Գերստմանի համախտանիշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գերստմանի համախտանիշ
Gray728.svg
Հիվանդության ախտանշաններfinger agnosia?
Բժշկական մասնագիտություննյարդաբանություն և Նյարդահոգեբանություն
Անվանվել էJosef Gerstmann?

Գերստմանի համախտանիշ, նյարդահոգեբանական խանգարում, որը բնութագրվում է ախտանիշների մի ամբողջությամբ, որոնք ցույց են տալիս ուղեղի որոշակի տարածքում ախտահարումների առկայությունը։ Այն չպետք է շփոթել Գերստման-Շտրաուսսլեր-Շեյնկերի համախտանիշի հետ, որն իրենից ներկայացնում է փոխանցվող սպունգանման էնցեֆալոպատիա։ Գերիշխող կիսագնդի ստորին մուգ շերտի վնասը հանգեցնում է Գերստմանի համախտանիշին։

Այն անվանվել է Յոզեֆ Գերստմանի պատվին[1]։

Ախտանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերստմանի համախտանիշը բնութագրվում է չորս հիմնական ախտանիշներով․

Դիսգրաֆիա / ագրաֆիա․ գրելու ունակության պակաս[2][3]

Դիսկալկուլիա / ակալկուլիա. մաթեմատիկայի ուսուցման կամ հասկացության դժվարություններ[2][3]

Մատների ագնոզիա. մատների վրա մատները տարբերելու անկարողություն[2][3]

Ձախակողմյան ապակողմնորոշում[2][3]

Պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս խանգարումը հաճախ կապված է գերակշռող (սովորաբար ձախ) կիսագնդում գլխուղեղի ախտահարման հետ, ներառյալ անկյունային և գագաթնային ակոսները (Բրոդմանի տարածքը՝ համապատասխանաբար 39 և 40), քունքային և գագաթային բլթի մոտ։ Գիտական գրականության մեջ լայնորեն քննարկվում է այն հարցը, թե արդյոք Գերստմանի համախտանիշն իրենից ներկայացնում է տեսականորեն հիմնավորված միասնական համախտանիշ։ Այսպիսով, նրա ախտորոշիչ օգտակարությունը կասկածի տակ է դրվել ինչպես նյարդաբանների, այնպես էլ նյարդահոգեբանների կողմից։ Անկյունային ոլորավայրէջքը, որպես կանոն, ներգրավված է տառերի և բառերի տեսողական օրինակների թարգմանության մեջ իմաստալից տեղեկատվության մեջ, ինչպես դա արվում է ընթերցանության ժամանակ։

Մեծահասակների մոտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծահասակների մոտ համախտանիշը կարող է առաջանալ ինսուլտից հետո կամ ստորին մուգ շերտի՝ դոմինանտ (ձախ) կողմի վնասվելու պատճառով[3]։

Բացի վերը նշված ախտանիշների դրսևորումից, շատ մեծահասակներ նույնպես զգում են աֆազիա, որը դժվարություն է խոսելու, խոսքի հասկանալու կամ ընթերցանության և նամակի արտահայտման մեջ։

Երեխաների մոտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան մի քանի զեկույցներ համախտանիշի, որտեղ երբեմն կոչվում է Գերստմանի համախտանիշ երեխաների մոտ[4]։ Պատճառն անհայտ է։ Դեպքերի մեծ մասը հայտնաբերվում է, երբ երեխաները հասնում են դպրոցական տարիքի, այսինքն, այն ժամանակ, երբ նրանք դժվարություններ են ունենում գրավոր և մաթեմատիկական վարժություններ կատարելիս։ Որպես կանոն, այս խանգարմամբ երեխաները ցույց են տալիս ձեռագրի և ուղղագրության վատ հմտությունները, ինչպես նաև մաթեմատիկական ֆունկցիաների հետ կապված դժվարություններ, այդ թվում գումարում, հանում, բազմապատկումը և բաժանում կատարելիս։ Կարող է նաև լինել ակնհայտ անկարողությունը տարբերակել աջ ձեռքը ձախ ձեռքից, և տարբերակել առանձին մատները։ Ի հավելում չորս հիմնական ախտանիշների, շատ երեխաներ նաև տառապում են կառուցողական ապրաքսիայով՝ անկարողություն պատճենել պարզ նկարներ։ Հաճախակի նկատվում է նաև կարդալու խանգարում։ Մտավոր գործունեության բարձր մակարդակ ունեցող երեխաները, որոնք ունեն գլխուղեղի վնասվածք, նույնպես կարող են ունենալ խանգարում։

Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ախտորոշումը կարող է լինել կլինիկական, եթե այն կապված է թուլամտության և այլ էթոլոգիաների հետ։ Այս դեպքերի պատճառը կաթվածն է, որը ցույց կտա MRI հետազոտությունը։ Սուր փուլում դա կլինի պայծառ (սահմանափակ դիֆուզիա) DWI հաջորդականությամբ և մութ՝ համապատասխան տարածքում ADC հաջորդականությամբ

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերստմանի համախտանիշի դեմ որևէ դեղամիջոց չկա։ Բուժում սիմպտոմատիկ է և աջակցող։ Մասնագիտական և լոգոպեդական բուժումը կարող է օգնել նվազեցնել դիսգրաֆիան և ապաքսիան։ Բացի այդ, հաշվիչները և տեքստային պրոցեսորները կարող են օգնել դպրոցականներին հաղթահարել այս խանգարման ախտանիշները։

Կանխատեսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծահասակների մոտ շատ ախտանիշներ ժամանակի ընթացքում նվազում են։ Չնայած այն ենթադրությանը, որ նման ախտանիշների նվազումը տեղի է ունենում նաև երեխաների մոտ, ավելի հավանական է թվում, որ նրանց մեծ մասը չեն հաղթահարում իրենց դեֆիցիտը, այլ պարզապես սովորում են հարմարվել[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. synd/2267 at Who Named It?
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Vallar G (July 2007)։ «Spatial neglect, Balint-Homes' and Gerstmann's syndrome, and other spatial disorders»։ CNS Spectr 12 (7): 527–36։ PMID 17603404։ doi:10.1017/S1092852900021271 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 «Defective spatial imagery with pure Gerstmann's syndrome»։ Eur. Neurol. 52 (1): 1–6։ 2004։ PMID 15218337։ doi:10.1159/000079251 
  4. «What ever happened to developmental Gerstmann's syndrome? Links to other pediatric, genetic, and neurodevelopmental syndromes»։ J. Child Neurol. 19 (4): 282–9։ April 2004։ PMID 15163095։ doi:10.1177/088307380401900408 
  5. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-24-ին։ Վերցված է 2012-06-27