Հունարենի այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժամանակակից հունարեն այբուբենը

Հունական այբուբեն, մ.թ.ա. մոտ IX դարում փյունիկյան բաղաձայնական գրի հիման վրա ձևավորված առաջին հնչյունական գիրը, որ ներառում է նաև ձայնավորների համակարգը։ Նախնական աջից ձախ գրությանը հաջորդել է պարուրաձև (բուստրոֆեդոն, հուն. «եզան շրջադարձ»), ապա՝ մ.թ.ա. 4 դարում հաստատվել է ձախից աջ գրությունը։ Հունական հնագույն գրավոր հուշարձանները (մ.թ.ա. 8-9 դդ.) գտնվել են Եգեյան ծովի հարավային կղզիներում։ Հնագույն հունական գրի արևելյան տարբերակի վրա Հոնիայում ձևավորվել է դասական հունական գիրը, որը մ.թ.ա. 403-ին պաշտոնականացվել և աստիճանաբար դարձել է միակ գրային համակարգը ամբողջ Հունաստանի համար։ Հունական դասական այբուբենն ունի 24 տառ (17 բաղաձայն, 7 ձայնավոր)։

Հայկական այբուբենն ստեղծելիս Մեսրոպ Մաշտոցն այլ այբուբենների հետ միաժամանակ ուսումնասիրել է հունական այբուբենը, ղեկավարվել նրա սկզբունքներով. դրանցից են հայկական այբուբենի անջատ. բնույթը, աջընթաց գրությունը, տառերի դասավորությունը։ Դրա ապացույցն է նաև մի քանի տառերի ակնհայտ նմանությունը հունական տառերին, ւ-ի և ու երկնիշ տառի առկայությունը հունարենի նմանողությամբ և այլն։ Հունական գիրը հիմք է ծառայել նաև այլ այբուբենների ստեղծման համար։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լոուկոտկա Չ., Գրի զարգացումը, Երևան, 1955
  • Истрин В.А., Возникновение и развитие письма, Москва, 1965 (ռուսերեն)


Հունական այբուբեն Flag of Greece.svg

ΑΒΓΔΕΖΗΘΙΚΛΜΝΞΟΠΡΣΤΥΦΧΨΩ

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png