Քրիզանթեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քրիզանթեմ
Քրիզանթեմ
Գիտական դասակարգում
Միջազգային գիտական անվանում

Chrysanthemum L.

Wikispecies-logo.svg
Կարգաբանությունը
Վիկիցեղերում
Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

Քրիզանթեմ (լատ.՝ Chrysanthemum), ոսկեծաղիկ, աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորների) ընտանիքի միամյա և բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է քրիզանթեմի շուրջ 150 տեսակ՝ տարածված Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

0,5-1,5 մ բարձրությամբ կանգուն ցողուններով թփիկներ են։ Տերևները ամբողջաեզր են կամ փետրաձև կտրտված, մուգ կանաչ, ծաղիկները՝ լեզվակավոր են, զամբյուղներում հավաքված։ Ծաղկում է խոր աշնանը։ Բազմանում է ցողունային, տերևային կտրոններով, թփերի մեխանիկական կիսումով, ընտրասերումնաբանական նպատակով՝ նաև սերմերով։ Ծաղկում է աշնանը։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգտագործվում են դեկորատիվ պարտեզագործության մեջ։ Աչքի է ընկնում իր բազմապիսի գունավորումներով։ Բարձր են գնահատվում սպիտակ, խոշորածաղիկ, բազմապսակաթերթ տեսակները և սորտերը։

Հնդկաստանում, Չինաստանում և շրջակա երկրներում քրիզանթեմի ընձյուղները, տերևները և ծաղկաբույլերն օգտագործվում են սննդում։ Քրիզանթեմը լայնորեն օգտագործվում է չինական բժշկության մեջ։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երևանի բուսաբանական այգում աճեցվել է քրիզանթեմի ավելի քան 100 տեսակ։ ՀՀ-ում առավել տարածված են սպիտակ, ոսկե անձրև, խոշորածաղիկ, մանրածաղիկ, գեբե և այլ տեսակներ։ Օգտագործվում է գեղազարդիչ ծաղկագործության մեջ և կտրած ծաղիկներ ստանալու նպատակով։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Chrysanthemum 'Dance'.JPG
Chrysanthemum 'Enbee Wedding Golden' and 'Feeling Green'.JPG
Chrysanthemum.show.jpg

Տեսակների ցուցակը The Plant List[2] տվյալների.

Արվեստում և մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քրիզանթեմական գահ, Ճապոնիայի կայսեր գահի արևմտյան անվանումը, օգտագործվում էր 19-րդ դարում։
  • «Քրիզանթեմներ», հին ռուսական ռոմանս, բառերի և երաժշտության հեղինակ՝ Ն. Հարիոտ
  • «Ինը քրիզանթեմ», Վալերի Լեոնտիվի երգը, 1999 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Երկշաքիլավորներ տաքսոնի օգտագործման պայմանական բնույթի մասին տես երկշաքիլավորներ հոդվածի APG համակարգ բաժինը:
  2. Chrysanthemum на сайте The Plant List
  3. Хризантемой корейской называют как вид Chrysanthemum coreanum, так и Chrysanthémum ×koreanum — группу гибридов и сортов рода Chrysanthemum, отличающуюся повышенной зимостойкостью.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Недолужко А.И Хризантемы для Приморья. — Владивосток։ БСИ ДВО РАН, 2004. – 51 с.
  • Павлова Т. Хризантемы։ сибирские гибриды. // Цветоводство, 1996, № 6
  • Александрова Л. Растущая ковриком // АИФ на даче, 2000, № 23

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png