Համշենի գավառակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գավառ
Համշեն
Վարչական տարածքՕսմանյան կայսրություն
ՎիլայեթՏրապիզոնի վիլայեթ
ԳավառԼազիստանի գավառ
Այլ անվանումներՀամաշեն, Հեմշիրե, Նավյաց երկիր, Սավյաց երկիր, Տամբուր
Ժամային գոտիUTC+3

Համշեն, գավառակ Օսմանյան կայսրության Տրապիզոնի վիլայեթում: Գտնվում էր Սև ծովը թափվող Ֆորթունա գետի ավազանում, ծովի հարավ-արևելյան առափնյա տարածքում: Կենտրոնը Համշեն քաղաքն է:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարավ-արևելքից սահմանակից էր Խոտորջրի գավառակին, արևելյան և հյուսիսային կողմերից շրջապատված էր Պարխարյան լեռներով ու Լազիստանի գավառով, արևմուտքից՝ Պոնտական լեռներով: Համշենն ունի բարձրաբերձ լեռներ ու խոր ձորեր, անտառապատ է ու ջրառատ: Գավառը բնականից բաժանված է երկու մասի՝ Բաշ Համշենի և Խոփա Համշենի:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագույն ժամանակներից այստեղ ապրել են հայեր: Տարածքը վարչականորեն մտնում էր Մեծ Հայքի Տայք աշխարհի Խաղտիք գավառի մեջ: VIII-IX դարերում Համշենը մի փոքրիկ հայկական իշխանություն էր, որը 789-790 թվականներին հիմնել էին Համամ և նրա հայր Շապուհ Ամատունի իշխանները: Հետագայում ինքնավար իշխանությունը դադարեց գոյություն ունենալուց, բայց գավառը մնաց զուտ հայաբնակ և ներքին ինքնավարությամբ օժտված շրջան:

XVII դարի վերջում թուրքերը մտան Համշեն և ավերիցենի այն, իսկ բնակիչներին հարկադրեցին ընդունել մուսուլմանություն: 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ մեծ կոտորած եղավ գավառակում և համշենցիների ամբողջական զանգվածներ գաղթեցին Կովկաս և հաստատվեցին Սև ծովի արևելյան առափնյա շրջաններում՝ Սուխումում, Սոչիում, Մացեստայում, Ադլերում, Նոր Աֆոնում, Գագրայում և այլուր: Գաղթած համշեցիների թիվը հասել է ավեի քան 60 000 մարդու:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XVII դարում Համշենն ուներ 10 000 տուն բնակիչ: Համշենցիները խոսում էին իրենց խրթին ու դժվար հասկանալի բարբառով:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը հացահատիկների, ծխախոտի մշակությունն էր, անասնապահություն, արհեստներն ու առևտուրն է[1]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 3, էջ 327