Անասնաֆերմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Անասնաֆերմա
Animal Farm: Fairy Story
Կենդանիների ագարակը.jpg

«Կենդանական ագարակը» հայերեն առաջին հրատարակությունը (1984 թ․, Թեհրան)
Animal Farm
Հեղինակ Ջորջ Օրվել
Թարգմանիչ Սամսոն Առաքելեան, Արտաշես Էմին (անգլերենից հայերեն)
Երկիր անգլիա
Լեզու անգլերեն
Ժանր քաղաքական սատիրա, հակաուտոպիա
Հրատարակչություն Harvill Secker
Հրատարակման օր 1945 թ, օգոստոսի 17
Հայերեն հրատ. 1984, 1991, 2013
Մեդիայի տեսակ տպագիր

Անասնաֆերմա (առաջին անգամ թարգմանվել է Կենդանական ագարակ, անգլ.՝ Animal Farm), Ջորջ Օրվելի այլաբանական վիպակը, հրապարակվել է 1945 թվականին։ Քաղաքական սատիրայի և հակաուտոպիական ժանրերի վիպակ է, որի հիմքը 1917 թ.-ի Բոլշևիկյան հեղափոխությունն է և դրան հաջորդած ստալինիզմը։

Գրքի հերոսներն են «Մենըր» ֆերմայի անասունները, որոնք ազատվելով իրենց շահագործող ֆերմերից և փորձում են ստեղծել հավասարության վրա հիմնված համայնք՝ Անասնաֆերման։ Սակայն ֆերման աստիճանաբար վերածվում է բռնապետության և նոր տերերը կենդանիներին ավելի դաժան շահագործման են ենթարկում։

Օրվելը գիրքը գրել է Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում, այն հրատարակվել է 1945-ին։ Սակայն գիրքը հանրային մեծ ճանաչում է ստացել ավելի ուշ՝ 1960-ականներին՝ Սառը պատերազմի շրջանում։ Այժմ «Անասնաֆերման» համարվում է դասական ստեղծագործություն։ Անգլիացի հռչակավոր գրող Ջորջ Օրվելի «Անասնաֆերմա» և «1984» վեպերը քսաներորդ դարի «հակաուտոպիայի» հանրահայտ նմուշներ են, ուր հեղինակ քննարկում է տոտալ ռեժիմների պայմաններում անհատականության ոչնչացման գործընթացը։

Կերպարներ[խմբագրել]

Անիմալիզմի խորհրդանիշը․ սմբակը և եղջույրը

Մարդիկ[խմբագրել]

  • Պրն․ Ջոնզ (Mr. Jones) - ֆերմայի նախկին տերը
  • Պրն․ Ֆրեդերիկ (Mr. Frederick) - ոչ շատ հեռու գտնվող Փինչֆիլդ ագարակի տերը, համեմատվում է Ադոլֆ Հիտլերի հետ
  • Պրն․ Փիլինգթոն (Mr Pilkington) - Ֆոքսվուդ ագարակի տերը
  • Պրն․ Ուիմփեր (Mr. Whimper)

Խոզեր[խմբագրել]

  • ծեր Գնդապետ (Old Major) - ամենածեր խոզը․ նա երազում էր հեղափոխության մասին, սակայն ինքը մասնակցի չդարձավ դրան։ Հաճախ համարվում է Կարլ Մարքսի կամ Լենինի խորհրդանիշը
  • Նապոլեոն (Napoleon) - հեղափոխության հիմնական ղեկավարը, հետագայում Անասնաֆերմայի բռնապետը
  • Ձնագնդի (Snowball) - Նապոլեոնի մրցակիցը, համարում են մտավորականության խորհրդանիշ, համեմատվել է նաև Լև Տրոցկիի հետ
  • Զռան (Squealer) - Նապոլեոնի որոշումները մյուս կենդանիներին փոխանցող և դրանք արդարացնող խոզը

Ձիեր[խմբագրել]

  • Դմբուզ (Boxer) - աշխատասեր, համավատիր և անձնազոհ նժույգ, այդպիսով խորհրդանշում էր աշխատող դասակարգը։ Նրա թերությունը անսահման հավատարմությունն ու կույր հավատն էր իշխանության նկատմամբ։ Դմբուզը վիթխարի դեր է ունենում Անասնաֆերմայի պահպանման գործում, սակայն վերջիվերջո մահանում է ողբերգական մահով
  • Երեքնուկ Clover - Դմբուզի ընկերուհին
  • Մոլլի (Mollie) - թեթևամիտ և աշխատանքից խուսափող զամբիկ

Այլ կենդանիներ[խմբագրել]

  • Բենյամին (Benjamin) - ծեր ավանակը՝ ֆերմայի ամենաերկարակյաց կենդանին, թերահավատ էր հեղափոխության և խոստացված բարեկեցության վերաբերյալ
  • Շներ - աջակցում են Նապոլեոնին, անհնազանդության դեպքում ահաբեկում և հոշոտում անասուններին
  • Ոչխարներ - ներկայացնում են պրոլետարիատը, նրանք հեշտորեն մանիպուլացվում են խոզերի կողմից։ Ինքնուրույն մտածել ոչխարները չեն կարողանում, բայց և այնպես աջակցում են Նապոլեոնին
  • ագռավ Մովսես - աշխատել չէր սիրում, փոխարենը կենդանիներին պատմում էր «Շաքալաքլոր Լեռան» մասին, որտեղ իբր աշխատասեր կենդանիներն ընկնում են մահվանից հետո։ Հեղափոխության ժամանակ նա հեռանում է ֆերմայից, սակայն հետագայում նորից վերադառնում է և հանգստացնում կենդանիներին «Շաքալաքլոր Լեռան» մասին պատմություններով

Հայերեն հրատարակություններ[խմբագրել]

«Անասնաֆերման« առաջին անգամ հայերեն լույս է տեսել 1984 թվականին՝ Սամսոն Առաքելեանի թարգմանությամբ («Նայիրի» հրատարակչություն, Թեհրան, Իրան)։ Հայաստանում առաջին անգամ հրատարակվել է 1991 թ․ Արտաշես Էմինի թարգմանությամբ՝ Գարուն ամսագրի 9-րդ համարում։ Վերահրատարակվել է 2013-ին առանձին գրքի տեսքով («Անտարես» հրատարակչություն, ISBN 978-9939-51-520-5

Էկրանավորումներ[խմբագրել]

«Անասնաֆերման» էկրանավորվել է երկու անգամ․ 1954 թվականին Մեծ Բրիտանիայում՝ որպես անիմացիա, և 1999-ին ԱՄՆ-ում՝ որպես հեռուստատեսային ֆիլմ։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղում[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]