Խաղող անտառային

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խաղող անտառային
Խաղող անտառային
Խաղող անտառային
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Խաղողածաղկավորներ (Vitales)
Ընտանիք Խաղողազգիներ (Vitaceae)
Ցեղ Խաղող (Vitis)
Ենթացեղ Euvitis
Տեսակ Խաղող մշակովի (V. vinifera)
Ենթատեսակ Խաղող անտառային (V. v. sylvestris)
Միջազգային անվանում
Vitis vinifera sylvestris

Խաղող անտառային (լատ.՝ Vitis silvestris), խաղողազգիների ընտանիքին պատկանող խաղողի ենթատեսակ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընձյուղները թեթևակի անկյունավոր են, մերկ։ Բազմամյա ճյուղերի կեղևը ժապավենաձև անջատվում է։ Երկտուն բույս է․ արական ծաղիկները գտնվում են մեկ, իգականը՝ մի այլ բույսի վրա։ Թփերով ծածկված բազմամյա որթատունկն ունի 10-15 մ երկարություն։ Տերևները կլորաձև են կամ երիկամաձև՝ 3-9 սմ երկարությամբ։ Պտուղները սև են, կուլտուրական խաղողի պտուղների համեմատությամբ ավելի մանր, տտիպ, ցածրորակ։ Քիչ է վարակվում վնասատուներով ու հիվանդություններով։ Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված վիճակում։ Պիտանի է գինի, օղի, զանազան հյութեր պատրաստելու համար։ Ծաղկում է հիմնականում մայիս ամսին, իսկ պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։ Պտուղները պարունակում են 10-12 % շաքար, վիտամիններ և օրգանական թթուներ, իսկ սերմերը՝ 10-12 % ճարպեր։ Ցրտադիմացկուն է[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է արևմտյան Եվրոպայի միջին և հյուսիսային շրջաններում, ՍՍՀՄ-ում։ Հանդիպում է հյուսիսային Հայաստանի ստորին անտառային գոտում, նաև Զանգեզուրում՝ ծովի մակերևույթից 900 մ բարձրության վրա[1]։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուժական նպատակներով օգտագործում են պտուղները, որոնք պարունակում են դաբաղանյութեր, անտոցիաններ, ֆլավոնոիդներ՝ կվերցետին և այլն։ Տերևներն օգտագործում են որոշ ազգային կերակրատեսակներ պատրաստելու համար, համարվում են նաև լավ անասնակեր[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Լ.Վ. Հարությունյան, Քո շրջապատի թփերը, Սովետական գրող, 1984, 224 էջ
  2. Ծատուրյան Թամարա, Գևորգյան Մարգարիտա (2014)։ Պողոսյան Ա․, Զաքարյան Ն․, eds.։ Հայաստանի վայրի դեղաբույսեր (հայերեն)։ Երևան: Լուսակն։ էջ 315։ ISBN 9789939834689