Դմիտրի Ֆուրմանով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դմիտրի Ֆուրմանով
Furmanov by malutin.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1891
ԾննդավայրՖուրմանով, Q104158548?, Nerekhtsky Uyezd, Կոստրոմայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
Վախճանվել էմարտի 15, 1926(1926-03-15)[2][1] (34 տարեկան)
Վախճանի վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ[2][1]
ԳերեզմանՆովոդեվիչյան գերեզմանոց
Մասնագիտությունգրող, հեղափոխական, սցենարիստ և ռազմական գործիչ
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն, Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ և Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg Խորհրդային Ռուսաստան
ԿրթությունՄոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետ (1915)
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ
Կարմիր դրոշի շքանշան
ԱմուսինԱննա Ստեշենկո
Դմիտրի Ֆուրմանով Վիքիքաղվածքում
Commons-logo.svg Dmitry Furmanov Վիքիպահեստում

Դմիտրի Անդրեևիչ Ֆուրմանով (ռուս.՝ Дмитрий Андреевич Фурманов, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1891, Ֆուրմանով, Q104158548?, Nerekhtsky Uyezd, Կոստրոմայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1] - մարտի 15, 1926(1926-03-15)[2][1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[2][1]), ռուս խորհրդային գրող։

Կենսագրություն և գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1912-14 թթ. սովորել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-18) ժամանակ կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ․ 1915 թ.-ին սանիտարական ջոկատի կազմում մասնակցել է Սարիղամիշում, Ալեքսանդրապոլում, Երևանում տեղի ունեցած կռիվներին։ 1917-18 թթ.՝ էսէռ մաքսիմալիստ, այնուհետև՝ անարխիստ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրերին եղել է հեղափոխական շտաբի նախագահ, 1919-21 թթ.-ին՝ Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ռազմաճակատներում Չապաևյան դիվիզիայի կոմիսար, Թուրքեստանյան ռազմաճակատի քաղվարչության պետ և այլն։ Ֆուրմանովը գլխավորել է Կուրանում վրանգելյան դեսանտի վերացումը։ 1921 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ 1924 թ.-ին ավարտել է առաջին պետական համալսարանի հասարակական գիտությունների ֆակուլտետը։ 1924-25 թվականներին եղել է պրոլետգրողների մոսկովյան ասոցիացիայի քարտուղարը։

Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին հանդես է եկել հիմնականում իբրև հրապարակագիր։ Կուրանում վրանգելականների պարտության մասին է առաջին խոշոր ստեղծագործությունը՝ «Կարմիր դեսանտ» վիպակը (1922, հայերեն հրատարակչություն՝ 1936)։ Ֆուրմանովին համընդհանուր ճանաչում են բերել «Չապաև» (1923, հայ հրտ. 1951) և «Խռովություն» (1925, հայ․ հրտ․ 1934) վեպերը, որոնցում, մեկնակետ ընդունելով իր տեսածն ու ապրածը, փորձել է հասնել գաղափարագեղագիտական մեծ ընդհանրացումների։ «Չապաև»-ը համարվել է 1920-ական թվականների խորհրդային արձակի լավագույն գործերից։ «Խռովություն»-ում շոշափված է «պրոլետարական հումանիզմի» թեման, խորհրդային գաղափարախոսության դիրքերից ցույց է տրված կոմունիստների «գաղափարաբարոյական բարձր նկարագիրը»։

Ֆուրմանովի երկերը թարգմանվել են Խորհրդային Միության հանրապետությունների և այլ լեզուներով, բեմականացվել են, էկրանավորվել․ համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել Գ․ Ն․ և Մ․ Դ․ Վասիլևների «Չապաև» կինոնկարը[փա՞ստ]։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Դ. Ֆուրմանովի երկերը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երեք մահապատիժ (հատված «Չապաև» վեպից), Ե., Պետհրատ, 1930, 16 էջ։ Ռուս. թարգմ.՝ Գրաբիոս։
  • Կարմիր դեսանտ (պատմվածք), Ռոստով-Դոն, Ազով-Սևծովյան երկրհրատ, 1936, 39 էջ։ Ռուս. թարգմ.՝ Շվարդ։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Собр․ соч․, т․ 1-4, Մոսկվա․, 1960—61․

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Фурманов Дмитрий Андреевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC BY-SA icon 80x15.png