Գասպաչո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox mets.png
Գասպաչո
իսպ., պորտուգալերեն gaspacho
Gazpacho con su guarnición - jlastras.jpg
Իսպանական խոհանոց
Պորտուգալական խոհանոց
Ծագում
Տեսակ սննդամթերք և կերակուր
Ենթատեսակ ապուր և cold soup
Առաջացման երկիր {{{2}}} Իսպանիա, {{{2}}} Պորտուգալիա
Բաղադրամասեր
Հիմնական բանջարեղեն, հատկապես լոլիկ, ձիթապտղի ձեթ և սխտոր, վարունգ, քաղցր պղպեղ, գլուխ սոխ, քացախ կամ կիտրոնի հյութ, կերակրի աղ
Հնարավոր համեմունքներ, հաց
Նույնական ուտեստներ
Gazpacho Վիքիպահեստում

Գասպաչո (իսպ.՝ gazpacho), իսպանական խոհանոցի սառը ապուր, որը պատրաստվում է թարմ բանջարեղենից՝ առաջին հերթին լոլիկից: Բացի այդ, օգտագործվում են նաև ձիթապտղի ձեթ, սխտոր, վարունգ, քաղցր պղպեղ, գլուխ սոխ, քացախ կամ կիտրոնի հյութ, կերակրի աղ: Կարելի է մատուցել հացի և համեմունքների հետ միասին:

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոյություն ունեն «Գասպաչո» բառի ծագման մի քանի տարբերակներ: Մինչ XV դարը Ալ-Անդալուսը բնակեցված է եղել հիմնականում արաբներով, մոսարաբներով և հրեաներով: Այդ տարիներին էլ հենց ի հայտ է եկել «գասպաչո» տերմինը: Տարբերակներից մեկի համաձայն, ապուրի անվանումը առաջացել է մոսարաբական «caspa» բառից, որը նշանակում է «մնացորդներ»: Այն ժամանակ գասպաչո պատրաստելու համար կիրառվել է մթերքից մնացած մնացորդները: Մյուս տարբերակի համաձայն, անվանումը առաջացել է եբրայերեն «gazaz» բառից, որը նշանակել է «մասերի բաժանված» կամ «հարված», որը բնութագրում էր ապուրի պատրաստման գործընթացը[1]:

Հաճախ կիրառվող «գասպաչչո» անվանումը սխալ է, քանի որ կրկնակ «չ»-ի կիրառումը բնորոշ է իտալերենին, իսկ գասպաչոն ծագել է Իսպանիայում և Պորտուգալիայում (պորտուգալերեն գասպաշու՝ gaspacho):

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեր թվարկության սկզբին Անդալուզիայում հասարակ մարդիկ հաճախ պատրաստել են ուտեստ, որի ժամանակ ջուրը խառնում էին քացախի, սև հացի, ձեթի և սխտորի հետ: Այս ուտեստը բավականին տարածված էր, այդ իսկ պատճառով հողագործական աշխատանքների ժամանակ ընտրվում էր gazpachero` մարդ, ով պատրաստում էր գասպաչո: Գասպաչոյի պատրաստման ժամանակ լոլիկի կիրառումը սկսել է օգտագործվել 19-րդ դարի սկզբին[2]:

Նախկինում միայն աղքատների համար նախատեսված ուտեստը շատ հայտնի է ոչ միայն Իսպանիայում, այլ նաև Պորտուգալիայում: Առաջին անգամ թագավորական Սարսուելա պալատում այն մատուցվել է 2013 թվականի հունիսին: Այն մատուցել են ավանդական փայտե ափսեներում[1]:

Պատրաստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախօրոք եփված, կեղևազրկված լոլիկները և վարունգները կտրատում են: Այնուհետ լցնում են խորը ափսեի մեջ, ավելացնում են սպիտակ չորահացի մանր կտորներ, հետո նաև քաղցր պղպեղ և սխտոր: Խառնուրդը համեմվում է աղով, ավելացվում՝ ուրց: Խառնուրդը եփում են 70 աստիճան ջերմաստիճան կրակի վրա: Այնուհետև ավելացվում է տաբասկո սոուս, կիտրոնի հյութ և մի փոքր քացախ: Վերջում ավելացնում են նաև քացախ: Մատուցվում է սառը վիճակում՝ խրթխրթան չորահացերով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]