Քրիստիան I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քրիստիան I
Christian I of Denmark, Norway & Sweden 1440s.jpg
Ծնվել է՝փետրվար 1426[1]
ԾննդավայրՕլդենբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն
Մահացել է՝մայիսի 21, 1481[2] (55 տարեկան) բնական մահով
Վախճանի վայրԿոպենհագենի դղյակ, Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա
Ռոսկիլդեի մայր տաճար
ԵրկիրՆորվեգիա, Flag of Denmark.svg Դանիա և Flag of Sweden.svg Շվեդիա
ՏոհմՕլդենբուրգներ
միապետ
ՀայրDietrich, Count of Oldenburg?
ՄայրHelvig of Schauenburg?
ԵրեխաներOlaf of Denmark?[3], Canute of Denmark?[3], John, King of Denmark?[3], Մարգարեթ Դանիացի (Շոտլանդիայի թագուհի)[3] և Frederick I of Denmark?[3]
ՀավատքՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի

Քրիստիան I (դան․՝ Christian I, փետրվար 1426[1], Օլդենբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն - մայիսի 21, 1481[2], Կոպենհագենի դղյակ, Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա)`1448 թվականի սեպտեմբերի 28-ից Դանիայի թագավոր, 1449 թվականի նոյեմբերի 20-ից Նորվեգիայի թագավոր և 1457 թվականի հուլիսի 2-ից Շվեդիայի թագավոր (Կալմարյան միություն), Օլդենբուրգների դինաստիայի հիմնադիրը:

Քրիստիանի հայրը՝ Դիտրիխ Երջանիկը ընդլայնեց տոհմական կալվածքները: 1448 թվականի սկզբին մահացավ Դանիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի թագավոր Քրիստաֆոր III Բավարսկին:

Ութամսյա միջթագավորությունից հետո շվեդները թագավոր ընտրեցին Կառլ VIII Կնութսոնին, իսկ դանիացիները, կառավարվելով Ռոսկիլլե եպիսկոպոսի կողմից, ընտրությունը կանգնեցրեցին Քրիստիանի վրա, ով նշանվեց իր նախորդի 18 տարեկան այրու հետ: Մեկ տարի անց տեղի ունեցավ նրանց հարսանիքը, իսկ երկու օր անց թագադրվեց Դանիայի թագավոր:

Կառլ Կնուտսոնը Նորվեգիայի արքեպիսկոպոս Ասլակա Բոլտայի օգնությամբ թագադրվեց Նորվեգիայի թագավոր: 1450 թվականին նա գահընկեց արվեց և Թրոնհեյմում Քրիստիանին թագադրեցին Նորվեգիայի թագավոր: Դանիական ազնվականների և Հյուսիսային Գերմանիայի ազդեցիկ իշխանների օգնությամբ Քրիստիանը վերականգնեց իր իշխանությունը Շվեդիայում (1456-1457 թվականներ): Երեք տարի անց Քրիստիանին հաջողվեց միավորել Շլեզվիգի և Գոլշտեյնի դքսությունները:

Շվեդիայի նոր ապստամբությունը խախտեց միությունը, Բունկերբենգի պայքարը 1471 թվականը ընդմիշտ փակեց միության վերականգնումը խաղաղ ճանապարհով:

Դրան միացան Քրիստիանի կռիվները եղբայների հետ և մեծ ֆինանսական դժվարությունները: Իր թագավորության վերջին տարիներին Քրիստիանը նոր արշավ ձեռնարկեց դեպի Շվեդիա, բայց մահը խանգարեց նրա ծրագրերի իրագործմանը: Նա օրոք հիմնադրվեց Կոպենհագենի համալսարանը:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1449 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Կոպենհագենում Քրիստիան առաջինն ամուսնացել է Դանիայի, Նորվեգիայի և Շվեդիայի նախկին թագավոր Քրիստոֆեր III այրու հետ: Նրանք ունեցան հինգ երեխաներ՝

  • Օլաֆ (1450-1451-ական թթ.)
  • Կնուդ (1451-1455-ական թթ.)
  • Յոհան (1456-1486-ական թթ.), Դանիայում և Նորվեգիայում թագավորել է 1481-1513 թթ., իսկ Շվեդիայում 1497-1501 թթ.:
  • Մարգարիտա (1456-1486-ական թթ.), 1469 թվականին եղել է Շոտլանդիայի թագավոր Հակոբ երրորդի կինը:
  • Ֆրեդրիկ (1471-1533-ական թթ.), 1523-1533 թվականներին եղել է Դանիայի և Նորվեգիայի թագավոր:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Христиан I, датский король // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #12939159X // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Kristian I (швед.) — 1917.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Lundy D. R. The Peerage