Բեդա Պատվելի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բեդա Պատվելի
լատիներեն՝ Beda Venerabilis
Man writing Corpus Christi College Cambridge MS. 389.jpg
Ծնվել է մոտ. 672[1][2]
Ծննդավայր Նորթումբրիա, Միացյալ Թագավորություն
Մահացել է մայիսի 25, 735[3]
Մահվան վայր Ջարոու, Դարհեմ, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա
Քաղաքացիություն Flag of Northumbria.svg Նորթումբրիա
Կրոն քրիստոնեություն
Ստեղծագործություն(ներ) Ecclesiastical History of the English People
Մասնագիտություն վանական, վարքագիր, բանաստեղծ, եկեղեցական պատմաբան, թարգմանիչ, աստվածաբան, գրող, աստվածաշնչի թարգմանիչ և պատմաբան
Bede Վիքիպահեստում

Բեդա Պատվելի (լատիներեն՝ Beda Venerabilis, անգլ.՝ Bede the Venerable, հին անգլերեն՝ Bǣda կամ Bēda, մոտ. 672[1][2], Նորթումբրիա, Միացյալ Թագավորություն - մայիսի 25, 735[3], Ջարոու, Դարհեմ, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա), անգլիացի պատմիչ և աստվածաբան, Հին և Նոր Կտակարանների գրքերի և աստվածաբանական բնույթի երկերի մեկնությունների հեղինակ է։ Սակայն նրա գլխավոր ստեղծագործությունն է համարվում «Անգլիացիների եկեղեցական պատմություն» երկը (բաղկացած է 5 գրքից), որի շնորհիվ նա հռչակվել է «Անգլիայի պատմահայր»։ 1899 թվականին կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվել է սրբերի շարքը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեդան ծնվել է 673 թվականին։ Նրա ծագման մասին ոչինչ հայտնի չէ, բայց հավանաբար նրա ծնողները գյուղացիներ են եղել։ 7 տարեկանում ընդունվել է Ուիրմուտ վանքը` աբբա Բենեդիկտ Բիսկոպի մոտ սովորելու։ Այնուհետև սովորել է 681 թվականին հիմնադրված Յարոու վանքում` կուսակրոն Կեոլֆրիտի մոտ։ Ըստ որոշ աղբյուրների` ժանտախտի համաճարակից հետո` 19 տարեկանում, դարձել է սարկավագ, 702 թվականին` քահանա, ինչում աջակցել է Հեքսեմի եպիսկոպոս Յոհանը։ Այդ ժամանակից էլ սկսվել է Բեդայի գրական գործունեությունը, որը հիմնականում բաղկացած է Հին և Նոր Կտակարանների առանձին գրքերով մեկնություններից։ Սակայն, ունենալով հարուստ գրադարան, նա եկեղեցական աշխատություններից բացի ուսումնասիրել է նաև գիտական աշխատանքներ և անտիկ պոեզիա[4]:

Բեդան գրել է բանաստեղծություններ ինչպես լատիներենով, այնպես էլ մայրենի լեզվով, սակայն այդ ժառանգությունից պահպանվել է միայն Էտելֆրիտա թագուհու լատիներեն հիմնը և անգլոսաքսոնական «Հոգեվարքի երգը» ստեղծագործությունը։ Նրա լատիներենը, ժամանակակից լատիներենի հետ համեմատած, տարբերվում է լավ ոճով և այդ պատճառով էլ մատչելի է։ Բեդան տիրապետել է շատ արհեստների, լավ երգել է, և չնայած գիտության նկատմամբ ունեցած մեծ հետաքրքրությանը, ակտիվ մասնակցել է Անգլիայի հասարակական կյանքին[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]