Թաուպո (լիճ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թաուպո
Lake taupo landsat.jpg
ՏեսակԽառնարանային լիճ
ԵրկիրFlag of New Zealand.svg Նոր Զելանդիա
ՎարչատարածքՈւակիթո
Երկարություն46 կիլոմետր
Լայնություն33 կիլոմետր
ԲԾՄ356 մետր
Խորություն186 մետր և 113 մետր
Շրջանագծի երկարություն193 կիլոմետր
Մակերես616 կմ²
Ծավալ59 խորանարդ հեկտոմետր
Աշխարհագրական տեղադրությունՀյուսիսային կղզի
Ջրի պահման ժամանակ10,6 տարի[1]
Ավազանի տարածք3487 կմ²
Ավազանի երկիրՆոր Զելանդիա
Լիճ հոսող գետWaitahanui River?, Hinemaiaia Stream?, Waiotaka River?, Waimarino River?, Waihaha River?, Tauranga Taupo River?, Kuratau River? և Tongariro River?
Լճից հոսող գետՈւայքատո (գետ)
Կոորդինատներ: 38°49′1.0118859588838e-07″ հվ. լ. 175°55′1.1203943611472e-07″ ավ. ե. / 38.8166666666947719477320788° հս․. լ. 175.9166666666977789645898156° ավ. ե. / 38.8166666666947719477320788; 175.9166666666977789645898156

Թաուպո[2][3] (անգլ.՝ Taupo[4], մաորի՝ Taupomoana[5]), լիճ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզում, նույնանուն հրաբխի կալդերայում: Ափին ընկած բնակավայրերից ամենամեծը Թաուպո քաղաքն է, լճում գտնվող կղզիներից խոշորագույնը՝ Մոտուտաիկոն[2]: Լիճը հատելով է իր հոսքը շարունակում Նոր Զելանդիայի ամենաերկար գետը՝ Ուայքատոն[2][3]: Լիճն են թափվում ընդհանուր առմամբ շուրջ երեք տասնյակ գետ ու գետակ: Ամենախոր կետը ընկած է կենտրոնական մասից դեպի արևելք[6]:

Համառոտ տեղեկատվություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թաուպոն Նոր Զելանդիայի ամենամեծ լիճն է[6], ինչպես նաև՝ քաղցրահամ ջրով ամենամեծ լիճը Խաղաղ օվկիանոսի հարավային տարածաշրջանում՝ ներառյալ Ավստրալիան: Նրա հայելու մակերեսը մոտավորապես 623 քառակուսի կիլոմետր է[7][8][9][10][11][12][13][14], առավելագույն խորությունը՝ 163 մետր[4], ափագծի պարագիծը՝ 153 կիլոմետր, ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 3327 քառակուսի կիլոմետր[15]: Լիճն առաջացել է Թաուպո հրաբխի գերհզոր ժայթքման հետևանքով, մոտավորապես 27 000 տարի առաջ: Նրա ծագման, պատմության, բնույթի մասին հանգամանորեն գրել է Ժյուլ Վեռնը իր «Նավապետ Գրանտի որդիները» (1868) վեպի եզրափակիչ մասում:

Թաուպո լիճը հանգստի սիրված վայր է ոչ մային նորզելանդացիների, այլև արտասահմանյան հազարավոր զբոսաշրջիկների համար. տարեկան միջին հաշվով 1,2 միլիոն այցելու է լինում այստեղ:

Լիճը հարազատ տարերք է Paranephrops տեսակի խեցգետինների, Galaxias տեսակի մանրաձկների համար: 19-րդ դարի վերջերից այստեղ բուծում են նաև Եվրոպայից ու Կալիֆոռնիայից բերված գետի կարմրախայտ (Salmo trutta) ու ծիածանային իշխան (Oncorhynchus mykiss) և վերջիններիս համար որպես կեր ծառայող Retropinnidae մանրաձկներ: Ստորջրյա երկրաջերմուկային աղբյուրների շուրջն էլ իրենց գոյությունն են պահպանում սպունգանմաններն ու վերջիններիս հետ կապված անողնաշարավորները:

[2] [3] [4] [5] [6] [15]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • В. М. Андреева Новая Зеландия. — Москва, 1958. — С. 76—77. — 96 с. — (У карты мира). — 50 000 экз.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://wldb.ilec.or.jp/Details/Lake/OCE-01
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Կաղապար:Карта
  3. 3,0 3,1 3,2 В. М. Андреева Новая Зеландия. — Москва, 1958. — С. 76—77. — 96 с. — (У карты мира). — 50 000 экз.
  4. 4,0 4,1 4,2 Կաղապար:Озёра Новой Зеландии
  5. 5,0 5,1 Կաղապար:Британника онлайн
  6. 6,0 6,1 6,2 «World Lakes Database (old version) Full Details - Lake Taupo» (անգլերեն)։ wldb.ilec.or.jp։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-05-13-ին։ Վերցված է 2016-4-26 
  7. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0959683611425551?rss=1%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=journals.sagepub.com|titlu=Revised calendar date for the Taupo eruption derived by 14C wiggle-matching using a New Zealand kauri 14C calibration data set}}
  8. https://www.beehive.govt.nz/release/new-deed-settlement-lake-taup%C3%B4%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=beehive.govt.nz|titlu=New Deed of Settlement for Lake Taupô}}
  9. https://web.archive.org/web/20080908092132/http://www.rsnz.org/publish/nzjgg/2004/042.php%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=web.archive.org|titlu=191 pixel spacer New Zealand Journal of Geology and Geophysics abstracts}}
  10. http://www.infomediu.eu/eco-news/8811-rezerve-uria%C8%99e-de-aur-%C8%99i-argint,-descoperite-%C3%AEn-craterele-vulcanilor.html%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=infomediu.eu|titlu=Rezerve uriașe de aur și argint, descoperite în craterele vulcanilor}}
  11. https://ro.theplanetsworld.com/2403-taupo-nz-wk-to-ro%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=ro.theplanetsworld.com|titlu=12 atracții turistice de top în Taupo}}
  12. https://www.infotour.ro/ghid-turistic/noua-zeelanda/lacul-taupo/%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=infotour.ro|titlu=Ghid turistic Lacul Taupo}}
  13. |title=Locuri de o frumusete aparte! Cele mai IMPRESIONANTE lacuri vulcanice din lume|url=https://www.9am.ro/top/Social/276797/locuri-de-o-frumusete-aparte-cele-mai-impresionante-lacuri-vulcanice-din-lume/10/Lacul-Taupo-Noua-Zeelanda.html%7Cprenume=%7Cnume=%7Cnewspaper=9am.ro%7Cdata=17 martie 2015|accessdate=16 octombrie 2019}}
  14. https://minunileplanetei.com/australasia-si-oceania/lacul-taupo/%7Caccessdate=16 octombrie 2019|autor=minunileplanetei.com|titlu=minunileplanetei.com}}
  15. 15,0 15,1 «Lake Taupo» (անգլերեն)։ wldb.ilec.or.jp։ Վերցված է 2016-4-26 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]