Գինկգո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գինկգո
Jingu Gaien Ginkgo Street Tokyo.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Գինկո
Ընտանիք Գինկոազգիներ
Լատիներեն անվանում
Ginkgo biloba
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Գինկգո երկբլթակ (լատ.՝ Ginkgo biloba), գինկոազգիների ընտանիքի միակ պահպանված ներկայացուցիչն է։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ginkgo biloba SZ136.png

Ներկայումս Գինկոն աճեցվում է երկրագնդի շատ բուսաբանական այգիներում, դենդրոպարկերում, տարբեր տիպի դեկորատիվ տնկարկներում։ Գինկոն տերևաթափ խոշոր ծառ է, մոնոպոդիալ ճյուղավորվածությամբ։ Երկտուն է։ Միկրոսպորատերևները պարուրաձև են, իսկ իգական մեգասպորատերևները թմբիկի ձև ունի, երկուական սկզբնակներով։ Փոշոտումը (քամու միջոցով) կատարվում է մայիս-հունիսին, սերմերը հասունանում են հոկտեմբերին։ Միջին երկարակյաց է, ապրում է մինչև 200 տարի։

Տերևաթափ խոշոր ծառեր են, մոնոպոդիալ, առատ ճյուղավորությամբ։ Տերևներն ունեն լայն թիթեղ, որը կազմվել է դիխատոմիական մասերի միաձուլումից։ Երկտուն են։ Առեջները պարուրաձև են դասավորված են կատվիկի առանցքի վրա։ Մեգասպորատերևիկը թմբիկի ձև ունի և կրում է երկուական սերմնասկզբնակներ, որոնցից նորմալ զարգանում է միայն մեկը։ Փոշոտումը կատարվում է քամու միջոցով։ Ծաղկում է մայիս - հունիս ամիսներին։ Սերմերը հասունանում են հոկտեմբերին։ Արմատային համակարգը պլաստիկ է, հողադիմացկուն։ Ապրում է մինչև 2000 տարի[1]:

նկար

Բազմացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկբլթակ Գինգկոն նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածք է ներմուծվել և աճեցվել Նիկիտյան բուսաբանական այգու միջոցով՝ դեռևս 20-րդ դարի սկզբին։ Մեր հանրապետությունում աճեցվում է Երևանի Բուսաբանական այգում, Իջևանի դենդրոպարկում։ Բազմանում է սերմերով, արմատային և ցողունային կտրոններով։ Երևանի կիսանապատային գոտու խիստ ցամաքային կլիմայի պայմաններում տուժում է սառնամանիքներից, սակայն օժտված է բավարար երաժշտադիմացկունությամբ։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում աճում է Երևանում և Իջևանում: Երևանում նախկին բուսաբանական այգու տերիտորիայում 60 տարեկան հասակում բարձրությունը հասնում է 14 մ, բնի հաստությունը' 54 սմ։ Աճում է նորմալ, սաղարթը բավականին գեղեցիկ է, ցրտահարության կամ արևահարության դեպքեր չեն եղել։ Արական նմուշ է։ Երևանի Կոնդ թաղամասում նույնպես աճելիս է եղել գինկգոյի մի այլ խոշոր ծառ, որը պատահաբար կտրել են 1955 թ.: Ներկայումս մասսայական կարգով աճեցվում է Իջևանի դենդրարիում։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երևանի պայմաններում գինկգոն բավականին ցրտադիմացկուն և երաշտադիմացկուն է, վնասատուներով և հիվանդություններով չի վարակվում։ Կանաչապատման մեջ խորհուրդ է տրվում օգտագործել որպես հնագույն և խիստ հետաքրքրական ծառատեսակ, գլխավորապես ուսումնադաստիարակչական նպատակներով։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գինկգոն ապրիլին, հունիսին, հոկտեմբերին և նոյեմբերին
Շյոնբրուն, Վիենա, Ավստրիա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Լ. Վ. Հարությունյան, Ա. Լ. Հարությունյան, Հայաստանի դենդրոֆլորան, «Լույս» հրատարակչություն, Երևան 1985

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ծառագիտություն, Ժ. Հ. Վարդանյան