Ելենա Ապրելևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ելենա Ապրելևա
Ардов-Апрелева.jpg
Ծնվել էփետրվարի 24 (մարտի 8), 1846 կամ մարտի 8, 1846(1846-03-08)
ԾննդավայրՕրենբուրգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 4, 1923(1923-12-04)[1] (77 տարեկան)
Վախճանի վայրԲելգրադ, Հարավսլավիայի Թագավորություն[1]
Գրական անունЕ. Ардов և E. Ardov[1]
Մասնագիտությունգրող, թարգմանիչ և խմբագիր
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Ժանրերվեպ

Ելենա Իվանովնա Ապրելևա (ռուս.՝ Елена Ивановна Апрелева, փետրվարի 24 (մարտի 8), 1846 կամ մարտի 8, 1846(1846-03-08), Օրենբուրգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 4, 1923(1923-12-04)[1], Բելգրադ, Հարավսլավիայի Թագավորություն[1]), ռուս արձակագիր, թարգմանիչ, մանկավարժ[2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է ռազմական գեոդեզիստ, առանձին Օրենբուրգի կորպուսի գեներալ-բնակտոր Իվան Ֆյոդորովիչ Բլարամբերգի և նրա կնոջ՝ Ելենա Պավլովնայի ընտանիքում[2][3]։

Նա ստացել է տնային կրթություն և 1860-ականների լուսավոր գաղափարների ազդեցության ներքո, նախ պատրաստվել է դասավանդման՝ 1868 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում քննություն հանձնելով տան ուսուցչի կոչման համար[3][4]:

Աշխատել է «Ռուս ծերունի» ամսագրում, կատարել է թարգմանություններ: 1870 թվականին կազմել Է «Խաղեր և պարապմունքներ երեխաների համար» գիրքը: 1871 թվականին «Ընտանիք և դպրոց» ամսագրի հրատարակիչ Սիմաշկոն առաջարկել է նրան խմբագրել այդ հանդեսի «մանկական բաժինը», նրա խմբագրությունում լույս է տեսել առաջին 7 գրքույկը, որտեղ զետեղվել են նրա հեղինակած «Սիբիրի ակնարկները»։

1872 թվականին մեկնել է արտասահման՝ Պրահայում և Դրեզդենում ուսումնասիրել է մանկապարտեզների և տարրական դպրոցների կառուցվածքը, 3 կիսամյակ դասախոսություններ է լսել Ժնևի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում: Ծանր հիվանդության հետևանքով ստիպված է եղել թողնել համալսարանն ու վերադառնալ Ռուսաստան։ Սակայն 1876 թվականին նա կրկին մեկնել է արտասահման, ապրել Փարիզում, որտեղ Իվան Տուրգենևի աջակցությամբ ավարտել է իր առաջին «Առանց մեղքի մեղավորները» վիպակը, 1877 թվականին այն տպագրվել է «Եվրոպայի տեղեկագրում»։

Նրա հետագա վեպերը և վեպերը տպագրվել են «Գործ» («Վասյուտա», «Ռուֆինա Կազդոևա»), «Ռուսական միտք» («Պանոչկա», «Ականավոր կին», «Գրաֆինյուշկա»), «Նիվա» («Տիմոֆեյ և Աննա», «Narcissus Poeticus» օրագիր) ամսագրերում, «Գործ» («Մեր իշխանուհին», Մոսկվա, 1899), «Կին սովորողներին օգնելու համար» («Նատուրմա Կուզմիչա», Մոսկվա, 1901) ժողովածուներում, «Մանկական ընթերցանություն», «Մանկական հանգիստ», «Աղբյուր» մանկական ամսագրերում: «Ռուսական Վեդոմոստներում» նա տեղադրել է «Ղրիմի ակնարկները», էսքիզներ, պատմվածքներ, «Միջինասիական ակնարկները» (1893 թվականից տպագրվել է 26 ակնարկ) և հոդվածներ՝ «Իվան Տուրգենևի մասին հիշողություններից» (1904 թվականի հունվար), «Ալեքսեյ Ֆեոֆիլակտովիչ Պիսեմսկու մոտ» (1905), «Խմբագրի ալյուր: Ն. Վ. Շելգունովի հիշատակին» (1908): Սանկտ Պետերբուրգի Փոքր թատրոնի բեմում բեմադրվել է նրա «Կոտրված գանգեր» պիեսը (1898)։ Առանձին թողարկմամբ լույս են տեսել «Ռուֆինա Կազդոևա» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1892), «էսքիզներ» (Մոսկվա, 1893) և միջին տարիքի երեխաների համար «Երկու աշխարհ» (Սանկտ Պետերբուրգ, 1910) պատմվածքները:

Ամուսնանալել է Պյոտր Ալեքսեևիչ Ապրելևի հետ (նա թվով երրորդ կինն էր): Ելենա Իվանովնան ամուսնու հետ մեկնել է Թուրքիա, որտեղ էլ անցկացրել է ավելի քան 15 տարի՝ սկզբում Սամարղանդում, ապա Տաշքենդում։

1906 թվականին Սոչիի մերձակա Սևծովյան նահանգում, Ելենա Իվանովնայի աչքի առաջ սպանվել է իր ամուսինը, և այս սարսափելի իրադարձությունը այնպիսի ցնցում է առաջացրել, որ նա կուրացել է և գրեթե դադարեցրել է իր գրական գործունեությունը: 1920 թվականին նա Նովոռոսիյսկով մեկնել է Սերբիա։

Մահացել է 1923 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Բելգրադում[5]։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եղբայրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վլադիմիր Իվանովիչ Բլարամբերգ (1843-1895), Ղրիմի իրավագետ:
  • Պավել Իվանովիչ Բլարամբերգ (1841-1907), կոմպոզիտոր:
  • Ամուսին' Պյոտր Ալեքսեևիչ Ապրելև (1.10.1841 — 10.09.1906), պաշտոնաթող ենթաօրենսդրական խորհրդական:

Երեխաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բորիս, ռուս ծովային սպա, գրող:
  • Գեորգի (1889-10.01.1964, Փարիզ), գլխավոր շտաբի փոխգնդապետ, Վերսալի կադետական կորպուսի տնօրեն[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 https://www.wechanged.ugent.be/wechanged-database/
  2. 2,0 2,1 Ledkovskaia-Astman Marina, Rosenthal Charlotte, Fleming Zirin Mary (1994)։ Dictionary of Russian Women Writers։ Greenwood Publishing Group։ ISBN 0313262659 
  3. 3,0 3,1 Wilson Katharina (1991)։ An Encyclopedia of Continental Women Writers։ Taylor & Francis։ էջ 48։ ISBN 0824085477 
  4. Апрелева - Бларамберг at the Granat Institute Encyclopedic Dictionary // Энциклопедический словарь Русского библиографического института Гранат. Том 11/Изд. 7. — М.: Т-ва 'Бр. А. и И. Гранатъ и Ко' — 1911.
  5. Apreleva’s Biography at: Ардов Е. (Апрелева Е.И.) «Средне-Азиатские очерки», — Шанхай: Типография Издательства «Слово», 1935
  6. Апрелев Георгий Петрович

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջարկվող գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Une disciple de Tourgueniev: Elena Blaramberg — Ardov — Apreleva (1846—1923). Pour le cent cinquantenaire de sa naissance [Ученица Тургенева: Елена Бларамберг — Ардов — Апрелева (1846—1923). Сто пятьдесят лет со дня рождения] / Tamara Zviguilsky // Cahiers. Ivan Tourgueniev, Pauline Viardot, Maria Malibran / ред. Alexandre Zviguilsky. — Paris, 1977.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]