Էլենե Ախվլեդիանի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էլենե Ախվլեդիանի
վրաց.՝ ელენე დიმიტრის ასული ახვლედიანი
ელენე ახვლედიანი და ლადო გუდიაშვილი. პარიზი. 1925 წ..JPG
Ծնվել էապրիլի 18 (մայիսի 1), 1901 կամ ապրիլի 18, 1901(1901-04-18)
ԾննդավայրԹելավ, Վրաստան
Մահացել էդեկտեմբերի 30, 1975(1975-12-30) (74 տարեկանում)
Մահվան վայրԹբիլիսի, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Georgia.svg Վրաստան
ԿրթությունԿոլարոսսիի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարչուհի
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Պատվո նշան» շքանշան
Կայքmuseum.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=55
Elene Akhvlediani Վիքիպահեստում

Էլենե Ախվլեդիանի (վրաց.՝ ელენე ახვლედიანი) (ապրիլի 18 (մայիսի 1), 1901 կամ ապրիլի 18, 1901(1901-04-18), Թելավ, Վրաստան - դեկտեմբերի 30, 1975(1975-12-30), Թբիլիսի, ԽՍՀՄ), 20-րդ դարի վրաց նկարչուհի, գրաֆիկ, թատերական ներկայացումների և գեղարվեստական գրքերի ձևավորող: Համբավվել է հատկապես վրացական քաղաքների տեսարանների, Իլիա Ճավճավաձեի, Վաժա Փշավելայի ժողովածուների, Թբիլիսիի Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում մի շարք ներկայացումների ձևավորման համար[1][2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1901 թվականին Թելավում, բժշկի ընտանիքում: 1910 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Թիֆլիս[3]:

Դեռևս գիմնազիայում սովորելու տարիներին լրջորեն զբաղվել է նկարչությամբ, 1919 թվականին մասնակցել ցուցահանդեսի[4]; 1922 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիան, ուսանել Գիորգի Գաբաշվիլու դասարանում: Առաջին կուրսն ավարտելով՝ որպես ակադեմիայի թոշակառու՝ գործուղվել է Իտալիա և Ֆրանսիա, մի քանի տարի բնակվել Փարիզում, որտեղ 1924-1927 թթ. հաճախել է գեղարվեստի Կոլարոսի ազատ ակադեմիայի պարապմունքներին: Միաժամանակ շարունակել է ստեղծագործել, մասնակցել ցուցահանդեսների՝ արժանանալով արվեստի ֆրանսիացի քննադատների դրվատանքներին[4]: Բարձր գնահատականի է արժանացել հատկապես բնանկարների «հին Թիֆլիս» շարքը, որտեղ լավագույնս դրսևորվել է նկարչուհու ստեղծագործական ոճի բնորոշ գծերից մեկը՝ տեսարանին զարդապատկերային հատկանիշներ հաղորդելը:

1927 թվականին Ախվլեդիանին վերադարձել է հայրենիք, անհատական ցուցահանդեսներ կազմակերպել Թելավում, Թիֆլիսում, Քութայիսում: Ընդ որում՝ Քութայիսի թատրոնի ղեկավար Կոտե Մարջանիշվիլուց առաջին հրավերն է ստացել՝ ձևավորելու թատերական ներկայացում: Դրանից հետո բազմաթիվ բեմադրություններ է ձևավորել և՝ ոչ միայն Վրաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս գտնվող թատրոններում: Ընդհանուր առմամբ նկարչուհին ձևավորել է 60-ից ավելի ներկայացում և մի շարք կինոնկարներ: Միաժամանակ շարունակել է հարստացնել բնանկարների իր շարքերը՝ ստեղծելով թե՛ Վրաստանի և թե՛ այլ երկրների (Ուկրաինա, Չեխոսլովակիա, Էստոնիա և այլն) տպավորիչ բնապատկերներ: Այս ամենի հետ մեկտեղ նա նշանակալի ավանդ է ներդրել գրքի ձևավորման ասպարեզում՝ նկարազարդելով Սերվանտեսի, Հյուգոյի, Լոնգֆելլոյի, Վաժա Փշավելայի, Իլիա Ճավճավաձեի, Էգնատե Նինոշվիլու և այլ հեղինակների ստեղծագործություններ:

Էլենե Ախվլեդիանին վախճանվել է 1975 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, հուղարկավորվել Թբիլիսիում՝ Դիդուբեի պանթեոնում: Թբիլիսյան այն բնակարանում, որտեղ երկար տարիներ ապրել է նկարչուհին, բացվել է նրա տուն-թանգարանը [5]:

Հետմահու ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարչուհու աշխատանքների մի քանի հետմահու ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, իսկ 2008 թվականի հունիսի 27-ից հոկտեմբերի 12-ը նրա գործերի մեծ ցուցահանդես է գործել Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասի թանգարանում[6][7] ·[8] ·[9]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական նկարչի կոչում (1960 թ.)[10]
  • Պատվո նշան շքանշան (22.03.1936)
  • Վրացական ԽՍՀ Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական մրցանակ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Шмерлинг Р., Пейзаж родины, «Творчество», 1961, № 6;
  • Ерлашова С., Выставка произведений Елены Ахвледиани, «Искусство», 1967, № 6.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Tsimintia Ana (2008-04-25)։ «Endless surprises from Elene Akhvlediani as Tbilisi celebrates her birthday»։ Georgia Today։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2010-01-01-ին։ Վերցված է 2011-01-11 
  2. «დღეს ელენე ახვლედიანის დაბადების დღეა» [Today is the birthday of Elene Akhvlediani]։ Imedi.fm (վրացերեն)։ 2017-04-18։ Վերցված է 2018-03-01 
  3. Елена Ахвледиани: прекрасен Париж, но Тбилиси — это чудо
  4. 4,0 4,1 Э. Топуридзе, Дом-музей Е. Д. Ахвледиани, Изобразительное искусство, Москва, 1989.
  5. Елена Ахвледиани: дом-музей в Тбилиси
  6. « Musée des Beaux-Arts de Tbilissi » consulté le 17 novembre 2015.
  7. « Exposition Hélène Akhvlédiani et Véra Pagava » consulté le 17 novembre 2015.
  8. « Paris-Montparnasse-Tbilissi », 6 octobre 2008 consulté le 17 novembre 2015.
  9. http://imedi.fm/archives/44495
  10. Ахвледиани Елена Дмитриевна // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Биографические данные на сайте АртРу.инфо