Հենրի Լոնգֆելո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հենրի Լոնգֆելո
անգլ.՝ Henry Wadsworth Longfellow
Henry Wadsworth Longfellow - Project Gutenberg eText 16786.jpg
Ծնվել է փետրվարի 27, 1807(1807-02-27)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Ծննդավայր Պորտլենդ, Քամբերլենդ շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանվել է մարտի 24, 1882(1882-03-24)[1][2][3][4][5][6][8][9] (75 տարեկանում)
Վախճանի վայր Քեմբրիջ, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն թարգմանիչ, բանաստեղծ, վիպասան, պրոֆեսոր և գրող
Լեզու իտալերեն, իսպաներեն և անգլերեն[2]
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7]
Կրթություն Բոլդուն քոլեջ
Գրական ուղղություններ ռոմանտիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հայավաթի երգը, The Courtship of Miles Standish, Voices of the Night, The Children's Hour, The Poet and his Songs, The Bridge, The Builders, The Old Clock on the Stairs, The Two Angels, The Rainy Day, Paul Revere's Ride, From my Arm-Chair, The Building of the Ship, The Light of Stars, King Trisanku, The Legend Beautiful, Flowers, Children Children, Santa Filomena, Resignation, Կյանքի սաղմոսը, The Singers, The Sifting of Peter, Old St. David's at Radnor, The Ladder of St. Augustine, The Village Blacksmith, The Wreck of the Hesperus և The Skeleton in Armour
Անդամակցություն Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Phi Beta Kappa
Աշխատավայր Հարվարդի համալսարան
Պարգևներ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան
Զավակներ Alice Mary Longfellow և Ernest Wadsworth Longfellow
Henry Wadsworth Longfellow Signature.svg
Հենրի Լոնգֆելո Վիքիքաղվածքում
Հենրի Լոնգֆելո Վիքիդարանում
Henry Wadsworth Longfellow Վիքիպահեստում

Հենրի Ուորդսվորթ Լոնգֆելլո (անգլ.՝ Henry Wadsworth Longfellow, փետրվարի 27, 1807(1807-02-27)[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Պորտլենդ, Քամբերլենդ շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - մարտի 24, 1882(1882-03-24)[1][2][3][4][5][6][8][9], Քեմբրիջ, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկացի ռոմանտիկ բանաստեղծ, բանասեր, եվրոպական բանաստեղծների տաղանդավոր թարգմանիչ։ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր (18361854 թթ.)։ Նրա «Բանաստեղծություններ ստրկության մասին», «Հայավաթի երգը» գրքերը ծանոթ են ամբողջ աշխարհին[10]: «Հայավաթի երգը» պոեմի 2 հատված թարգմանել է Հովհաննես Թումանյանը, հետագայում՝ Հայրենական պատերազմի տարիներին, լույս է տեսնում պոեմի ամբողջական թարգմանությունը, որն անգլերենից կատարել է Խաչիկ Դաշտենցը[11]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1873 թվականին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի, 1878 թվականին՝ իսպանական ակադեմիայի անդամ։ Հրատարակվել է 1820 թվականից, շարունակել է ամերիկյան առաջավոր ռոմանտիզմի ավանդույթները։ Իր «Գիշերվա ձայները» (1839), «Բանաստեղծություններ ստրկության մասին» (1842), «Չվող թռչուններ» (1858) և այլ ժողովածուներում, «Եվանջելին» (1847, հայերեն հրատարակչությունը՝ «Եվանգելինա», 1892) պոեմում, «Հիպերիոն» (1839), «Քավանահ» (1849) վեպերում Լոնգֆելլոն բուրժուազիայի սահմանափակ պրակտիցիզմին հակադրել է բնության աշխարհը, երգել նահապետական բարքերը՝ իդեալականացնելով Ամերիկայի անցյալն ու նրա բնիկների կյանքը։ Լոնգֆելլոն ամերիկյան ազգային մշակույթի ակունքները տեսնում էր հնդկացիների լեգենդներում ու ավանդազրույցներում։ Սրանց հիման վրա էլ նա ստեղծեց «Հայավաթի երգը» (1855, հայերեն հրատարակչությունը՝ 1943) պոեմը, որը համաշխարհային հռչակ բերեց նրան։ Լոնգֆելլոն գրել է նաև նովելներ («Ճանապարհամերձ հյուրանոցի պատմվածքներ», 1863)։ Բանասեր-գիտնական, թարգմանիչ Լոնգֆելլոն ձեռնարկել է «Բանաստեղծություններ տեղանքի մասին» (1876-1879) 31-հատորանոց հրատարակությունը՝ նվիրված բնության պատկերմանը համաշխարհային պոեզիայում: Ամերիկայի մշակութային կյանքում մեծ դեր են խաղացել եվրոպական բանաստեղծներից կատարած նրա թարգմանությունները։ Առաջին անգամ նա է անգլերեն թարգմանել Գյոթեի և Հայնեի բանաստեղծությունները։ Լոնգֆելլոն մոտ 30 տարի աշխատել է Դանտեի «Աստվածային կատակերգություն»-ը թարգմանելու վրա (համարվում է համաշխարհային թարգմանական գրականության գլուխգործոցներից)։ Ալիշանի արձակ թարգմանությամբ անգլերեն լույս տեսած «Հայոց երգը. ռամկանք» ժողովածուից Լոնգֆելլոն չափածո թարգմանել և Ամերիկայում հրատարակել է նաև հայկական մի քանի երգեր («Արագիլին», «Մանուկն ու ջուրը» և այլն)։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118780409 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 http://web.archive.org/web/20170323071722/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/henry-wadsworth-longfellow
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Discogs — 2000.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  10. XIX դ. արտասահմանյան գրականության պատմություն։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ 1989։ էջ էջ 324 
  11. GAT Museum։ Վահրամ Թերզիբաշյանի անձնական արխիվ 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 657 CC-BY-SA-icon-80x15.png