Տեխնոլոգիական պարադիգմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տեխնոլոգիական պարադիգմա (անգլ.՝ Technological paradigm), փոխկապակցված, ընդհանուր տեխնոլոգիական մակարդական ունեցող և սինխրոնապես զարգացող տեխնոլոգիաների ամբողջություն: Տնտեսության մեջ գերակշռող տեխնոլոգիական պարադիգմաների փոփոխությունը կանխորոշում է գիտատեխնիկական առաջընթացի անհամաչափ զարգացումը: Տվյալ թեմայի առաջատար հետազոտողների թվում են Սերգեյ Գլազիևը en և Կառլոտա Պերերսը en[1][2]:

Ժամանակաշրջաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդունված է, որ աշխարհը անցել է տեխնոլոգիական 5 պարադիգմա, իսկ այժմ հասունանում է 6-րդ պարադիգման[3][4][5][6]: Ռուս հետազոտողներ Վլադիմիր Լեպսկին և Ի.Ա. Պրոխորովը փորձում են կանխատեսել 7-րդ տեխնոլոգիական պարադիգմայի հիմնական հատկանիշները[7]:

Տեխնոլոգիական պարադիգմաների ցանկ[8][7]
Բովանդակություն Սկիզբ Սկզբնական նշանավոր իրադարձություն
I Արդյունաբերական առաջին հեղափոխության սկիզբ 1772 Ռիչարդ Արքրայթի կողմից Water frame մանամեքենայի ստեղծումը և իր կողմից Cromford Mill en| գործարանի հիմնադրումը:
II Գոլորշու դարաշրջան 1825 Locomotion № 1 շոգենավ, Սթոքթոն և Դարլինգթոն երկաթուղու կառուցում:
III Երկաթի դարաշրջան (Արդյունաբերական երկրորդ հեղափոխություն) 1875 Բեսեմերյան գործընթացի հայտնագործություն, Փիթսբուրգում Բեսեմերի կոնվերտերի հիման վրա Edgar Thomson Steel Works en| գործարանի ստեղծումը:
IV Նավթի դարաշրջան 1908 Ժապավենային կոնվեյերի ներմուծումը Հենրի Ֆորդի ձեռնարկություններում, Ford Model T ավտոմեքենայի արտադրության սկիզբ:
V Համակարգիչների և հեռահաղորդակցության դարաշրջան (Գիտատեխնիկական հեղափոխություն) 1971 Սիլիկոնային հովիտ անվանման առաջին օգտագործում, Intel 4004 առաջին միկրոմշակչի ի հայտ գալը:
VI Նանոտեխնոլոգիաներ 2004 Գրաֆեն, 2004 թվականի հոկտեմբերին Մանչեսթերի համալսարանում ստացած ածխածնի ատոմների միաշերտ:
VII Մետակոգնիտիվ տեխնոլոգիաների, նոր մարդաբանության դարաշրջան (?) 2060 (?) ?

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Freeman, C., Clark, J., and Soete, L. 1982. Unemployment and Technical Innovation, Pinter, London, 0861872126
  2. Dosi, G. 1982. “Technological paradigms and technological trajectories”, Research Policy, 11: 147-162.
  3. Գլազիև, Խարիտոնով, 2009, էջ 11, 17
  4. Մալինեկի, 2010, էջ 17-19
  5. Սադովնիչի և այլն, 2012, էջ 77, 89, 161-163
  6. Ավերբուխ, 2010, էջ 160
  7. 7,0 7,1 Վասիլենկո, 2013, էջ 70
  8. Ստեպանով և այլն, 2013, էջ 3