Բեդա Պատվելի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բեդա Պատվելի
Man writing Corpus Christi College Cambridge MS. 389.jpg
Ծնվել է 672[1][2]
Ծննդավայր Նորթումբրիա
Մահացել է մայիսի 21, 735[3]
Մահվան վայր Ջարոու
Քաղաքացիություն Flag of Northumbria.svg Նորթումբրիա
Կրոն քրիստոնեություն
Մասնագիտություն վանական, վարքագիր, բանաստեղծ, եկեղեցական պատմաբան, թարգմանիչ, աստվածաբան, գրող և Աստվածաշնչի թարգմանիչ
Bede Վիքիպահեստում

Բեդա Պատվելի (լատ.՝ Beda Venerabilis, անգլ.՝ Bede the Venerable, հին անգլերեն՝ Bǣda կամ Bēda, 672[1][2], Նորթումբրիա - մայիսի 21, 735[3], Ջարոու), անգլիացի պատմիչ և աստվածաբան, Հին և Նոր Կտակարանների գրքերի և աստվածաբանական բնույթի երկերի մեկնությունների հեղինակ է։ Սակայն նրա գլխավոր ստեղծագործությունն է համարվում «Անգլիացիների եկեղեցական պատմություն» երկը (բաղկացած է 5 գրքից), որի շնորհիվ նա հռչակվել է «Անգլիայի պատմահայր»։ 1899 թվականին կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվել է սրբերի շարքը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեդան ծնվել է 673 թվականին։ Նրա ծագման մասին ոչինչ հայտնի չէ, բայց հավանաբար նրա ծնողները գյուղացիներ են եղել։ 7 տարեկանում ընդունվել է Ուիրմուտ վանքը` աբբա Բենեդիկտ Բիսկոպի մոտ սովորելու։ Այնուհետև սովորել է 681 թվականին հիմնադրված Յարոու վանքում` կուսակրոն Կեոլֆրիտի մոտ։ Ըստ որոշ աղբյուրների` ժանտախտի համաճարակից հետո` 19 տարեկանում, դարձել է սարկավագ, 702 թվականին` քահանա, ինչում աջակցել է Հեքսեմի եպիսկոպոսը Յոհանը։ Այդ ժամանակից էլ սկսվել է Բեդայի գրական գործունեությունը, որը հիմնականում բաղկացած է Հին և Նոր Կտակարանների առանձին գրքերով մեկնություններից։ Սակայն, ունենալով հարուստ գրադարան, նա եկեղեցական աշխատություններից բացի ուսումնասիրել է նաև գիտական աշխատանքներ և անտիկ պոեզիա[4]:

Բեդան գրել է բանաստեղծություններ ինչպես լատիներենով, այնպես էլ մայրենի լեզվով, սակայն այդ ժառանգությունից պահպանվել է միայն Էտելֆրիտա թագուհու լատիներեն հիմնը և անգլոսաքսոնական «Հոգեվարքի երգը» ստեղծագործությունը։ Նրա լատիներենը, ժամանակակից լատիներենի հետ համեմատած, տարբերվում է լավ ոճով և այդ պատճառով էլ մատչելի է։ Բեդան տիրապետել է շատ արհեստների, լավ երգել է, և չնայած գիտության նկատմամբ ունեցած մեծ հետաքրքրությանը, ակտիվ մասնակցել է Անգլիայի հասարակական կյանքին[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Աստղագիտության համառոտ պատմություն
  2. 2,0 2,1 Record #118508237 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հոկտեմբերի 15-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Enciclopedia Treccani Ստուգված է փետրվարի 11-ին 2015:
  4. 4,0 4,1 Беда Достопочтенный. Церковная история народа англов. / Пер.: В. В. Эрлихман. — СПб.: Алетейя, 2001