Զոյա Կրախմալնիկովա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զոյա Կրախմալնիկովա
Ծնվել էհունվարի 14, 1929(1929-01-14)[1]
ԾննդավայրԽարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էապրիլի 17, 2008(2008-04-17)[2][1] (79 տարեկան)
ԳերեզմանKhovanskoye Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մայրենի լեզուռուսերեն
ԿրթությունՄաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ
Մասնագիտությունիրավապաշտպան և գրող
ԵրեխաներԶոյա Սվետովա

Զոյա Ալեքսանդրովնա Կրախմալնիկովա (ռուս.՝ Зоя Александровна Крахмальникова, հունվարի 14, 1929(1929-01-14)[1], Խարկով, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 17, 2008(2008-04-17)[2][1]), խորհրդային ռուս գրականագետ, ուղղափառ հրապարակախոս, իրավապաշտպան, ԽՍՀՄ այլախոհական շարժման անդամ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զոյա Կրախմալնիկովան ծնվել է 1929 թվականի հունվարի 14-ին, Խարկովում: Ծնողների ամուսնալուծվելուց հետո նրան դաստիարակել են խորթ հայրը, իսկ 1936 թվականից՝ խորթ հոր ձերբակալությունից հետո, մայրը՝ Եվգենիա Մարկովնա (Դմիտրիևնա) Կրախմալնիկովան (1908, Բախմուտ -?)[3][4], որն աշխատել է Մոսկվայի Տվերսկայա փողոցի վրա գտնվող «Սեվեր» պաղպաղակի սրահում որպես տնօրեն:

1954 թվականին ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, այնուհետև սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում և աշխատել է «Սովետական գրող» հրատարակչությունում, «Լիտերատուրնայա գազետա» ամսագրում, «Գրական թերթ»-ում: 1960-1970-ական թվականներին նա որպես քննադատ հրապարակվել է «Նոր աշխարհ», «Զնամյա», «Երիտասարդ գվարդիա» և «Գրական թերթ» ամսագրերում, մի քանի գրականագիտական գրքերի և տասնյակ հոդվածների հեղինակ է, ինչպես նաև զբաղվել է թարգմանչական գործունեությամբ: 1967 թվականին պաշտպանել է էստոնացի գրող Աադու Հինտի ստեղծագործությունների վերաբերյալ թեզը, աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ սոցիոլոգիայի ինստիտուտում որպես գիտաշխատող:

Այլադավան և գրող[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1971 թվականից Կրախմալնիկովան դարձավ ուղղափառ և այդ ժամանակվանից սկսեց զբաղվել կրոնական գործունեությամբ. գրում էր Ռուսաստանում կրոնական վերածննդի թեմաներով գրքեր և հոդվածներ, որոնք հրատարակվում և տարածվում էին սամիզդատում և «Տամիզդատ»-ում («Գրանի» և «ՌՔՇ տեղեկագիր» ամսագրերում): 1974 թվականին նրան ազատեցին աշխատանքից՝ զրկելով ԽՍՀՄ-ում տպագրվելու հնարավորությունից:

1976 թվականին, Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու եպիսկոպոսի օրհնությամբ, նա սկսեց հրատարակել պատմական և լուսավորչական սամիզդատի մեքենագիր «Հույս (Քրիստոնեական ընթերցումներ)» ժողովածուն, որում տպագրվում էին Եկեղեցու հայրերի գրքերը, հովվապետական ուղերձներ և ուղղափառ նվիրյալների ուսմունքներ, վկայություններ Ռուսաստանի ուղղափառ եկեղեցու նոր նահատակների (ՌՈւԵ) (քահանաների և եպիսկոպոսների աքսորավայրերից գրած նամակներ), ուղղափառ աստվածաբանության վերաբերյալ ժամանակակից աշխատանքներ, քահանա Դմիտրի Դուդկոյի քահանայական զրույցները և ուղղափառ մշակույթի վերաբերյալ սեփական հոդվածներ: Ժամանակի ընթացքում ժողովածուն սկսեց վերահրատարակվել Արևմուտքում «Ցանք» հրատարակչությունում և տարածվել ԽՍՀՄ-ում:

1982 թվականի օգոստոսի 4-ին տասը համար տպագրելուց հետո Կրախմալնիկովան ձերբակալվեց (նրան մեղադրանք էր առաջադրվել «Հույս» ժողովածուն կազմելու և այն Արևմուտք տեղափոխելու, կրոնական հոդվածներ գրելու, Դուդկոյի և Տատյանա Վելիխանովայի պաշտպանության վերաբերյալ նամակներ գրելու և ստորագրելու, Դուդկոյի «Մեր հույսի մասին» գիրքը տարածելու մեջ): 1983 թվականի ապրիլի 1-ին նրան ՌՍՖՍՀ Քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտեցին մեկ տարվա ազատազրկման և հինգ տարվա աքսորի, որը պետք է անցկացներ Լեռնային-Ալթայի ինքնավար Օկրուգում, Ուստ-Կան ավանում[5], իսկ վերջին տարին Ուստ-Կոքսա ավանում[6]: «Հույսի» ևս չորս համար թողարկվեց անանուն, Կրախմալնիկովայի ձերբակալությունից հետո: Բանտարկության ընթացքում Զոյա Կրախմալնիկովան գաղտնի վանականության երդում տվեց ստանալով Եկատերինա վանական անունը[7]: 1987 թվականի հունիսին գորբաչովյան վերակառուցման արշավի շրջանակներում որպես քաղբանտարկյալ նրան ազատ արձակեցին:

Նրա հեղինակությամբ լույս տեսան մի շարք աշխատություններ` «Քաղցր գերության դառը պտուղները» (1988-1990, Ռուսաստանի Ուղղափառ եկեղեցու և խորհրդային պետության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ), «Լսիր, բանտ» ժողովածուն, որը ընդգրկում էր «Լեֆորտովյան գրառումներ» և «Նամակներ աքսորից» (1995) գրքերը, նա հանդիսանում է «Ռուսական գաղափարը և հրեաները: Ճակատագրական վեճ: Քրիստոնեություն, հակահրեականություն, ազգայնականություն» (1994) ժողովածուի հեղինակներից մեկը: Ուղղափառության հոգևոր և պատմական ուղիների իմաստավորումն ավարտվեց «Մայր Մարիայի ռուսական գաղափարը» (1997) գրքով, որը նվիրված էր ռուս վտարանդի Մարիայի (Սկոբցովա) ժառանգությանը, որը ձերբակալվել էր գերմանացիների կողմից, հրեաներին օգնելու համար և մահացել համակենտրոնացման ճամբարում: Այս գրքում Զոյա Կրախմալնիկովան գրում է.

Aquote1.png 20-րդ դարում Ռուսաստանում իրական քրիստոնեությունը ձեռք բերեց իր իմաստն ու փորձը` հավատի նկատմամբ բոլշևիկյան հետապնդման ընթացքում Ռուսաստանի Ուղղափառ եկեղեցու այն մասը, որը հրաժարվում էր երկրպագել աթեիստական ուժին, իրեն անվանում է «ճշմարիտ ուղղափառ եկեղեցի» (ՃՈՒԵ): Ուղղափառությունը բաժանվել էր երկու մասի` իսկական, որը հավատարիմ էր Քրիստոսին, և կեղծ, որը ենթարկվում էր աթեիստական ուժին և, հետևաբար, հրաժարվում էր կրակից: Մայր Մարիայի հոդվածներից մեկում կա այդպիսի խոստովանություն. «Հիմա ինձ համար պարզ է, որ քրիստոնեությունը կամ կրակ է, կամ էլ այն չկա: Aquote2.png


Ժամանակին Զոյա Կրախմալնիկովայի խոստովանահայրը եղել է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու քահանա Դմիտրի Դուդկոն, բայց նա հրաժարվեց շփվել վերջինիս հետ, երբ ձերբակալման ժամանակ Դիմիտրի Դուդկոն նրան չաջակցեց, այլ հայտարարություն արեց՝ ի աջակցություն Խորհրդային կառավարության: Այնուհետև կարճ ժամանակով նրա խոստովանահայրը դարձավ Պյոտր վարդապետը (Կուչեր), որը հայտնի էր իր աջակողմյան արմատական հայացքներով, ավելի ուշ եկեղեցիների վանահայր էր և Բոգոլյուբսկու վանական միաբանության խոստովանահայրը[8]: Հոգևոր որոնումները նրան տարան դեպի Արտասահմանյան Ուղղափառ եկեղեցու գիրկը, իսկ 90-ականների վերջին Զոյա Կրախմալնիկովան դարձավ մոսկովյան համայնքի սինկրրտական կրոնական կազմակերպության ծխական համայնքի անդամ, որին կոչում էին «Աստվածամոր վեհապետական ուղղափառ եկեղեցի» (ավելի շատ հայտնի էր որպես «Աստվածածնի կենտրոն»), նա ակտիվ մասնակցություն և աջակցություն էր ցուցաբերում հոգևոր կյանքին ընդհուպ մինչև իր հիվանդությունն ու մահը:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այլ տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1966 թվականին բանաստեղծ Բուլատ Օկուջավան Զոյա Կրախմալնիկովային նվիրեց «Հրաժեշտ Ամանորյա տոնածառին» երգը[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 http://www.guardian.co.uk/world/2008/may/13/russia.religion
  3. Детство Галины Крахмальниковой: Семья Крахмальниковых (первоначально Крохмальник) происходила из Полтавы, в Бахмут перебрались дед и бабушка Зои Александровны — зубной врач Марк Мордухович Крахмальников (1876—1961) и Вера Мордуховна Герцен (?—1949).
  4. Фотоснимок семьи Крахмальниковых: Вторая справа — Евгения Марковна Крахмальникова.
  5. Священник Владимир Шибаев. Зоя Светова. Тени из прошлого.
  6. Илюшенко В. Герой духовного сопротивления.
  7. Новая Святая Русь.
  8. Архимандрит Пётр (Кучер).
  9. Памяти Зои Крахмальниковой — Сайт «Права человека в России».

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]