Բիսոպրոլոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բիսոպրոլոլ
Bisoprolol.svg
Bisoprolol.svg
Տեսակքիմիական միացություն, դեղանյութեր և essential medicine?
Կիրառումգերճնշում, ՍԻՀ, առիթմիաներ
Գործածության եղանակպեր-օրալ
Ազդեցության մեխանիզմβ1 ընկալիչների պաշարում
Զանգված325,225308 զանգվածի ատոմական միավոր[1]
Քիմիական բանաձևC₁₈H₃₁NO₄[1]

Բիսոպրոլոլ, որն առավել հայտնի է Կոնկոր վաճառքային անվամբ, հաճախ օգտագործվում է սիրտանոթային հիվանդությունների բուժման համար։ Դա, մասնավորապես, ներառում է արյան բարձր ճնշումը, անբավարար արյան հոսքից առաջացող կրծքավանդակի ցավը եւ սրտի անբավարարությունը[2]։ Այն կիրառվում է պեր-օրալ (խմելով):

Տարածված կողմնակի ազդեցությունները ներառում են գլխացավ, հոգնածության զգացում, փորլուծություն և ոտքերի այտուց։ Ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են ասթմայի սրացումը, հիպոգլիկեմիայի նշանների քողարկումը և սիրտանոթային անբավարարության սրացումը[3]։ Մտավախություններ կան, որ օգտագործումը հղիության ժամանակ կարող է վնասակար լինել պտղի համար[4]։ Բիսոպրոլոլը պատկանում է բետա-պաշարիչների ընտանիքին  և  օժտված է β1 ընտրողականությամբ[5]։

Բիսոպրոլոլը արտոնագրվել է 1976 թ․-ին և հաստատվել է բժշկական օգտագործման համար 1986 թ․-ին[6]։ Այն Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության առողջապահության համակարգի համար անհրաժեշտ առավել արդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցների ցուցակում է[7]։ Մեծածախ արժեքը զարգացող երկրներում կազմում է ամսական մոտ 2.98–4.94 ԱՄՆ դոլար[8]։ ԱՄՆ-ում, 2015 թ․-ի դրությամբ, վաճառքը կազմել է ամսական մոտ 25-50 ԱՄՆ դոլար[9]։

Բժշկության մեջ կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Zebeta 5-մգ պեր-օրալ կիրառման հաբ

Բիսոպրոլոլը օգտակար է արյան բարձր ճնշման (հիպերտենզիայի), սրտի արյունահոսքի նվազման (սրտամկանի իշեմիա), քրոնիկ սրտային անբավարարության բուժման, ինչպես նաև սրտամկանի ինֆարկտից առաջ կանխարգելիչ և հետագայում ինֆարկտից հետո շարունակական բուժման համար[10]։ Սրտամկանի իշեմիայի դեպքում դեղը կիրառում են սրտամկանի կծկողականությունը նվազեցնելու համար, ինչը նվազեցնում է թթվածնի և սննդանյութերի պահանջը՝ այսպիսով նվազած արյունահոսքը ի վիճակի է լինում ապահովել մկանը անհրաժեշտ թթվածնով և սննդանյութերով[11][12][13]։

Բիսոպրոլոլը կարող է օգտագործվել սիրտանոթային այնպիսի հիվանդությունների բուժման մեջ, ինչպիսիք են գերճնշումը, սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, առիթմիաները և սրտամկանի ինֆարկտը։ Կոմպենսացված սրտային անբավարարությամբ հիվանդները կարող են բուժվել Բիսոպրոլոլով, որպես համակցված բուժման մաս (սովորաբար ԱՓՖ ինհիբիտորների, միզամուղների և անհրաժեշտության դեպքում դիգիտալիսային դեղամիջոցների հետ)։ Սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ այն նվազեցնում սրտամկանի թթվածնի պահանջն ու ծախսը։ Շատ կարևոր է սկսել փոքր դեղաչափերից, քանի որ Բիսոպրոլոլը նվազեցնում է սրտամկանի կծկման ուժը, որը հանդիսանում է անցանկալի ազդեցություն քրոնիկ սրտի անբավարարության դեպքում։

Կողմնակի ազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլով գերդոզավորումը հանգեցնում է հոգնածության, թերճնշման, հիպոգլիկեմիայի, բրոնխոսպազմի և հազվասրտության։ Բրոնխոսպազմը և հիպոգլիկեմիան դեղի բարձր դոզաների β2 ադրենէրգիկ ընկալիչների պաշարման արդյունքն է թոքերում և լյարդում։ Հիպոգլիկեմիան առաջանում է լյարդում β2 ընկալիչների պաշարման հետևանքով գլիկոգենոլիզի և գլյուկոնեոգենեզի նվազման արդյունքում[14]։

Հակացուցումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բետա-պաշարիչները պետք է խուսափել կիրառել  անամնեզում ասթմա կամ բրոնխոսպազմ ունեցող մարդկանց դեպքում, քանի որ նրանք կարող են սրացնել հիվանդությունը։ Բետա-1-ընտրողականությամբ բետա-պաշարիչները, ինչպիսին է Բիսոպրոլոլը, կարող են կիրառվել որոշ մարդկանց մոտ, երբ այլ տարբերակներն անհասանելի են։

Դեղաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործողության մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլը կարդիոպրոտեկտիվ է, քանի որ այն ընտրողական և մրցակցային կերպով արգելափակում է կատեխոլամիններով (ադրենալին) β1 - ադրենէրգիկ ընկալիչների (ադրենոընկալիչների) խթանումը։ Այս ընկալիչները հիմնականում հանդիպում են սրտամկանի բջիջներում և սրտի հաղորդչական համակարգում (կարդիոսպեցիֆիկ են), բայց և կարող են հանդիպել երիկամների յուքստագլոմերուլյար բջիջներում։ Սովորաբար, ադրենալինի և նորադրենալինի կողմից β1 ադրենոընկալիչների խթանումը ակտիվացնում է ազդանշանային կասկադը (GS-սպիտակուց և ցԱՄՖ), որը հանգեցնում է սրտամկանի կծկողականության և սրտի կծկման հաճախության աճին[15]։ Բիսոպրոլոլը մրցակցային մեխանիզմով արգելափակում է այս կասկադի ակտիվացումը, ուստի նվազեցնում է սրտամկանի և սրտի ռիթմավարի ակտիվությունը[16][17]։

β1-ընտրողականության[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբեր β-պաշարիչների ընտրողականությունը

Բիսոպրոլոլի β1-ընտրողականությունը հատկապես կարևոր է այլ ոչ ընտրողական բետա-պաշարիչների համեմատ։ Դեղամիջոցի ազդեցությունը  սահմանափակված է β1 ադրենոընկալիչներ պարունակող օրգաններով, որոնք, հիմնականում սիրտն ու երիկամներն են։ Բիսոպրոլոլը նվազեցնում է այն կողմնակի ազդեցությունները, որոնք կարող են առաջանալ ոչ ընտրողական բետա-պաշարիչների կիրառման դեպքում, երբ կարող է ի հայտ գալ այլ ադրենոընկալիչների (β2, β3, α1, α2) պաշարում։

Բիսոպրոլոլը ունի ավելի բարձր ընտրողականության աստիճան β1-ընտրողականությամբ օջտված այնպիսի  բետա-պաշարիչների համեմատ, ինչպիսիք են Ատենոլոլը, Մետապրոլոլը և Բետաքսոլոլը[18][19][20][21][22][23][24][25][26][27]։ Այնուամենայնիվ Նեբիվալոլը օջտված է 3,5 անգամ ավելի ուժեղ բետա-ընտրողականությամբ[28][29]։

Ռենին-անգիոտենզինային համակարգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլը նվազեցնում է ռենինի արտադրությունը շուրջ 65%-ով և հաճախասրտությունը մոտ 30%-ով։

Ֆարմակոկինետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլը ունի ջրալույծ և ճարպալույծ մասեր։ Այն ունի մոտավոր 10-12 ժամ կիսադուրսբերման ժամանակ և բարձր կենսամատչելիություն (մոտ. 90%)։ Դեղի դուրս բերումը օրգանիզմից կատարվում է հավասարաչափ՝ երիկամներով և լյարդով։

Հասարակություն և մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլը հասանելի է որպես վերարտադրված դեղամիջոց[30]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսոպրոլոլը արտոնագրվել է 1976 թվականին և հաստատվել որպես բժշկական դեղամիջոց 1986 թվականին[6]։ ԱՄՆ-ում, որպես դեղամիջոց, հաստատվել է 1992 թվականին[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 BISOPROLOL
  2. «Bisoprolol 2.5mg/5mg/10mg film coated tablet - Summary of Product Characteristics (SPC) - (eMC)»։ www.medicines.org.uk։ 18 February 2014։ Արխիվացված օրիգինալից 20 December 2016-ին։ Վերցված է 14 December 2016 
  3. «Bisoprolol - FDA prescribing information, side effects and uses»։ www.drugs.com։ Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2016-ին։ Վերցված է 14 December 2016 
  4. «Bisoprolol (Zebeta) Use During Pregnancy»։ www.drugs.com։ Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2016-ին։ Վերցված է 14 December 2016 
  5. 5,0 5,1 «Bisoprolol Fumarate»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  6. 6,0 6,1 Fischer Janos, Ganellin C. Robin (2006)։ Analogue-based Drug Discovery (անգլերեն)։ John Wiley & Sons։ էջ 461։ ISBN 9783527607495։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-08-ին 
  7. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  8. «Bisoprolol»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 8 December 2016 
  9. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 151։ ISBN 9781284057560 
  10. Rosenberg J., Gustafsson F. (2008)։ «Bisoprolol for congestive heart failure»։ Expert Opinion on Pharmacotherapy 9 (2): 293–300։ PMID 18201151։ doi:10.1517/14656566.9.2.293 
  11. «A randomized trial of beta-blockade in heart failure. The Cardiac Insufficiency Bisoprolol Study (CIBIS). CIBIS Investigators and Committees»։ Circulation 90 (4): 1765–1773։ 1994։ PMID 7923660։ doi:10.1161/01.cir.90.4.1765 
  12. Konishi M., Haraguchi G., Kimura S., Inagaki H., Kawabata M., Hachiya H., Hirao K., Isobe M. (2010)։ «Comparative effects of carvedilol vs bisoprolol for severe congestive heart failure»։ Circulation Journal 74 (6): 1127–1134։ PMID 20354334։ doi:10.1253/circj.cj-09-0989 
  13. Castagno D., Jhund P. S., McMurray J. J. V., Lewsey J. D., Erdmann E., Zannad F., Remme W. J., Lopez-Sendon J. L., Lechat P. (2010)։ «Improved survival with bisoprolol in patients with heart failure and renal impairment: An analysis of the cardiac insufficiency bisoprolol study II (CIBIS-II) trial»։ European Journal of Heart Failure 12 (6): 607–616։ PMID 20354032։ doi:10.1093/eurjhf/hfq038 
  14. Hauck R. W., Schulz C., Emslander H. P., Böhm M. (1994)։ «Pharmacological actions of the selective and non-selective beta-adrenoceptor antagonists celiprolol, bisoprolol and propranolol on human bronchi»։ British Journal of Pharmacology 113 (3): 1043–1049։ PMC 1510470։ PMID 7858847։ doi:10.1111/j.1476-5381.1994.tb17098.x 
  15. Bristow M. R., Hershberger R. E., Port J. D., Minobe W., Rasmussen R. (1989)։ «Beta 1- and beta 2-adrenergic receptor-mediated adenylate cyclase stimulation in nonfailing and failing human ventricular myocardium»։ Molecular Pharmacology 35 (3): 295–303։ PMID 2564629 
  16. Leopold G., Pabst J., Ungethüm W., Bühring K. U. (1986)։ «Basic pharmacokinetics of bisoprolol, a new highly beta 1-selective adrenoceptor antagonist»։ Journal of Clinical Pharmacology 26 (8): 616–621։ PMID 2878941։ doi:10.1002/j.1552-4604.1986.tb02959.x 
  17. «Pharmacodynamic profile of bisoprolol, a new beta 1-selective adrenoceptor antagonist»։ Br J Clin Pharmacol 22 (3): 293–300։ September 1986։ PMC 1401121։ PMID 2876722։ doi:10.1111/j.1365-2125.1986.tb02890.x 
  18. «High beta 1-selectivity and favourable pharmacokinetics as the outstanding properties of bisoprolol»։ J. Cardiovasc. Pharmacol.։ 8 Suppl 11: S2–15։ 1986։ PMID 2439793։ doi:10.1097/00005344-198511001-00002 
  19. «Pharmacodynamic profile of the selective beta 1-adrenoceptor antagonist bisoprolol»։ Arzneimittelforschung 36 (2): 200–8։ February 1986։ PMID 2870720 
  20. «Direct labelling of myocardial beta 1-adrenoceptors. Comparison of binding affinity of 3H-(−)-bisoprolol with its blocking potency»։ Naunyn Schmiedebergs Arch. Pharmacol. 331 (1): 27–39։ October 1985։ PMID 2866449։ doi:10.1007/bf00498849 
  21. «Studies on the receptor profile of bisoprolol»։ Arzneimittelforschung 36 (2): 197–200։ February 1986։ PMID 2870719 
  22. «Characterization of [3H](+/-)carazolol binding to beta-adrenergic receptors. Application to study of beta-adrenergic receptor subtypes in canine ventricular myocardium and lung»։ Circ. Res. 49 (2): 326–36։ August 1981։ PMID 6113900։ doi:10.1161/01.res.49.2.326 
  23. «Antagonistic effects of bisoprolol on several beta-adrenoceptor-mediated actions in anaesthetized cats»։ Eur. J. Pharmacol. 123 (2): 253–61։ April 1986։ PMID 3011461։ doi:10.1016/0014-2999(86)90666-7 
  24. «Beta 1-selectivity of bisoprolol, a new beta-adrenoceptor antagonist, in anesthetized dogs and guinea pigs»։ J. Cardiovasc. Pharmacol. 6 (6): 1156–60։ 1984։ PMID 6084774։ doi:10.1097/00005344-198406060-00024 
  25. «Binding properties of beta-blockers at recombinant beta1-, beta2-, and beta3-adrenoceptors»։ J. Cardiovasc. Pharmacol. 36 (4): 466–71։ October 2000։ PMID 11026647։ doi:10.1097/00005344-200010000-00008 
  26. «Beta-blocker selectivity at cloned human beta 1- and beta 2-adrenergic receptors»։ Cardiovasc Drugs Ther 13 (2): 123–6։ April 1999։ PMID 10372227։ doi:10.1023/A:1007784109255 
  27. «Affinity and selectivity of beta-adrenoceptor antagonists in vitro»։ J. Cardiovasc. Pharmacol.։ 8 Suppl 11: S36–40։ 1986։ PMID 2439796։ doi:10.1097/00005344-198511001-00006 
  28. «Beta 1-adrenoceptor selectivity of nebivolol and bisoprolol. A comparison of [3H]CGP 12.177 and [125I]iodocyanopindolol binding studies»։ Eur. J. Pharmacol. 460 (1): 19–26։ January 2003։ PMID 12535855։ doi:10.1016/S0014-2999(02)02875-3 
  29. «A comparison of the beta1-selectivity of three beta1-selective beta-blockers»։ J Clin Pharm Ther 28 (3): 179–86։ June 2003։ PMID 12795776։ doi:10.1046/j.1365-2710.2003.00477.x 
  30. «Drugs@FDA: FDA Approved Drug Products»։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-02-25-ին։ Վերցված է 2013-11-13