Վասիլ Վիտկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վասիլ Վիտկա
Ծնվել էմայիսի 16, 1911(1911-05-16)
ԾննդավայրYewlichy, Slutsk Uyezd, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհուլիսի 5, 1996(1996-07-05) (85 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄինսկ, Բելառուս
Մասնագիտությունդրամատուրգ, հրապարակախոս, գրող, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկագիր և գրական քննադատ
Լեզուբելառուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Belarus.svg Բելառուս
Ժանրերմանկական գրականություն
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ՊարգևներՀոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և Ֆրանցիսկ Սկորինայի մեդալ
ԱզգականներYuliya Chernyavskaya?

Վասիլ Վիտկա (բելառուս․՝ Васіль Вітка, իսկական անունը՝ Կրիսկո Տիմոֆեյ Վասիլևիչ, բելառուս․՝ Крысько Цімох Васільевіч, մայիսի 16, 1911(1911-05-16), Yewlichy, Slutsk Uyezd, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 5, 1996(1996-07-05), Մինսկ, Բելառուս), բելառուս գրող, դրամատուրգ, քննադատ, թարգմանիչ, բելառուսական մանկական գրականության դասական։ Բելառուսի ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1970)։ Բելառուսի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1943)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վասիլ Վիտկան ծնվել է 1911 թվականին Մինսկի մարզի Եվլիչի գյուղում։ 1928 թվականին ավարտել է Սլուցկի պրոֆտեխուսումնարանն ու աշխատանքի է անցել Բոբրույսկ փայտամշակման գործարանում (1929-1930), «Камуніст» թերթի խմբագրությունում (Բոբրույսկ, 1930-1933), «Ударнік» (Ժլոբին, 1933-1935), «Чырвоная змена» (1935-1937), «Літаратура і мастацтва» («Գրականություն և արվեստ» շաբաթաթերթ, 1937-1938) և «Полымя рэвалюцыі» ամսագրում («Հեղափոխության կրակ», 1938-1939)։

Արևմտյան Բելառուսիայի մոտ Կրամիր բանակի շարքերում մասնակցել է ազատագրական պայքարին։ Մինչև Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելն եղել է Բելառուսիայի ԽՍՀ գրողների միության Բելաստոկի մարզային բաժանմունքի քարտուղար։ Հայրենական պատերազմի սկզբում աշխատել է «Савецкая Беларусь» թերթի խմբագրությունում, 1942 թվականից՝ օկուպացված տարածքներում զանգվածային լրատվամիջոցների քարոզչության բաժնի խմբագիր։ Համագործակցել է «Партызанская дубінка» և «Раздавім фашысцкую гадзіну» երգիծական ամսագրերի հետ։ «Беларусь» ամսագրի հիմնադրումից ի վեր (1944, հունվար) զբաղեցրել է պատասխանատու քատուղարի պաշտոնը։ 1947 թվականից ԽՄԿԿ անդամ։

1951 թվականին եղել է «Літаратура і мастацтва» («Գրականություն և արվեստ») շաբաթաթերթի խմբագիր, 1951-1957 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր։ 1957-1974 թվականներին եղել է «Вясёлка» մանկական գրական-գեղարվեստական ամսագրի գլխավոր խմբագիր, 1974-1987 թվականներին՝ «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայի խմբագրական խորհրդի անդամ[1][2]:

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
  • Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
  • «Պատվո նշան» շքանշան
  • Ֆրանցիսկ Սկորինայի անվան մեդալ (1991)
  • Բելառուսի ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1970)
  • Բելառուսի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1972)
  • Անդերսենի անվան միջազգային պատվո դիպլոմ և ընդգրկում պատվո ցուցակում (1978)

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2009 թվականին «Вясёлка» մանկական ամսագիր խմբագրական խորհուրդը սահմանել է Վասիլ Վիտկայի անվան գրական մրցանակ։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դուստր՝ Նատալիա Գավրիլովեց Տիմոֆեևնա, խմբագիր
  • Թոռնուհի՝ Յուլյա Չեռնավսկայա, մշակութաբան, գրականագետ
  • Թոռնուհի՝ Մարիա Առալովա, պրակտիկ հոգեբան

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երգիծական ժողովածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Для дома, для альбома і трохі для эпохі» («Տան համար, ալբոմի համար մի քիչ էլ դարի համար») (1983)

Մանկական բանաստեղծություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Вавёрчына гора» («Բելկինի վիշտը») (1948)
  • բելառուս․՝ «Буслінае лета» («Արագիլի ամառը») (1958)
  • բելառուս․՝ «Казка пра цара Зубра» («Հեքիաթ Զուբր թագավորի մասին») (1960)
  • բելառուս․՝ «Дударык» («Սրնգահարը») (1964)
  • բելառուս․՝ «Азбука Васі Вясёлкіна» («Վասյա Վելյոլկինի այբուբենը») (1965)
  • բելառուս․՝ «Казкі» («Հեքիաթներ») (1968)
  • բելառուս․՝ «Чытанка-маляванка» («Գունավորման քրեսոմատիա») (1971)
  • բելառուս․՝ «Хто памагае сонцу» («Ով է օգնում արևին») (1975)
  • բելառուս․՝ «Казкі» («Հեքիաթներ») (1976)
  • բելառուս․՝ «Ладачкі-ладкі» («Ладушки-ладки») (1977)
  • բելառուս․՝ «Мы будуем метро» («Մենք մետրո ենք կառուցում») (1979)
  • բելառուս․՝ «Мінскія балады» («Մինսկյան բալադներ») (1982)
  • բելառուս․՝ «Казкі і краскі» («Հեքիաթներ և գույներ») (1984)
  • բելառուս․՝ «Госці» («Հյուրեր») (1984)
  • բելառուս․՝ «Загадка пра зярнятка» («Հանելուկ հացահատիկի մասին») (1984)
  • բելառուս․՝ «Дзецям : выбраныя творы» («Երեխաների հատընտիր ժողովածու») (1986)
  • բելառուս․՝ «Свята дружбы» («Բարեկամության տոն») (1987)

Մանկական արձակ գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Зайчык-вадалаз» («Ջրասուզակ նապաստակը») (1962)

Օրագրեր, էսսեներ, պատմվածքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակնարկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընթերցանության քրեստոմատիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Роднае слова : для 1, 2 и 3 класаў» («Մայրենի խոսք 1-ին, 2-րդ, 3-րդ դասարանների համար») (1969, 1970, 1988)

Պիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Прамень будучыні» («Ապագայի շող» (1948)
  • բելառուս․՝ «Шчасце паэта» («Բանաստեղծի երջանկություն» (1951)

Հատընտիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • բելառուս․՝ «Выбранае : У 2 т.» («Ընտրանի 2 հատորով» (1973)

Թարգմանություններ ռուսերենից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բելառուսերեն է թարգմանել ռուսերենից, ուկրաիներենից, լատիշերենից, բուլղարերենից և լեհերենից:

Ռուսերեն հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Витка, В. Белкино горе : Сказки в стихах / В. Василь; пер. с бел.; Художники Н. Мунц, А. Келейникова. — Москва : Детгиз, 1958. — 64 с.
  • Витка, В. Три сказки / В. Василь; Авториз. пер. с бел. А. Шарапова, Н. Кислика; Художник В. Тихонович. — Москва : Госиздат, 1962. — 75 с.
  • Витка, В. Свирель : Стихи / В. Василь; Пер. с бел.; Художник Б. Жуков. — Ташкент : Ёш гвардия, 1966.
  • Витка, В. Дударик : Игры, шутки, сказки, прибаутки / В. Василь; Пер. с бел. А. Шарапова; Художники Е. Лось, Г. Якубеня. — Минск : Беларусь, 1966. — 47 с.
  • Витка, В. Дударик : Стихи / В. Василь; Пер. с бел. А. Жуковского; Художники Е. Лось, Г. Якубеня. — Вильнюс : Вага, 1972. — 48 с.
  • Витка, В. Стихи для детей : Чытанка-рисованка / В. Василь; Пер. с бел. М. Веэтами; Художник А. Луцевич. — Таллинн : Ээсти раамат, 1980.
  • Витка, В. Трудная дружба : Рассказы / В. Василь; Пер. с бел. — Фрунзе : Мектеп, 1984.
  • Витка, В. Полдень : Стихи / В. Василь; Пер. с бел. И. В. Виеру; Художник И. Л. Либерман. — Кишинев : Литература артистикэ, 1984.
  • Витка, В. Воробей в гостях / В. Василь; Пер. с бел. П. Стефановича; Художник В. Савич. — Минск : Юнацтва, 1985. — 8 с.
  • Витка, В. Бабушкины гости : Стихи / В. Василь; пер. с бел. И. Токмаковой; Художник В. Дувидов. — Москва : Детская литература, 1987. — 14 с.
  • Витка, В. Роза и штык : Лирика / В. Василь; Пер. с бел. — Минск : Мастацкая літаратура, 1992. — 173 с.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Лынькоў, М. Шукальнiк запаветнага слова / М. Лынькоў. - «Маладосць». - 1961. - № 5.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Васіль Вітка // Беларускія пісьменнікі (1917-1990) : Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі; нав. рэд. А. Л. Верабей. - Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. - С. 103-104.
  2. Հանուն բարեկամության «Կամուրջ», Բելառուսական պատմվածքների ժողովածու, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, Երևան, 1979, 279 էջ