Խոսե Սան Մարտին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խոսե Սան Մարտին
իսպ.՝ José Francisco de San Martín y Matorras
José de San Martín (retrato, c.1828).jpg
Ծնվել է փետրվարի 25, 1778({{padleft:1778|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1]
Ծննդավայր Յապեյու, San Martín Department, Corrientes, Արգենտինա
Մահացել է օգոստոսի 17, 1850({{padleft:1850|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[2][3][4][1] (72 տարեկանում)
Մահվան վայր Բոլունյ սյուր Մեր, Պա-դը-Կալե, Նոր-Պա-դը-Կալե, Ֆրանսիա
Քաղաքացիություն Flag of Argentina.svg Արգենտինա
Մասնագիտություն զինվոր և քաղաքական գործիչ
Ամուսին Մարիա դե լոս Ռեմեդիոս դե Էսկալադա
Ծնողներ հայր՝ Խուան դե Սան Մարտին
Զբաղեցրած պաշտոններ Պերուի նախագահ, Մենդոզայի նահանգապետ և List of commanders-in-chief of the Chilean Army
Քաղաքական կուսակցություն Պատրիոտ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Արևի շքանշան
Երեխաներ Մերսեդես Թոմասա Սան Մարտին ի Էսկալասդա
Ստորագրություն
Firma José de San Martín.svg
José de San Martín Վիքիպահեստում

Խոսե Սան Մարտին (San Martin, փետրվարի 25, 1778({{padleft:1778|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1], Յապեյու, San Martín Department, Corrientes, Արգենտինա - օգոստոսի 17, 1850({{padleft:1850|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[2][3][4][1], Բոլունյ սյուր Մեր, Պա-դը-Կալե, Նոր-Պա-դը-Կալե, Ֆրանսիա), Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներից, Արգենտինայի ազգային հերոս։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1802-1812 թվականներին մասնակցել է Ֆրանսիայի դեմ իսպանական ժողովրդի ազատագրական պայքարին։ 1812 թվականին վերադարձել է Արգենտինա, նշանակվել (1814) իսպանակն լծի դեմ պայքարող Արգենտինայի հայրենասերների Հյուսիսային բանակի գլխավոր հրամանատար։ Լա Պլատայի միացյալ նահանգների (1826 թվականիցից՝ Արգենտինա) անկախության հռչակումից (1816) հետո, 1817-1818 թվականներին ազատագրել է Չիլին (այդ նպատակով դժվարին անցում կատարել Անդերի վրայով), 1820-1821 թվականներին՝ Պերուն։ Դարձել է Պերուի առաջին կառավարության ղեկավար (պրոտեկտոր), մի շարք բարեփոխումներով ամրապնդել երկրի տնտեսական և ռազմական դրությունը։ 1822 թվականի հուլիսին Դուայակիլում Ս․ Բոլիվարի հետ հանդիպելուց հետո, երբ Բոլիվարը մերժեց համատեղ գործելու Խոսե Սան Մարտինի առաջարկը, հեռացել է զինվորական և քաղաքական գործունեությունից, մեկնել Ֆրանսիա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Spanish biographical dictionary Real Academia de la Historia, 2009.
  2. 2,0 2,1 2,2 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 3,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 SNAC
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 168 CC-BY-SA-icon-80x15.png