Կառլ Յասպերս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Յասպերս Կառլ (Karl Theodor Jaspers, 23 փետրվարի 1883, Օլդենբուրգ – 26 փետրվարի 1969, Բազել), գերմանացի փիլիսոփա և հոգեբույժ, էքզիստենցիալիզմի փիլիսոփայության հիմնադրներից մեկը։ 1909 առ 1915 թ. Հեյդելբերգի հոգեբուժական կլինիկայում դոկտոր Ֆ.Նիսսլի օգնական։ 1913 թ. ուսանում է Օլդենբուրգի և Մյունխենի համալսարաններում, լսել է Տ.Լիպսի փիլիսոփայական դասընթացը, հոգեբանության գծով մասնագիտացել է Հեյդելբերգի համալսարանում։ 1913 թ. պաշտպանում է դոկտորական ատենախոսություն բժշկագիտությունից (ընդհանուր հոգեպաթոլոգիա) Վ. Վինդելբանդի մոտ։ 1916 թ.` հոգեբանության պրոֆեսոր, 1921 թ-ից` փիլիսոփայության պրոֆեսոր Հեյդելբերգի համալսարանում։ 1937 թ. հեռացվել է դասավանդումից ֆաշիստական կառավարության կողմից։ 1948 առ 1961 թ.` փիլիսոփայության պրոֆեսոր Բազելի համալսարանում։

"Ընդհանուր հոգեպաթոլոգիա" (Allgemeine Psychopathologie. 1913) աշխատությունում ներքին ապրումների ուսումնասիրման հիմքի վրա հստակեցրել է հոգեբուժության մեջ կիրառվող հասկացությունները։ Հետագայում տվել է հայտնի մարդկանց (Ա. Սթրինբերգ, Վան Գոգ, Նիցշե) պաթոլոգիկ զարգացման վերլուծությունը։ Դիտարկում էր պսիխոպատոլոգիան որպես մարդու կողմից իր անհատականության որոնման ձև։ Գտնում էր, որ գոյության իրական իմաստը բացվում է մարդու առաջ միայն սահմանային իրավիճակներում, երբ մարդը հրաժարվում է առօրյա կարծարտիպերից, և նրա առջև բացվում է աշխարհի ներքին թաքնված կողմը, և գալիս է Աստծո իսկական գիտակցումը։

ՖրիդրիխՆիցշե