Քիլի հաշտության պայմանագրեր (1814)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քիլի հաշտության պայմանագրեր
Քիլի հաշտության պայմանագրեր
Öfwersättning af de Artiklar emellan Konungarne af Swerige og Dannemark.djvu
Պայմանագրի տիպ Հաշտության
Պատրաստվել է 1814 հունվարի 14
Ստորագրվել է
— վայր
1814
Քիլ, Հոլշտայն, Գերմանիա
Կողմեր Դանիա-Նորվեգական ունիա, Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա, Շվեդիա Շվեդիա
Լեզու ֆրանսերեն

Քիլի հաշտության պայմանագրեր (նորվ.՝ Kielfreden), շվեդադանիական և անգլոդանիական հաշտության պայմանագրեր: Այս պայմանագրերը վերջ տվեցին Անգլիայի և Դանիայի 1807-ից 1814 թվականներն ընթացող պատերազմին: Քիլի հաշտության պայմանագրերը ստորագրվել են հյուսիսգերմանական Քիլ քաղաքում 1814 թվականի հունվարի 14-ին:

Շվեդիայի և Դանիայի միջև կնքված պայմանագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Շվեդիա-Դանիա հաշտության պայմանագրի Դանիան Նորվեգիային զիջեց Շվեդիային: Դրա փոխարեն Դանիային անցավ Ռյուգեն կղզին, ինչպես նաև վերահսկողություն Շվեդական Պոմերանիայի նկատմամբ (բացառությամբ Շտրալզունդի, որի համար հատուկ պայմաններ սահմանվեցին): 1816 թվականին այդ տարածքները Դանիայի կողմից փոխանցվեցին Պրուսիայի թագավորությանը, որի փոխարեն ստացան Լաուենբուրգ քաղաքը և դրամական փոխհատուցում:

Մեծ Բրիտանիայի և Դանիայի միջև կնքված պայմանագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Դանիա-Մեծ Բրիտանիա հաշտության պայմանագրի Անգլիան Դանիային վերադարձրեց հընթացս պատերազմի բոլոր զավթված հողատարածքները: Բացառություն կազմեց միայն Հելգոլանդ կղզին: Մեծ Բրիտանիան հատուկ իրավունք ստացավ Շտրալզունդի նկատմամբ: Ըստ այդմ, Մեծ Բրիտանիան 20 տարվա ընթացքում պետք է այդ տարածքն օգտագործեր որպես անգլիական ապրանքների համար բազա, և առանց որևիցե պայմանների բաց լիներ առևտրի համար շվեդական կողմի հետ: Դանիան պարտավորվում էր մասնակցել ընդդեմ Նապոլեոն Բոնապարտի ու Ֆրանսիայի հետ մղվող պատերազմին:

Պատմական հետևանքներ ու նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ Բրիտանիա-Դանիա պատերազմի ավարտի ժամանակ Քիլի հաշտության պայմանագրերը վերջ տվեցին Դանիա-Նորվեգական ունիային, որը գոյություն ուներ դեռևս 1380 թվականից: Սկզբում այն կոչվում էր Կալմարյան ունիա, որը 1536 թվականից դարձավ արդեն Դանիա-Նորվեգական ունիա:

Դանիա-նորվեգական թագավորությունը գոյություն ուներ Դանիայի բացահայտ դոմինանտությամբ: Սակայն ղեկավարվում էր և՛ Դանիայի, և՛ Նորվեգիայի թագավորությունների կողմից: Սակայն Անձնական ունիան չէր ենթադրում մի պետության պատկանելը մյուսին: Ուստի փաստ է, որ Դանիան Նորվեգիային «ուղղակիորեն հանձնեց» Շվեդիային: Այս փաստը արգահատանք առաջացրեց նորվեգական հասարակության շրջանում:

Քիլի հաշտության պայմանագրերը հանգեցրին 1814 թվականի իրադարձություններին: Դրանց արդյունքը դարձավ Նորվեգիայի սահմանադրության ընդունումը, շվեդանորվեգական պատերազմը և Շվեդ-նորվեգական միության ստեղծումը (1814-1905 թվականներ), որի շրջանակներում Նորվեգիան պահպանեց իր սահմանադրությունը և ձեռք բերեց ներքին ինքնուրույնություն:

Քիլի հաշտության պայմանագրերի մյուս կարևոր հետևանքներից էր այն, որ վաղնջական նորվեգական տարածքները՝ Գրենլանդիան, Իսլանդիան և Ֆարերյան կղզիները մնացին Դանիային: Էրիկ Շիկահերի երկիրը, որը Գրենլանդիայի մի հատվածն էր, Նորվեգիան ամեն գնով ջանում էր հետ ստանալ, որոնք սակայն ոչ մի արդյունք չտվեց ու ջանքներն անցան ապարդյուն: Ի վերջո, Միջազգային արդարադատության մշտական պալատի դատարանի որոշմամբ, Գրենլանդիայի ամբողջ տարածքի վրա սահմանվեց միայն Դանիայի տիրապետությունը[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կաղապար:Не переведено. История внешней политики Норвегии. — М.: Весь Мир, 2003. — С. 160—162. — ISBN 5-7777-0280-5

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]