Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Զինանշան

ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Հիմնադրված է1606 թ.
Առաջին հիշատակում1606
Մակերես421,53 կմ²
ԲԾՄ90 մետր
Բնակչություն230 639 մարդ (հունվարի 1, 2018)[1]
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ8313
Փոստային դասիչ606000–606039
Պաշտոնական կայքадмдзержинск.рф(ռուս.)
Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ) (Ռուսաստան)##
Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ) (Ռուսաստան)

Ձերժինսկ (ռուս.՝ Дзержи́нск, մինչև 1927 թվականի հունվարը՝ Չյոռնոյե/Чёрное, մինչև 1929 թվականի հունիսի 22-ը՝ Ռաստյապինո/Растя́пино[2][3]), քաղաք (մինչև 1930 թվական-ը՝  քաղաքատիպ ավան) Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզում։ Նույնանուն քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոնն է[4]։ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2021 թվականի սեպտեմբերի 10-ի հրամանագրով Ձերժինսկին շնորհվել է «Աշխատանքային արիության քաղաք» պատվավոր կոչումը[5]։

1929 թվականի հունիսի վերջերին բնակավայրը վերանվանվել է ի պատիվ լեհական ծագմամբ ռուսաստանցի քաղաքական գործիչ, համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի (Չեկայի) առաջին ղեկավար Ֆելիքս Ձերժինսկու։ Քաղաքն անդրսիբիրյան մագիստրալի՝ Տրանսսիբի վրա ունի երկաթուղային կայարան, որը Նիժնի Նովգորոդ քաղաքի Մոսկովյան կայարանից գտնվում է 33 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ունի նաև նավամատույց Օկա գետի ձախ ափին։ Բնակչության թվով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում Նիժնի Նովգորոդի մարզում՝ զիջելով միայն մարզկենտրոնին։ 2009 թվականի տվյալներով բնակիչների թիվը եղել է 246.000[6], 2020 թվականի տվյալներով՝ շուրջ 229 000[7]։ Զբաղեցնում է 421 քառակուսի կիլոմետր տարածք[8][9][10]։

Խորհրդային տարիներին Ձերժինսկը հանդիսացել է քիմիական արդյունաբերության խոշորագույն կենտրոն, և դրա հետ կապված՝ բնապահպանական վիճակը եղել է չափազանց վատթար ու խնդրահարույց. Բլեքսմիթի ինստիտուտի վարկածով քաղաքը ներառված է եղել աշխարհի տասը ամենաաղտոտված բնակավայրերի ցանկում։ Թեև նորագույն ժամանակներում քիմիական ձեռնարկությունների մի մասը դադարեցրել է իր գործունեությունը, այնուամենայնիվ՝ Ձերժինսկը շարունակում է համարվել «Ռուսաստանի քիմիական արդյունաբերության մայրաքաղաք», և նրան դեռևս չի հաջողվել դուրս գալ աշխարհի ամենաաղտոտված քաղաքների տասնյակի ցանկից։

Անվանի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձերժինսկը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ[12]

Քույր քաղաքներ
Քաղաքը Երկրամասը Երկիրը Տարեթիվը
Գրոդնո Գրոդնոյի մարզ Բելառուս 2005[13]
Դրուսկինինկայ Ալիտուսի գավառ Լիտվա 2009[14]
Բիթերֆելդ-Վոլֆեն Սաքսոնիա-Անհալթ Գերմանիա 1996[15]
Զելենոդոլսկ Թաթարստան Ռուսաստան 2011[16]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թվաքանակը
18971926[17]1931[18]1939[18]1956[19]1959[20]1962[18]
3000900037 700103 400147 000164 337180 000
1967[18]1970[21]1973[18]1975[22]1976[23]1979[24]1982[25]
201 000221 291231 000246 000246 000257 119266 000
1985[26]1986[23]1987[27]1989[28]1990[29]1991[23]1992[26]
278 000272 000281 000285 071287 000287 000287 000
1993[23]1994[23]1995[26]1996[26]1997[30]1998[26]1999[31]
287 000286 000285 000284 000282 000281 000278 900
2000[32]2001[26]2002[33]2003[18]20042005[34]2006[35]
277 100274 900261 334261 300258 700255 700252 500
2007[36]2008[37]2009[38]2010[33]2011[39]2012[40]2013[41]
249 900247 500245 968240 742240 800239 007237 668
2014[42]2015[43]2016[44]2017[45]2018[46]2019[47]2020[48]
235 840234 284233 126231 797230 639229 470229 000
2021[49]2023[50]
218 630216 598

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаFederal State Statistics Service.
  2. "История Дзержинска. // Дзержинск: история, люди, события". Արխիվացված է the original 2018 թ․ օգոստոսի 3-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 11. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  3. Станция Черное становится станцией Растяпино. // Дзержинское время. // Исаак Фельдштейн. // Краеведение. — 2013
  4. Юрий Сергеевич Осипов и др, ed. (2007). "Дзержинск". Голяма руска енциклопедия (в 36 тома). Vol. 8. Григориев Аполон Александрович - Динамика (физика) [Григорьев — Динамика] (1 изд ed.). Москва: Издателство „Голяма руска енциклопедия“. p. 695. ISBN 978-5-85270-338-5. {{cite book}}: |access-date= requires |url= (help); |archive-url= requires |url= (help); External link in |chapterurl= (help); More than one of |pages= and |page= specified (help); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help); Unknown parameter |език= ignored (help) Կաղապար:Икона
  5. Указ о присвоении почётного звания «Город трудовой доблести»
  6. cita web |url=http://russiatrek.org/dzerzhinsk-city%7Ctítulo=Dzerzhinsk(չաշխատող հղում) city, Russia (Dzershinsk)|editor=RussiaTrek.org|idioma=inglés|fecha=|fechaacceso=1 de septiembre de 2012
  7. cytuj|url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/CcG8qBhP/mun_obr2020.rar%7Cdata(չաշխատող հղում) dostępu=2021-04-13|tytuł=Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года
  8. "БД ПМО Нижегородской области. Город Дзержинск". Արխիվացված է the original 2013 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Retrieved 2022 թ․ մարտի 11. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  9. "Федеральная служба государственной регистрации, кадастра и картографии. Доклад О состоянии и использовании земель Нижегородской области в 2010 году". {{cite web}}: Unknown parameter |deadlink= ignored (|url-status= suggested) (help)(չաշխատող հղում). Приложение 10. стр. 136
  10. "Генеральный план Дзержинска". Արխիվացված է the original 2012 թ․ մայիսի 24-ին. {{cite web}}: Unknown parameter |deadlink= ignored (|url-status= suggested) (help)
  11. Irina Voronina page on IMDB
  12. Sister cites Dzerzhinsk
  13. "Города побратимы" (in ռուսերեն). grodno.gov.by. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 4. {{cite web}}: Unknown parameter |deadlink= ignored (|url-status= suggested) (help)
  14. "Bendra informacija" (in լիտվերեն). info.druskininkai.lt. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 4.
  15. "Dzershinsk" (in գերմաներեն). bitterfeld-wolfen.de. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 4.
  16. "Города побратимы". admdzr.ru. Արխիվացված է the original 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Retrieved 2019 թ․ հունիսի 4.
  17. "Российский статистический ежегодник. 2011 год" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016-11-28-ին. Retrieved 2016-05-26.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 "Народная энциклопедия «Мой город». Дзержинск" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2013-06-15-ին. Retrieved 2013-10-08.
  19. "Народное хозяйство СССР в 1956 г. (Статистический сборник). Государственное статистическое издательство. Москва. 1956" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2014-07-16-ին. Retrieved 2013-10-26.
  20. "Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу" (in ռուսերեն). Демоскоп Weekly. Արխիվացված է the original 2013-05-28-ին. Retrieved 2013-09-25.
  21. "Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу" (in ռուսերեն). Демоскоп Weekly. Արխիվացված է the original 2013-09-29-ին. Retrieved 2013-09-25.
  22. Российский статистический ежегодник, 1998 год
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 "Российский статистический ежегодник. 1994" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2016-06-24-ին. Retrieved 2016-05-18.
  24. "Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу" (in ռուսերեն). Демоскоп Weekly. Արխիվացված from the original on 2021-11-07. Retrieved 2013-09-25.
  25. Народное хозяйство СССР 1922-1982 (Юбилейный статистический ежегодник)
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 26,5 "Российский статистический ежегодник. Госкомстат, Москва, 2001" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2014-11-16-ին. Retrieved 2015-05-12.
  27. Народное хозяйство СССР за 70 лет : юбилейный статистический ежегодник : [арх. 28 Հունիսի 2016] / Государственный комитет СССР по статистике. — Москва : Финансы и статистика, 1987. — 766 с.
  28. "Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2011-09-26-ին.
  29. Российский статистический ежегодник.2002 : Стат.сб. / Госкомстат России. – М. : Госкомстат России, 2002. – 690 с. – На рус. яз. – ISBN 5-89476-123-9 : 539.00.
  30. "Российский статистический ежегодник. 1997 год" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2016-11-22-ին. Retrieved 2016-05-22.
  31. "Российский статистический ежегодник. 1999 год" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2016-11-29-ին. Retrieved 2016-06-14.
  32. "Российский статистический ежегодник. 2000 год" (PDF) (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original (PDF) 2016-11-25-ին. Retrieved 2016-06-13.
  33. 33,0 33,1 "Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Нижегородской области" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2020-07-16-ին. Retrieved 2014-07-30.
  34. "Российский статистический ежегодник, 2005 год" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016-07-30-ին. Retrieved 2016-05-09.
  35. "Российский статистический ежегодник, 2006 год" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016-07-30-ին. Retrieved 2016-05-10.
  36. "Российский статистический ежегодник, 2007 год" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016-03-05-ին. Retrieved 2016-05-11.
  37. "Российский статистический ежегодник, 2008 год" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2017-02-05-ին. Retrieved 2016-05-12.
  38. "Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2015-05-18-ին. Retrieved 2014-01-02.
  39. "Города с численностью населения 100 тысяч человек и более на 1 января 2011 года" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2016-10-23-ին. Retrieved 2016-05-08.
  40. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2013-05-16-ին. Retrieved 2014-05-31.
  41. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года" (in ռուսերեն). М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат. 2013. Արխիվացված է the original 2013-10-12-ին. Retrieved 2013-11-16. {{cite web}}: Unknown parameter |description= ignored (help)CS1 սպաս․ location (link)
  42. "Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года" (in ռուսերեն). Արխիվացված է the original 2014-08-10-ին. Retrieved 2014-08-02.
  43. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года". Արխիվացված է the original 2015-08-06-ին. Retrieved 2015-08-06.
  44. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  45. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года". 2017-07-31. Արխիվացված է the original 2017-07-31-ին. Retrieved 2017-07-31.
  46. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года". Արխիվացված է the original 2018-07-26-ին. Retrieved 2018-07-25.
  47. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года". Retrieved 2019-07-31.
  48. "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года" (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2020-10-17. Retrieved 2020-10-17.
  49. "Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более" (XLSX) (in ռուսերեն). Արխիվացված from the original on 2022-09-01. Retrieved 2022-09-01. {{cite web}}: Unknown parameter |subtitle= ignored (help)
  50. "Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2023 года (с учётом итогов Всероссийской переписи населения 2020 г.)" (in ռուսերեն). 2023-08-18. Retrieved 2023-08-23. {{cite web}}: Unknown parameter |subtitle= ignored (help)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Ձերժինսկ (Նիժնի Նովգորոդի մարզ)ին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 701