Կադմոս (առասպելական հերոս)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կադմոս
Cup Rider Painter Louvre E669.jpg
Կադմոս (առասպելական հերոս)
ՏեսակՀին հունական դիցաբանության կերպար
ԴիցաբանությունՀին հունական
Սեռարական
Կյանքի ժամանակաշրջանհելլենիստական
ՀայրԱգենոր[1][2]
ՄայրTelephassa?[1]
Քույր/ԵղբայրCilix?[1][3], Եվրոպա[1], Ֆենիքս և Q1326394?
ԱմուսինՀարմոնիա
ԶավակներPolydorus?[4], Սեմելե, Autonoë?, Ino?[1], Agave? և Illyrius?
Cadmus Վիքիպահեստում


HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կադմոս (այլ կիրառումներ)

Կադմոս (հին հուն․՝ Κάδμος), հին հունական առասպելական հերոս[5]։ Փյունիկիայի Սիդոն քաղաքի Ագենովրոս[6] թագավորի որդին, Կիլիկոսի, Փյունիկսի և Եվրոպայի եղբայրը։

Առասպելաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կադմոսը և Վիշապ հրեշը

Փյունիկյան արքա Ագենորի (կամ Ագրիոպի[7]), Եվրոպայի, Կիլիկիայի, ֆենիքսի եղբայրը։ Օգնել է աստվածներին մարտնչել Տիփոնի դեմ[8]։ Ըստ հայտնի առասպելի, երբ ցլի կերպարանք առած Զևսը առևանգել է Եվրոպային,Ագենորը որդիներին ուղարկել է նրան փնտրելու՝ պահանջելով առանց նրա չվերադառնալ։ Քրոջը որոնող եղբայրներից երկուսը իրենց անուններով հիմնել են Փյունիկիայի և Կիլիկիայի թագավորությունները։ Սակայն Դելփյան պատգամախոս Ապոլոնը Կադմոսին կոչ է անում չանհանգստանալ Եվրոպայի համար[9]։ Եվ Կադմոսը, Դելփիքի պատգամախոսի հրամանով, գնացել է Բեովտիա, սպանել այդ կողմերի տիրակալ Վիշապ հրեշին՝ Արեսի որդուն, հիմնել Կադմեա միջնաբերդը, որի շուրջը հետագայում ծաղկել է Թեբե քաղաքը։ Արեսի որդու սպանության համար Կադմոսը ութ տարի ծառայել է Արեսին, ապա հռչակվել Կադմեայի թագավոր։ Զևսը Կադմոսին ամուսնացրել է Արեսի և Աֆրոդիտեի դուստր Հարմոնիայի հետ։ Ծերության տարիներին Կադմոսն և Հարմոնիան բնակվել են Իլլիրիայում՝ իբր կերպարանափոխվելով վիշապների։ Կադմոսի անվան հետ է կապվում փյունիկյան գրի ներմուծումը Հունաստան։

Ըստ մեկ այլ առասպելի, Կադմոսի որդի Ակտեոնը համարձակվել է խախտել որսորդության ու կենդանիների դիցուհի Արտեմիսի անդորրը, ինչի համար սպանվել է։[10]։

Հունական առասպելը Կադմոսին են վերագրում այբուբենի ստեղծումը[11]։ Արևելքից Հունաստան նավարկելիս նա կանգ է առել Սանտորին կղզում և թողել այդտեղ իր մի քանի ուղեկիցներին։ Հետագայում այս կղզի է գալիս Թերասը, ում պատվին ր կոչվել է կղզին։ Հենց այստեղ՝ Թերասում էլ գտնվել է ամենահին (Ք․ա․ XVIII) հունական գրերը։ Կադմոսի պատվին կոչվել են քիմիական կադմիում տարրը և Յուպիտերի արբանյակի Կադմուս գիծը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Любкер Ф. Cadmus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 228–229.
  2. Любкер Ф. Agenor // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 45–46.
  3. Любкер Ф. Cilix // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 286.
  4. Любкер Ф. Polydorus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1076.
  5. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.607, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.1. С.264-265
  6. Геродот. История IV 147; Софокл. Царь Эдип 267; Еврипид. Финикиянки 5; Вакхилид. Эпиникии XIX 46; Аполлоний Родосский. Аргонавтика III 1182
  7. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Книга III
  8. Нонн. Деяния Диониса I 508—535
  9. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Книга III
  10. Ն. Կուն, Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները (I), Երևան, «Սովետական գրող», 1979 — 43, էջեր 43 — 589 էջ. — 20000 հատ։
  11. Широков О.С. История греческого языка. М., 1983, с.18.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Vian, F. Les origines de Thébes: Cadmos et les Spartes. Paris, 1963.
  • Janakieva, S. Lе Mythe de Cadmos et l’aire ethnolinguistique paleobalkanique. — Thracia, 11, 1995. Studia in honorem Alexandri Fol.