Էլենե Ախվլեդիանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլենե Ախվլեդիանի
վրացերեն՝ ელენე დიმიტრის ასული ახვლედიანი
Դիմանկար
Ծնվել էապրիլի 18, 1901(1901-04-18)[1]
ԾննդավայրԹելավ, Վրաստան
Մահացել էդեկտեմբերի 30, 1975(1975-12-30)[2] (74 տարեկան)
Մահվան վայրԹբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանԴիդուբեի պանթեոն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն, Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Վրաստան
ԿրթությունԿոլարոսսիի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարչուհի
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Պատվո նշան» շքանշան
Կայքmuseum.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=55
Elene Akhvlediani Վիքիպահեստում

Էլենե Ախվլեդիանի (վրացերեն՝ ელენე ახვლედიანი) (ապրիլի 18, 1901(1901-04-18)[1], Թելավ, Վրաստան - դեկտեմբերի 30, 1975(1975-12-30)[2], Թբիլիսի, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), 20-րդ դարի վրաց նկարչուհի, գրաֆիկ, թատերական ներկայացումների և գեղարվեստական գրքերի ձևավորող: Համբավվել է հատկապես վրացական քաղաքների տեսարանների, Իլիա Ճավճավաձեի, Վաժա Փշավելայի ժողովածուների, Թբիլիսիի Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում մի շարք ներկայացումների ձևավորման համար[3][4]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1901 թվականին Թելավում, բժշկի ընտանիքում: 1910 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Թիֆլիս[5]:

Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին լրջորեն զբաղվել է նկարչությամբ, 1919 թվականին մասնակցել ցուցահանդեսի[6]; 1922 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիան, ուսանել Գիորգի Գաբաշվիլու դասարանում: Առաջին կուրսն ավարտելով՝ որպես ակադեմիայի թոշակառու՝ գործուղվել է Իտալիա և Ֆրանսիա, մի քանի տարի բնակվել Փարիզում, որտեղ 1924-1927 թթ. հաճախել է գեղարվեստի Կոլարոսի ազատ ակադեմիայի պարապմունքներին: Միաժամանակ շարունակել է ստեղծագործել, մասնակցել ցուցահանդեսների՝ արժանանալով արվեստի ֆրանսիացի քննադատների դրվատանքներին[6]: Բարձր գնահատականի է արժանացել հատկապես բնանկարների «հին Թիֆլիս» շարքը, որտեղ լավագույնս դրսևորվել է նկարչուհու ստեղծագործական ոճի բնորոշ գծերից մեկը՝ տեսարանին զարդապատկերային հատկանիշներ հաղորդելը:

1927 թվականին Ախվլեդիանին վերադարձել է հայրենիք, անհատական ցուցահանդեսներ կազմակերպել Թելավում, Թիֆլիսում, Քութայիսում: Ընդ որում՝ Քութայիսի թատրոնի ղեկավար Կոտե Մարջանիշվիլուց առաջին հրավերն է ստացել՝ ձևավորելու թատերական ներկայացում: Դրանից հետո բազմաթիվ բեմադրություններ է ձևավորել և՝ ոչ միայն Վրաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս գտնվող թատրոններում: Ընդհանուր առմամբ նկարչուհին ձևավորել է 60-ից ավելի ներկայացում և մի շարք կինոնկարներ: Միաժամանակ շարունակել է հարստացնել բնանկարների իր շարքերը՝ ստեղծելով թե՛ Վրաստանի և թե՛ այլ երկրների (Ուկրաինա, Չեխոսլովակիա, Էստոնիա և այլն) տպավորիչ բնապատկերներ: Այս ամենի հետ մեկտեղ նա նշանակալի ավանդ է ներդրել գրքի ձևավորման ասպարեզում՝ նկարազարդելով Սերվանտեսի, Հյուգոյի, Լոնգֆելլոյի, Վաժա Փշավելայի, Իլիա Ճավճավաձեի, Էգնատե Նինոշվիլու և այլ հեղինակների ստեղծագործություններ:

Էլենե Ախվլեդիանին վախճանվել է 1975 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, հուղարկավորվել Թբիլիսիում՝ Դիդուբեի պանթեոնում: Թբիլիսյան այն բնակարանում, որտեղ երկար տարիներ ապրել է նկարչուհին, բացվել է նրա տուն-թանգարանը [7]:

Հետմահու ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարչուհու աշխատանքների մի քանի հետմահու ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, իսկ 2008 թվականի հունիսի 27-ից հոկտեմբերի 12-ը նրա գործերի մեծ ցուցահանդես է գործել Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասի թանգարանում[8][9] ·[10] ·[11]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական նկարչի կոչում (1960 թ.)[12]
  • Պատվո նշան շքանշան (22.03.1936)
  • Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Шмерлинг Р., Пейзаж родины, «Творчество», 1961, № 6;
  • Ерлашова С., Выставка произведений Елены Ахвледиани, «Искусство», 1967, № 6.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://artsandculture.google.com/entity/wd/m0878c6
  2. 2,0 2,1 2,2 Delarge J. Le Delarge (ֆր.)Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  3. Tsimintia Ana (2008-04-25)։ «Endless surprises from Elene Akhvlediani as Tbilisi celebrates her birthday»։ Georgia Today։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-01-ին։ Վերցված է 2011-01-11 
  4. «დღეს ელენე ახვლედიანის დაბადების დღეა» [Today is the birthday of Elene Akhvlediani]։ Imedi.fm (վրացերեն)։ 2017-04-18։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-19-ին։ Վերցված է 2018-03-01 
  5. Елена Ахвледиани: прекрасен Париж, но Тбилиси — это чудо
  6. 6,0 6,1 Э. Топуридзе, Дом-музей Е. Д. Ахвледиани, Изобразительное искусство, Москва, 1989.
  7. Елена Ахвледиани: дом-музей в Тбилиси
  8. « Musée des Beaux-Arts de Tbilissi » consulté le 17 novembre 2015.
  9. « Exposition Hélène Akhvlédiani et Véra Pagava » Archived 2019-05-08 at the Wayback Machine. consulté le 17 novembre 2015.
  10. « Paris-Montparnasse-Tbilissi », 6 octobre 2008 consulté le 17 novembre 2015.
  11. «Արխիվացված պատճենը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-19-ին։ Վերցված է 2019-05-08 
  12. Ахвледиани Елена Дмитриевна // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Биографические данные на сайте АртРу.инфо Archived 2018-05-18 at the Wayback Machine.