Էրժեբեթ Գալգոցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էրժեբեթ Գալգոցի
Ծնվել էօգոստոսի 27, 1930(1930-08-27)[1][2]
ԾննդավայրԴյոր, Győr-Moson-Sopron County, Հունգարիա
Վախճանվել էմայիսի 20, 1989(1989-05-20)[1][2] (58 տարեկանում)
Վախճանի վայրԴյոր, Győr-Moson-Sopron County, Հունգարիա
Մասնագիտությունգրող, լրագրող և սցենարիստ
Լեզուհունգարերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
ԿրթությունԲուդապեշտի թատրոնի և կինոյի ակադեմիա
ՊարգևներԿոշութի մրցանակ Աթիլա Յաժեֆի մրցանակ SZOT մրցանակ Աթիլա Յաժեֆի մրցանակ և Աթիլա Յաժեֆի մրցանակ
Համատեղ ապրողՀիլդա Գոբբի
Erzsébet Galgóczi Վիքիպահեստում

Էրժեբեթ Գալգոցի (հունգարերեն՝ Erzsébet Galgóczi, օգոստոսի 27, 1930(1930-08-27)[1][2], Դյոր, Győr-Moson-Sopron County, Հունգարիա - մայիսի 20, 1989(1989-05-20)[1][2], Դյոր, Győr-Moson-Sopron County, Հունգարիա), հունգարացի գրող և ժուռնալիստ, ռեալիստական ուղղության ներկայացուցիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էրժեբեթը ծնվել է գյուղացիական բազմանդամ ընտանիքում (ընտանիքի ութ երեխաներից յոթերորդն էր): Իր ծննդավայրի՝ Մենֆյոնչանակ գյուղի դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է մերձակա Դյոր քաղաքի միջնակարգ դպրոցում, ապա՝ մանկավարժական քոլեջում, որն ավարել է 1949 թվականին: 1950 թվականին ընդունվել է Բուդապեշտի թատերական արվեստի և կինեմատոգրաֆիայի ակադեմիայի սցենարական ֆակուլտետը[3] և 1955 թվականին ավարտել է այն:

Իր առաջին ստեղծագործությունը՝ «Հարյուր տոկոսով» (հունգ.՝ Száz százalék) պատմվածքը գրել է, երբ քսան տարեկան էր:

Գրականագետները Գալգոցիի արձակը բնորոշում են իբրև «գյուղական», քանզի նրա ստեղծագործություններում գործողությունները ծավալվում են գյուղական միջավայրում, գործող անձինք էլ գյուղացիներ են: Սկզբնական շրջանում գրողն արտացոլել է սոցիալիստական ռեալիզմի ոգին, սակայն ժամանակի ընթացքում նա անցում է կատարել հումանիզմին, ավելի ու ավելի մեծ տեղ հատկացրել քաղաքական հալածանքների ու կոռուպցիայի քննադատությանը[4]: Գալգոցիի պատմվածքները հուզիչ ու տխուր պատմություններ են գյուղի կոլեկտիվացման ժամանակներում գյուղացիների ապրածի մասին, ժամանակներ, երբ քաղաքական փոփոխությունները հաճախ բացասական, դրամատիկ և նույնիսկ ողբերգական ազդեցություն են գործել գավառի կյանքի վրա: Նրա որոշ երկեր, հատկապես՝ կյանքի երկրորդ կեսին գրվածներից, քաղաքական գրաքննության են ենթարկվել, քանզի բացահայտ ներկայացրել, պատկերել են այն, ինչը թաքցնում էին իշխանությունները:

Գրողի ստեղծագործության վրա հսկայական ազդեցություն է թողել 1956 թվականի հունգարական ապստամբությունը, որը ճնշվել է խորհրդային զորքերի կողմից:

1970-ական թվականներից Գալգոցին, արդեն՝ առանց թաքցնելու, ապրել է լեսբուհու սեռական կյանքով[5][5] [6](երկար տարիների զուգընկերուհին եղել է դերասանուհի Հիլդա Գոբբին[7] ): Նրա առավել հայտնի երկերը՝ «Törvényen belül»-ը (1980) և «Vidravas»-ը (1984) գրվել են ստեղծագործական կյանքի ուշ շրջանում: Այդ երկու վիպակների հիմքում ընկած է հենց իր՝ կին հեղինակի անձնական կյանքում տեղի ունեցած կոնֆլիկտը, ներքին՝ հոգեկան մի բախում, որ տեղի է ունեցել գյուղացիական ծագման և լեսբիական սեռահակվածության գիտակցման հողի վրա: Գրողի լավագույն երկերից է համարվում նաև «Գյուղի այրին» վիպակը[8]:

Գեղարվեստական բարձրարժեք երկեր ստեղծելու համար նա բազմիցս արժանացել է գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Կոշուտի մրցանակի (1978 թ.), SZOT մրցանակի (1970 թ.), Աթիլա Յոժեֆի մրցանակի (1962, 1969, 1976 թթ.):

Էրժեբեթ Գալգոցին մահացել է 1989 թվականի մայիսի 20-ին, հայրական տանը, սրտի անբավարավածությունից (ըստ այլ աղբյուրների՝ ինքնասպան է եղել դեղերի գերդոզավորման միջոցով):

Էկրանավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1982 թվականին էկրան բարձրացավ ռեժիսոր Մակ Կարոլիի «Իրար նայելով» կինոնկարը[9][4]), որը նկարահանվել էր Էրժեբեթ Գալգոցիի «Սարդոստայն», «Ավելի լավ է՝ ցավեցնի», «Սոցիալիզմ՝ եղեգնածածկ տանիքների ներքո» պատմվածքների հիման վրա: Ֆիլմն արժանացավ բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ Կաննի հեղինակավոր միջազգային կինոփառատոնի մրցանակների՝ երկու անվանակարգերում:

Էրժեբեթ Գալգոցին սցենարներ է գրել նաև հեռուստատեսային մի շարք բեմադրությունների համար:[10]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 FemBio
  3. Е. Малыхина Предисловие // Современная венгерская проза. — М.: Художественная литература, 1982. — С. 475.
  4. 4,0 4,1 Kiss Noémi (2007-07-03)։ «Erzsébet Galgóczi»։ Hungarian Literature Online։ Վերցված է 2013-03-24 
  5. 5,0 5,1 Kiss Noémi (6 сентября 2007)։ «Az írói példakép. Anyakép? - Galgóczi Erzsébetről»։ Magyar Narancs։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-06-18-ին։ Վերցված է 2010-06-03 
  6. Kiss Noémi (2007-09-06)։ «Az írói példakép. Anyakép? – Galgóczi Erzsébetről»։ Magyar Narancs 
  7. Moskovics Judit (2004-11-11)։ «A Gobbi»։ RTL Klub - 21. Század 
  8. Эржебет Галгоци «Вдова села». — М.: Известия, 1983. — 109 с.
  9. Egymásra nézve(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
  10. Erzsébet Galgóczi (անգլ.) Internet Movie Database կայքում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]