Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Զինանշան
Coat of Arms of Dzerzhinsk.svg

Dzerzhinsk Montage.png
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Հիմնադրված է1606 թ.
Առաջին հիշատակում1606
Մակերես421,53 կմ²
ԲԾՄ90 մետր
Բնակչություն230 639 մարդ (հունվարի 1, 2018)[1]
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ8313
Փոստային ինդեքսներ606000–606039
Պաշտոնական կայքdzr.nnov.ru(ռուս.)
##Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ) (Ռուսաստան)
Red pog.png

Ձերժինսկ (ռուս.՝ Дзержи́нск, մինչև 1927 թվականի հունվարը՝ Չյոռնոյե/Чёрное, մինչև 1929 թվականի հունիսի 22-ը՝ Ռաստյապինո/Растя́пино[2][3]), քաղաք (մինչև 1930 թվական-ը՝  քաղաքատիպ ավան) Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզում։ Նույնանուն քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոնն է[4]։ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ի հրամանագրով Ձերժինսկին շնորհվել է «Աշխատանքային արիության քաղաք» պատվավոր կոչումը[5]։

1929 թվականի հունիսի վերջերին բնակավայրը վերանվանվել է ի պատիվ լեհական ծագմամբ ռուսաստանցի քաղաքական գործիչ, համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի (Չեկայի) առաջին ղեկավար Ֆելիքս Ձերժինսկու։ Քաղաքն անդրսիբիրյան մագիստրալի՝ Տրանսսիբի վրա ունի երկաթուղային կայարան, որը Նիժնի Նովգորոդ քաղաքի Մոսկովյան կայարանից գտնվում է 33 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ունի նաև նավամատույց Օկա գետի ձախ ափին։ Բնակչության թվով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում Նիժնի Նովգորոդի մարզում՝ զիջելով միայն մարզկենտրոնին։ 2009 թվականի տվյալներով բնակիչների թիվը եղել է 246.000[6], 2020 թվականի տվյալներով՝ շուրջ 229 000[7]։ Զբաղեցնում է 421 քառակուսի կիլոմետր տարածք[8][9][10]։

Խորհրդային տարիներին Ձերժինսկը հանդիսացել է քիմիական արդյունաբերության խոշորագույն կենտրոն, և դրա հետ կապված՝ բնապահպանական վիճակը եղել է չափազանց վատթար ու խնդրահարույց. Բլեքսմիթի ինստիտուտի վարկածով քաղաքը ներառված է եղել աշխարհի տասը ամենաաղտոտված բնակավայրերի ցանկում։ Թեև նորագույն ժամանակներում քիմիական ձեռնարկությունների մի մասը դադարեցրել է իր գործունեությունը, այնուամենայնիվ՝ Ձերժինսկը շարունակում է համարվել «Ռուսաստանի քիմիական արդյունաբերության մայրաքաղաք», և նրան դեռևս չի հաջողվել դուրս գալ աշխարհի ամենաաղտոտված քաղաքների տասնյակի ցանկից։

Անվանի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձերժինսկը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ[12]

Քույր քաղաքներ
Քաղաքը Երկրամասը Երկիրը Տարեթիվը
Գրոդնո Գրոդնոյի մարզ Բելառուս 2005[13]
Դրուսկինինկայ Ալիտուսի գավառ Լիտվա 2009[14]
Բիթերֆելդ-Վոլֆեն Սաքսոնիա-Անհալթ Գերմանիա 1996[15]
Զելենոդոլսկ Թաթարստան Ռուսաստան 2011[16]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаFederal State Statistics Service.
  2. «История Дзержинска. // Дзержинск: история, люди, события»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-08-03-ին։ Վերցված է 2022-03-11 
  3. Станция Черное становится станцией Растяпино. // Дзержинское время. // Исаак Фельдштейн. // Краеведение. — 2013
  4. Юрий Сергеевич Осипов и др, ed. (2007)։ «Дзержинск»։ Голяма руска енциклопедия (в 36 тома)։ 8. Григориев Аполон Александрович - Динамика (физика) [Григорьев — Динамика] (1 изд ed.)։ Москва: Издателство „Голяма руска енциклопедия“։ էջ 695 ։ ISBN 978-5-85270-338-5։ Վերցված է 9 юни 2019  Կաղապար:Икона
  5. Указ о присвоении почётного звания «Город трудовой доблести»
  6. cita web |url=http://russiatrek.org/dzerzhinsk-city%7Ctítulo=Dzerzhinsk(չաշխատող հղում) city, Russia (Dzershinsk)|editor=RussiaTrek.org|idioma=inglés|fecha=|fechaacceso=1 de septiembre de 2012
  7. cytuj|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/CcG8qBhP/mun_obr2020.rar%7Cdata(չաշխատող հղում) dostępu=2021-04-13|tytuł=Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года
  8. «БД ПМО Нижегородской области. Город Дзержинск»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-21-ին։ Վերցված է 2022-03-11 
  9. «Федеральная служба государственной регистрации, кадастра и картографии. Доклад О состоянии и использовании земель Нижегородской области в 2010 году»  (չաշխատող հղում). Приложение 10. стр. 136
  10. «Генеральный план Дзержинска»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-24-ին 
  11. Irina Voronina page on IMDB
  12. Sister cites Dzerzhinsk
  13. «Города побратимы» (ռուսերեն)։ grodno.gov.by։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-10-09-ին։ Վերցված է 2019-06-04 
  14. «Bendra informacija» (լիտվերեն)։ info.druskininkai.lt։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-10-18-ին։ Վերցված է 2019-06-04 
  15. «Dzershinsk» (գերմաներեն)։ bitterfeld-wolfen.de։ Վերցված է 2019-06-04 
  16. «Города побратимы»։ admdzr.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-10-05-ին։ Վերցված է 2019-06-04 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ)ին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։