Ակունք (Գեղարքունիքի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Ակունք (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Ակունք
40°09′08″ հս. լ. 45°43′12″ ավ. ե. / 40.152222° հս. լ. 45.72° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Գեղարքունիքի մարզ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 4719[1] մարդ (2008)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Ակունք (Գեղարքունիքի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png
##Ակունք (Գեղարքունիքի մարզ) (Գեղարքունիքի մարզ)
Red pog.png

Ակունք (Վարդանաբակ, Վարդանաշեն, Բազմաղբյուր, Բյուրակ, Ականք, Ղըռխբուլաղ) գյուղը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի հարավ-արևելյան ափին, Վարդենիսի տարածաշրջանում, Վարդենիս քաղաքից 2 կմ դեպի հարավ, մարզկենտրոնից 86 կմ հեռավորությամբ, ծովի մակարդակից 1991 մ բարձրության վրա։

Պատմություն[խմբագրել]

Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի «Սիսական նահանգի պատմություն» աշխատության` Սոթքի գավառի բնակավայրերի անվանացանկում գյուղը հիշատակված է Վարդանաբակ անունով (կապված Վարդան Մամիկոնյանի անվան հետ)։ Ալիշանի պատմական աշխատությունում նշված են Ակունք կամ Ականք ձևերը, իսկ ամենախոսուն վկայությունը գյուղում 14-րդ դարում կանգնեցված խաչքար-անձնագիրն է, որը կանգնած է մինչ օրս գյուղի արևմտյան մասում` Կլոր դար կոչվող մի արհեստական բլրի վրա, որը բրոնզե դարում (Ք.Ա. 6-4-րդ դդ) հում աղյուսից կառուցված ամրոց է եղել։ Եվ ահա այդ խաչքարի վրա կարդում ենք հետևյալ արձանագրությունը. «ԵՍ ՄԻՐԶԱՋԱՆՍ ԱԿՆԵՑ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԿԱՆԳՆԵՑՐԻ ԽԱՉՍ»։

Պարսկական արշավանքների ժամանակ 17-րդ դարում բնակավայրը հիմնահատակ ավերվել է, բնակչությունը տեղահանվել է կամ բնաջնջվել։ 1828-1830թթ.. ռուս-թուրքական պատերազմի հետևանքով Էրզրումի նահանգի Հին Բայազետի գավառի Ղարաքենդ գյուղից գաղթվածները եկել և 1830թ.-ին հին բնակավայրի հարևանությամբ, Արցունք-քար կոչվող հորդառատ աղբյուրի ակունքի մոտ` լեռան փեշին, հիմնել են նոր բնակատեղի, նորոգել են հին եկեղեցին և գյուղը կոչել Ղըրխբուլաղ (թարգանաբար նշանակում է քառասուն ակունք) շնորհիվ գյուղի շրջակայքում բխող բազմաթիվ աղբյուրների։ 1935թ.-ին գյուղը վերանվանվել է Ակունք և ընդգրկված է եղել ՀԽՍՀ Վարդենիսի շրջանում։ 1831թ.-ին գյուղը ունեցել է 247, 1939թ.-ին`1678 բնակիչ։ 

Հնություններ[խմբագրել]

Գյուղի վարչական տարածքում կան մի քանի միջնադարյան գյուղատեղիներ և խաչքարեր։ Լեռների գոգավորության մեջ` Ակունքից 3 կմ հեռավորության վրա, կա հին բնակավայրի ավերակներ, ավերակ եկեղեցի` շուրջը խաչքարեր և գերեզմանաքարեր։ Խաչքարերից մեկը կերտվել է 1297թ.-ին և կանգուն է։ 

Կրթություն և մշակույթ[խմբագրել]

Ունի միջնակարգ դպրոց` հիմնանորոգված և ջեռուցվող, համակարգչային նոր տեխնոլոգիաներով հարուստ դասասենյակ։ Համայնքն ունի մշակույթի տուն, գրադարան, գործող մանկապարտեզ, առողջության առաջնային պահպանման կենտրոն։  

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]