Ծովային խոզեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ծովային խոզեր
Phocoena phocoena.2.jpg
Գիտական դասակարգում
Միջազգային գիտական անվանում

Phocoenidae

Commons-logo.svg
Փնտրել պատկերներ
Վիքիպահեստում

Ծովային խոզեր, (լատ.՝ Phocoenidae), ծովային կաթնասուն, պատկանում էատամնավոր կետերի ընտանիքին: Ավելի վաղ դասակարգված էր դելֆինների ընտանիքում:

Ընդհանուր նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրանք դելֆիններից տարբերվում են գանգի և ատամների կառուցվածքով, որոնք ունեն ոչ թե կոնաձև, այլ հարթեցված ատամնապսակ: Ծովային խոզերը ավելի փոքր են, քան իսկական դելֆինները. մարմնի երկարությունը 1,5—2,5 մ է և կշռում է շուրջ 120 կգ, ավելի ամուր և ձիգ կառուցվածք ունեն: Գլուխները շատ մեծ չեն, ժամանականից տեսակները տափակ են և զրկված են կտուցից: (Semirostrum ceruttii վերացած ծովային խոզը ուներ զարգացած կտուց և արտահայտիչ առաջ եկած ներքին ծնոտ [1]): Մեջքի լողաթևը բացակայում է, կամ փոքր է և եռանկյունաձև. շատ ամուր են Phocoena dioptrica տեսակի արուները: Առջևի լողաթևերը բանականին կարճ են` գլխին տեղակայված: Առջևի լողաթևերը բավականին կարճ են, մոտեցած գլխին: Պոչի լողաթևը գտնվում է մարմնի արանքում: Մարմնի գունավորումը համահունչ է` սև, սպիտակ, մոխրագույն հատվածներով կամ միատոն: Հանդիպում են լիարժեք և ոչ լիարժեք ալբինոսներ:

Ծովային խոզերի գանգը լայն է,հավասար մի փոքր ավելի կարճ, քան ուղեղի տուփը: Ատամները բազմաթիվ են, փոքր, քանակը 30-ից 60, սովորական հարթեցված են և ունեն 2 կամ 3 բրգաձև ուռուցիկ ատամնապսակներ: Տարիքի հետ ատամները կարող են մաշվել և անգամ թափվել:

Կյանքի պատկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրանք հիմնականում բնակվում են Հյուսիսային կիսագնդի օվկիանոսների և ծովերի, ինչպես նաև Հարավային Ամերիկայի և հարավարևելյան Ասիայի ափերում: Phocoena և Neophocaena սեռերի տեսակները նախընտրում են պահել ծոցերում, խորշերում, ֆյորդերում, գետաբերաններում: Նրանք համեմատաբար դանդաղաշարժ են: ճանապարհորդում են մինչև 6 անձով ստեղծված փոքր խմբերում (հազվադեպ՝ մինչև 20): Սպիտակ-թևավոր ծովային խոզերը հայտնաբերել են բաց ծովերում, հանդիպում են մի քանի հարյուր հազար մարդու գլուխներով. սրանք արագ և շարժական լողորդներ են ՝ զարգացնելով մինչև 55 կմ/ժամ արագություն (15մ/վ): Ունակ են էխոլոկացիայի. կապի համար օգտագործում են մի շարք կտտոցներ և սուլիչներ: Ջրից ցատկելը շատ հազվադեպ է: Սննդակարգը բաղկացած է հիմնականում ձկներից, ինչպես նաև գլխոտանիներից, երկփեղկանի խեցեմորթներից և խեցգետնանմաններից: Սննդի որոնման ժամանակ նրանք սուզվում են 50–75 մ խորության վրա և ոչ ավելի, քան 6 րոպե: Նրանք սովորաբար ծննդաբերում են մեկ, հազվադեպ երկու ձագ, սովորաբար ամռան ամիսներին: Դժվար են ընտելանում. օվկիանոսներում հազվադեպ են հանդիպում: Շատ երկրներում որսում են մսի համար, որն օգտագործվում է որպես սնունդ, ինչպես նաև, որպես խայծ ձկնորսության համար։

Տեսակների ցանկը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծովային խոզ

Ընտանիքը ներառում է 6 տեսակ, պատկանող 3 ցեղի[2]:

  • Անփերուր ծովային խոզերի ցեղ (Neophocaena)
    • Անփետուր ծովային խոզ (Neophocaena phocaenoides)
  • Ծովային խոզերի ցեղ (Phocoena)
    • Սովորական ծովային խոզ (Phocoena phocoena)
    • Կալիֆորնեական ծովային խոզ (Phocoena sinus)
    • Արգենտինական ծովային խոզ (Phocoena spinipinnis)
    • Աչկերով ծովային խոզ (Phocoena dioptrica)
  • Սպիտակաթև ծովային խոզերի ցեղ (Phocoenoides)
    • Սպիտակաթև ծովային խոզ (Phocoenoides dalli)

Ռուսաստանի ջրերում կա ծովային խոզերի 3 տեսակ`սովորական ծովային խոզ (երեք ենթատեսակով), անփետուր և սպիտակաթև ծովային խոզ:

Հետազոտությունների պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դելֆիններին համեմատած, ծովային խոզերը վաղ ժամանակներում հասանելի են դարձել ափամերձ մարզերի բնակիչների համար: Նրա տարածվածության մասին վկայում են քարանձավային նկարները, որոնք գտնվել են նորվեգական բնակավայրերում Քարե դարում՝ Ռոդում (նորվ.՝ Roddoy) և Ռեպպայում (նորվ.՝ Reppa):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Rachel A. Racicot, Thomas A. Deméré, Brian L. Beatty & Robert W. Boessenecker Unique Feeding Morphology in a New Prognathous Extinct Porpoise from the Pliocene of California(անգլ.) // Current Biology : journal. — Нп3, 2014. — Т. 24. — № 7. — С. 774—779. — doi:10.1016/j.cub.2014.02.031 — PMID 24631245.
  2. Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Млекопитающие|страницы=114—115