Բորիս Չիչիբաբին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բորիս Չիչիբաբին
Poet Boris Zizibabin podpisuvaet svoiu knigu musukuvedu Grigoriu Hansburgu.jpg
Ծնվել էհունվարի 9, 1923(1923-01-09)[1][2]
ԾննդավայրԿրեմենչուգ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Վախճանվել էդեկտեմբերի 15, 1994(1994-12-15)[1][2] (71 տարեկանում)
Վախճանի վայրԽարկով, Ուկրաինա
ԳերեզմանSecond City Cemetery, Kharkiv
Մասնագիտությունգրող և բանաստեղծ
Լեզուռուսերեն[1]
Ազգությունուկրաինացի
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա
ԿրթությունԽարկովի ազգային համալսարան
Ժանրերպոեզիա
ԱշխատավայրԽարկովի ազգային համալսարան
ՊարգևներԽՍՀՄ պետական մրցանակ և «Վաստակի համար» ІІІ աստիճանի շքանշան (Ուկրաինա)
Boris Chichibabin Վիքիպահեստում

Բորիս Չիչիբաբին (ռուս.՝ Бори́с Алексе́евич Чичиба́бин, հունվարի 9, 1923(1923-01-09)[1][2], Կրեմենչուգ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 15, 1994(1994-12-15)[1][2], Խարկով, Ուկրաինա), ուկրաինացի ռուսալեզու բանաստեղծ: ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1990):

Կյանքի մեծ մասն ապրել է Խարկովում: Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Խարկովի համալսարանում, բայց այն կիսատ է թողել պատերազմի պատճառով: 1942 թվականի նոյեմբերին զորակոչվել է, ծառայել Անդրկովկասում: Պատերազմից հետո ուսումը որոշել է շարունակել որպես բանասեր: Սակայն նրան վիճակված չէր դա: Պատճառը նրա բանաստեղծություններն էին: Այդ ժամանակ արդեն նա ստորագրում էր մոր ազգանունով՝ Չիչիբաբին:

1946 թվականին Չիչիբաբինը ձերբակալվում և դատապարտվում է հակասովետական քարոզչության համար: Ենթադրում են, որ պատճառը նրա գրած բանաստեղծություններն էին: Բուտիրյան բանտում հետաքննության ժամանակ նա գրում է «Կարմիր պոմիդորներ» բանաստեղծությունը, որը դառնում է իր այցեքարտը, ինչպես նաև «Մախորկա» բանաստեղծությունը՝ «բանտային քնարերգության» երկու վառ օրինակ: Շուրջ երկու տարվա քննությունից հետո (1946 թվականի հունիսից մինչև 1948 թվականի մարտը) Չիչիբաբինին ուղարկում են պատիժը կրելու Վյատլագում՝ Կիրովի մարզում: Նա Խարկով է վերադառնում 1951 թվականի ամռանը:

1958 թվականին «Զնամյա» ամսագրում առաջին հրապարակումն է լույս տեսնում (Պոլուշին ազգանունով): 1960-ականների սկզբին նա ապրում է Մոսկվայում, Յուլի Դանիելի և Լարիսա Բոգորազի բնակարանում, հանդես է գալիս «Մագիստրալ» գրական միավորումում: 1962 թվականին նրա բանաստեղծությունները տպագրվում են «Նովի Միր»-ում, խարկովյան և կիևյան հրատարակություններում: Այդ տարիներին նկատվում են նրա պոեզիայի հիմնական թեմաները: Դա նախևառաջ քաղաքացիական քնարերգություն է: Բանաստեղծը զայրույթ է ապրում «պետական անպատկառների» վարքուբարքից: Նրա պոեզիայում արտահայտվում են նաև ցավն ու համակրանքը հետպատերազմական խորհրդային կայսրության ճնշված ժողովուրդների հանդեպ:

1963 թվականին Մոսկվայում և Խարկովում լույս են տեսնում Չիչիբաբինի բանաստեղծությունների առաջին երկու՝ «Երիտասարդություն» և «Սառնամանիք և արև» ժողովածուները: 1964 թվականին նա ղեկավարում է կապի աշխատողների մշակույթի տան գրական ստուդիան, ինչը վառ մի դրվագ էր Խարկովի մշակութային կյանքում: 1965 թվականին Խարկովում լույս է տեսնում «Հարմոնիա» ժողովածուն: 1966 թվականին նրան հեռացնում են ստուդիայի ղեկավարությունից՝ պետանվտանգության աշխատակիցների պահանջով: Պատճառը համարվում են Բորիս Պաստեռնակին և Մարինա Ցվետաևային նվիրված միջոցառումները: Ճակատագրի հեգնանքով՝ նույն թվականին Չիչիբաբինին ընդունում են ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը:

Բրեժնևյան լճացման տարիների հետ Չիչիբաբինի կյանքում սկսվում է ծանր շրջանը: 1967 թվականին, գտնվելով ուժեղ դեպրեսիայի մեջ, նա գրում է «Առ հոգնությունս ինձնից, մայր իմ Մահ» և այլ գործեր: Նրա համար փրկություն էր կինը՝ Լիլիան, ում հետ ամուսնանում է նույն թվականին: 1968 թվականին տպագրվում է «Լողում է Ավրորան» ժողովածուն:

1972 թվականին «սամիզդատը» լույս է ընծայում նրա բանաստեղծությունները: Իսկ 1973 թվականին նրան հեռացնում են գրողների միության շարքերից: Մեկ տարի անց՝ 1974 թվականին նրան կանչում են պետանվտանգություն և զգուշացնում, որ եթե շարունակի «սամիզդատով» տարածել և կարդալ հակախորհրդային գործեր, ապա կենթարկվի պատասխանատվության: Նրա ինչ-ինչ գործեր երևում էին միայն արտասահմանյան հրատարակություններում:

1987 թվականին Չիչիբաբինին վերականգնում են գրողների միության շարքերում: Այդուհետ նա սկսում է շատ տպագրվել: Նրա մասին ֆիլմ են նկարահանում և ցուցադրում կենտրոնական հեռուստատեսությամբ: 1990 թվականին նա իր միջոցներով տպագրում է «Զանգ» գիրքը, որի համար արժանանում է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի:

Չիչիբաբինը եղել է Հայաստանում Հայաստանի մասին գրել է բանաստեղծություններ[3]:

Aquote1.png Յուրաքանչյուր պոետ, հոգեկանով ապրող ամեն մի մարդ պետք է, վերջիվերջո, կյանքում գոնե մեկ անգամ տեսնի այդ եզակի, սուրբ, հրաշալի, ողբերգական հողը:
- Հայաստանի մասին գրել է Չիչիբաբին իր նամակներից մեկում:
Aquote2.png


Բորիս Չիչիբաբինը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Կմեռնե՞մ, թե՞ ողջ կմնամ...»; Երդվում եմ ուրախ դրոշի վրա; Առ հոգնությունս ինձնից, մայր իմ Մահ; Սոլժենիցինին; «Չարիքն եմ տեսնում, լսում ողբ-ճիչը...»; Պաստեռնակին; «Երբ ընտրել էր պետք...»; «Ամեն երեկո հոգիդ աղոթքով...»; Առաջին սաղմոսը՝ Հայաստանին; Երկրորդ սաղմոսը՝ Հայաստանին; Երրորդ սաղմոսը՝ Հայաստանին; Չորրորդ սաղմոսը՝ Հայաստանին; Մախորկա; «Եվ կրկին լռություն, լռություն, լռություն...»; «Ո՛չ քինախնդիր դարձա, ո՛չ տխուր...»; Աղոթք: Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 210-247: Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 206-209: