Ֆելիքս Հոֆման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆելիքս Հոֆման
Felix Hoffman.jpg
Ծնվել էհունվարի 21, 1868(1868-01-21)[1]
Լյուդվիգսբուրգ, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ[1]
Մահացել էփետրվարի 8, 1946(1946-02-08)[1] (78 տարեկանում)
Շվեյցարիա
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտությունքիմիկոս, գյուտարար, դեղագործ և ոչ գեղարվեստական գրող
Գործունեության ոլորտքիմիա
Ալմա մատերԼյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան
ՊարգևներԱզգային գյուտարարների փառքի սրահ
Felix Hoffmann (chemist) Վիքիպահեստում

Ֆելիքս Հոֆման (գերմ.՝ Felix Hoffmann, հունվարի 21, 1868(1868-01-21)[1], Լյուդվիգսբուրգ, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ[1] - փետրվարի 8, 1946(1946-02-08)[1], Շվեյցարիա), գերմանացի քիմիկոս, հերոին անվանման ներքո հայտնի դիամորֆինը առաջինը սինթեզած գիտնական: Նրան է վերագրվում նաև ասպիրինի սինթեզը, չնայած վիճելի է՝ նա իսկապես ինքնուրու՞յն է սինթեզել ասպիրինը, թե՞ Արթուր Էյհենգրինի հրահանգով[2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քիմիա սովորել է Մյունխենի համալսարանում, 1894 թվականին ծառայության է անցել Էլբերֆելդի Bayer հետազոտական կենտրունում (այժմ Էլբերֆելդը Վուպերտալի վարչական կենտրոնն է):

Արթուր Էյհենգրինի լաբորատորիայում աշխատելով՝ 1897 թվականի օգոստոսի 10-ին իրականացրեց իր առավել հայտնի բացահայտումը՝ առաջին անգամ ստանալով ացետիլսալիցիլաթթվի օրինակներ այն ձևով, որը հնարավոր էր կիրառել բժշկության մեջ: Bayer-ը նոր դեղը գրանցեց ասպիրին ապրանքանշանի ներքո: Այդ նույն տարում Հոֆմանը փորձարկումներ իրականացրեց, որոնց արդյունքում ստացավ բժշկական հերոին[3]:

Հարկ է նշել, որ երկու նյութերն էլ առաջին անգամ՝ մինչ Հոֆմանը, արդեն սինթեզվել էին (ացետիլսալիցիլաթթուն՝ Շառլ Ֆրեդերիկ Ժերարի կողմից, 1853 թվականին, հերոինը՝ Ադլեր Ռայթի կողմից), սակայն հենց Հոֆմանը կարողացավ դրանք ստանալ բժշկության մեջ կիրառելի տարբերակով[4]:

Ամուսնացած չի եղել, երեխաներ չի ունեցել: Մահացել է 1946 թվականի փետրվարի 8-ին:

Ասպիրինի բացահայտման այլընտրանքային տարբերակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասպիրինի այլընտրանքային տարբերակի բացահայտման համաձայն, որը հրապարակվել է 1949 թվականին Bayer-ի աշխատակից Արթուր Էյհենգրինի կողմից՝ հենց Էյհենգրինն է ղեկավարել ասպիրինի և դրա հետ կսպվսծ մի քանի այլ նյութերի սինթեզը: Նա նաև հաստատում էր, որ ինքն է իրականացրել ասպիրինի կլինիկական փորձարկման փուլերը։ Ի վերջո՝ նա հաստատում էր, որ ասպիրինի սինթեզի մեջ Հոֆմանի դերը սահմանափակված է՝ համաձայն իր իսկ բացահայտած մեթոդի[5]: Էյհենգրինն իրավունք չուներ պաշտպանելու իր հեղինակային իրավունքները, քանի որ ինքը հրեական ծագում ուներ: Հարկ է նշել, որ դեռևս 1944 թվականին նա իրեն IG Farben-ին ուղղված նամակում մատնանշել է որպես ասպիրինի գյուտարար՝ խնդրելով իրեն ազատագրել Տերեզիենշտադտի ճամբարից:

Մինչև 1999 թվականը Էյհենգրինի առաջարկած վարկածն ուշադրության չարժանացավ: 1999 թվականին Ուոլտեր Սինդերը, ով Գլազգոյի Սթրաքլայդի համալսարանից էր, եկավ այն եզրահանգման, որ իրականում հենց Էյհենգրինի վարկածն էր ճիշտ[4]: Bayer-ը չընդունեց այդ փաստը՝ պնդելով, թե Հոֆմանն է հայտնագործել դեղամիջոցը[6][7]:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2002 թվականին Հոֆմանն ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի փառքի ազգային սրահի կազմի մեջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]