Գրիգորի Սոկոլնիկով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրիգորի Սոկոլնիկով
Sokolnikov grygory.JPG
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg ԽՍՀՄ
Կուսակցություն՝ Բոլշևիկներ և ԽՄԿԿ
Կրթություն՝ Փարիզի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և տնտեսագետ
Ծննդյան օր օգոստոսի 15, 1888({{padleft:1888|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) կամ օգոստոսի 23, 1888({{padleft:1888|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})[1]
Ծննդավայր Ռոմնի
Վախճանի օր մայիսի 21, 1939({{padleft:1939|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[2] (50 տարեկանում)
Վախճանի վայր Վերխնեուրալսկ, Չելյաբինսկի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
 
Պարգևներ
Կարմիր դրոշի շքանշան

Սոկոլնիկով Գրիգորի Յակովլևիչ (ռուս.՝ Григо́рий Я́ковлевич Соко́льников, իսկական անունը Գրիշ Յակովլևիչ Բրիլիանտ (3 [15] օգոստոսի 1888, Ռոմնի, Պոլտավայի մարզ, Ռուսական կայսրություն1939 մայիսի 21 , Վերխնեուրալսկ, Չելյաբինսկի մարզ կամ Տոբոլսկ, Տյումենի մարզ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային պետական գործիչ։ ԿԸՀ ԽՍՀՄ-ի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ գումարումների անդամ։ ՌՍԴԱԿ(բ) ԿԵՆՏԿՈՄԻ անդամ (1917-1919 և 1922-1930), ԿԵՆՏԿՈՄԻ անդամության թեկնածու (1930-1936): ՌՍԴԱԿ(բ) ԿԵՆՏԿՈՄԻ Քաղբյուրոյի անդամ (հոկտեմբեր 1917), Քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու (1924-1925):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտանիք և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ բժիշկ, դեղատան սեփականատեր Բրիլիանտ Յանկելն էր։ Մայրը Ֆենյա Ռոզենթալն էր, առաջին գիլդիայի վաճառականի աղջիկը: Եղբայրները՝ Վլադիմիր (մահացել է արտագաղթի ժամանակ) և Միխայիլ (մահացել է Կոլիմում):

Ավարտել է հինգերորդ մոսկովյան դասական գիմնազիան: Սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, որը թողել է՝ կապված հեղափոխական գործունեության հետ: Ավարտել է Սորբոնի իրավաբանական ֆակուլտետը և դոկտորատի կուրսը էկոնոմիկայի ոլորտում:

Հեղափոխական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1905 թվականին ընդունվեց Ռուսական սոցիալ-դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցության շարքերը (բոլշևիների)՝ ՌՍԴԱԿ(բ): Մասնակցել է 1905-1907 թվականների իրադարձություններին, այդ թվում նաև Մոսկվայի 1905 թվականի դեկտեմբերի հեղաշրջմանը: Հանդիսացել է կուսակցական պրոպագանդիստ Քաղաքային խորհրդում, այնուհետև մտել է ՌՍԴԱԿ Սոկոլնիկովյան ռայկոմի և Ռազմա-տեխնիկական բյուրոյի կազմի մեջ:

1907 թվականի աշնանը ձերբակալվում է, 1909 թվականի փետրվարին դատապարտվել է մշտական աքսորի, որն անց է կացրել Ենիսեյան նահանգի Ռիբնոյե գյուղում:Սակայն վեց շաբաթ անց փախավ աքսորավայրից և շուտով դուրս եկավ երկրի սահմաններից: Տեղավորվեց Ֆրանսիայում, համատեղեց համալսարանում ուսանելը լրագրողական գործունեության (մասնակցեց «Հանուն կուսակցության» թերթի հրատարակությանը) և «Պրոլետարիատ» աշխատանքային խմբակի ղեկավարման հետ:

Բացասաբար է վերաբերել Առաջին համաշխարհային պատերազմին: Ապրել է Շվեյցարիայում, որտեղ կազմակերպել է արտասահմանյան խմբերի բոլշևիկ-կուսակցականների բյուրո, աշխատել է Շվեյցարիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունում: Հետևողականորեն պահպանել է Վ. Ի. Լենինի տեսանկյունին մոտ "ինտերնացիոնալիստական" դիրքորոշումները, որոնցով էլ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո "կնքված վագոնով" (մայիս 1917) վերադարձել է Ռուսաստան: Շատ արագ դարձել է մոսկովյան բոլշևիկների առաջատարներից մեկը, 1917 թվականի ապրիլից Մոսկվայի ՌՍԴԱԿ(բ) կոմիտեի և Մոսսովետի գործադիր կոմիտեում բոլշևիկների խմբակցության անդամ: Հանդես է եկել Ժամանակավոր կառավարության, մենշևիկների և էսէռների խիստ քննադատությամբ, հնարավոր համարելով միավորումը միայն բոլշևիկներին մոտ սոցիալ-դեմոկրատ-ինտերնացիոնալիստների հետ: Կազմել է բոլշևիկյան կուսակցության նոր ծրագրի նախագիծը:

ՌՍԴԱԿ(բ) VI համագումարում (հուլիս — օգոստոս 1917) ընտրվել է կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ: Մտել է Պետրոգրադի գործկոմի աշխատավորների և զինվորական պատգամավորների խորհրդի և ՀՌԿԳԿ Խորհրդի կազմի մեջ: Ժամանակավոր կառավարության դեմ զինված ապստամբության նախապատրաստման համար ստեղծված բոլշևիկյան կուսակցության Կենտկոմի քաղբյուրոյի անդամ էր: Բոլշևիկների իշխանության գալուց հետո ՀՌԿԳԿ նոր կազմի անդամ էր, «Պրավդա» թերթի խմբագիրն էր:

Բանկերի ազգայնացում և Բրեստի հաշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1917 թվականի նոյեմբերին Տվերի մարզից ընտրվել է Հիմնադիր ժողովի անդամ: [3] 1917 թվականի նոյեմբերին ղեկավարել է երկրի բանկային համակարգի ազգայնացումը որպես Պետական բանկի կոմիսարի օգնական՝ կառավարչի ընկերոջ, նախկին մասնավոր բանկերի Կոմիսարիատի ղեկավարի, Ֆինանսների ժողովրդական կոմիսարիատի կոլեգիայի անդամի իրավունքով: Բանկերի ազգայնացման մասին դեկրետի նախագծի հեղինակ էր: 1917 թվականի նոյեմբերին մտել է նաև պատվիրակության կազմի մեջ, որն ուղղված էր Բրեստ-Լիտովսկ՝ հրադադարի մասին բանակցությունների համար: Բրեստ-Լիտովսկի պատվիրակության ղեկավարությունից Լև Տրոցկու հրաժարվելուց հետո փոխարինել է նրան այդ պաշտոնում և 1918 թվականի մարտի 3-ին բոլշևիկների (Խորհրդային Ռուսաստանի) անունից ստորագրել է Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագիրը: 1918 թվականի մայիս-հունիսին եղել է Գերագույն խորհրդի ժողովրդական տնտեսության նախագահության անդամ, աշխատել է Պրավդա թերթում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]