Աշոտ Շայբոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աշոտ Շայբոն
Ծննդյան անունհայ․՝ Աշոտ Գասպարի Գասպարյան
Ծնվել էհունվարի 26, 1905(1905-01-26)
ԾննդավայրԹիֆլիս, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհունվարի 15, 1982(1982-01-15) (76 տարեկանում)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող և արձակագիր
Լեզուհայերեն և ռուսերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունՆերսիսեան դպրոց և Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտ
Ժանրերգիտական ֆանտաստիկա
Ուշագրավ աշխատանքներՍևանի ձկնորսները
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրՀայֆիլմ
Աշոտ Շայբոն Վիքիդարանում

Աշոտ Շայբոն (իսկական անուն՝ Գասպարյան Աշոտ Գասպարի, հունվարի 26, 1905(1905-01-26), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 15, 1982(1982-01-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ: ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից: Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ Շայբոն գրական անունն ստեղծել է Արևմտյան Հայաստանի Կորդվաց աշխարհի Շեյ և Բոտան տեղանունների յուրովի հապավումից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշոտ Շայբոնը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1936 թվականին՝ Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտը։ Մինչև 1930 թվականը զբաղվել է մանկավարժությամբ: 1936-1941 թվականներին աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին: Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնը և ՀԽՍՀ շրջանային թատրոնները բեմադրել են Շայբոնի «Սուվորովականներ» պիեսը: Ռուսերեն լույս է տեսել Շայբոնի «Մթության հաղթողները» («Սպիտակ ստվերների աշխարհում», Երևան, 1952) գիրքը:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ գրականության մեջ Շայբոնը գիտաֆանտաստիկ ժանրի հիմնադիրն է։ 1942 թվականին լույս է տեսել նրա այդ բնույթի անդրանիկ վեպը՝ «Գիշերային ծիածան»-ը, որին հաջորդել են «Սպիտակ ստվերների աշխարհում» (1951), «Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները» (1955), «Երկիր մոլորակի գաղտնիքները» (1960) ծավալուն վեպերը։ 1965 թվականին լույս է տեսել Շայբոնի «Սերունդ» իրապատում եռերգության առաջին վեպը՝ «Անսովոր պատմություն»-ը։ Շայբոնը հեղինակ է նաև «Թիկունքում» (1931), «Երջանիկ սերունդ» (1947) և այլ պիեսների։ Նրա սցենարով նկարահանվել են «Սևանի ձկնորսները» (1936) և «Հայաստանի 25-ամյակը» («Հայֆիլմ», 1945) գեղարվեստական կինոնկարները[1][2]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դինամո նվագ, Թիֆլից, 1925, 18 էջ:
  • Կարմիր քաղաքի շրջմոլիկը, Թիֆլիս, 1925, 43 էջ
  • Նաիրի քուչա, Թիֆլիս, 1925, 30 էջ:
  • Զրահավոր գարուն /վիպակ/, Երևան, 1931:
  • Փոքրիկ լեռնագործներ, Երևան, 1932:
  • Բրիգադիրիկը, Երևան, 1932:
  • Վերելքի երգեր, Երևան, 1932:
  • Կովկաս, Թիֆլիս, 1935, 16 էջ:
  • Ալլո, լսում եք, մենք հյուսիսում ենք, Երևան, Պետհրատ, 1938, 14 էջ:
  • Գիշերային ծիածան, Երևան, 1942, 200 էջ:
  • Հայրենական լիրիկա, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 98 էջ:
  • Սպիտակ ստվերների աշխարհում, Երևան, 1951, 392 էջ:
  • Գիշերային ծիածան, Երևան, 1954, 292 էջ:
  • Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Երևան, 1955, 659 էջ:
  • Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Պէյրութ, 1956, 632 էջ:
  • Երկիր մոլորակի գաղտնիքները, Երևան, 1960, 556 էջ:
  • Սպիտակ ստվերների աշխարհում, Երևան, 1963, 375 էջ:
  • Անսովոր պատմություն, Երևան, 1965, 588 էջ:
  • Գիշերային ծիածան, Երևան, 1981, 280 էջ:
  • Տիեզերական օվկիանոսի կապիտանները, Երևան, 1986[3]:
  • Победители тьмы: Научно-фантаст. роман / А. Шайбон; Авториз. пер. с арм. А. Тадеосян.
  • Суворовцы։ (Пьеса в 4-х действиях с прологом) / А. Шайбон, Р. Капланян; Пер. с арм. Л. А. Карагезян; Ред. М.Ф. Овчинников.
  • Победители тьмы։ Научно-фантаст. роман. - М., 2012 г. ("Ретро библиотека приключений и научной фантастики")

Թարգմանությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բոնդի Ա., Գյուտարարներ (պիես), Երևան, Պետհրատ, 1930, 48 էջ:
  • Գուրյան Օ., Մսուր, Երևան, Պետհրատ, 1932, 11 էջ:
  • Էսֆիր Էմդեն, Հեքիաթ հաստ Շուցմանի և գիտնական բժշկի մասին (բանաստեղծություն), Ե., Պետհրատ, 1932, 14 էջ:
  • Կորշունով Ի., Նոտկինա Լ., Եղիր պատրաստ պաշտպանության (պատմվածք), Երևան, 1932, 12 էջ:
  • Բիլլ-Բելոցերկովսկի, Սահմանապահներ (պիես), Երևան, 1939, 39 էջ:
  • Մայակովսկի Վ., Ինչն է լանվը, ինչն է վատ, Երևան, Հայպետհրատ, 1944, 16 էջ:
  • Մայակովսկի Վ., Ինչն է լավը, ինչն է վատ, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 16 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  2. «AV Production - Աշոտ Շայբոն»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-02-11 
  3. «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Շայբոն , Աշոտ»։ www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr։ Վերցված է 2019-02-11 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png