Վալերի Պետրով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վալերի Պետրով
Valeri-Petrov-20110520.jpg
Ծնվել էապրիլի 22, 1920(1920-04-22)[1]
ԾննդավայրՍոֆիա, Բուլղարիա[1]
Վախճանվել էօգոստոսի 27, 2014(2014-08-27)[2] (94 տարեկանում)
Վախճանի վայրՍոֆիա, Բուլղարիա
Մասնագիտությունլեզվաբան, սցենարիստ, թարգմանիչ, բժիշկ-գրող, լրագրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ և գրող
Լեզուանգլերեն և բուլղարերեն[3]
ՔաղաքացիությունFlag of Bulgaria.svg Բուլղարիա
ԿրթությունՍոֆիայի համալսարան
ԱնդամակցությունԲուլղարիայի գիտությունների ակադեմիա
ԶավակներBoyana Petrova
BASA-117-46-1084-119-Signature of Valeri Petrov (cropped).jpg
Կայքvalpetrov.hit.bg
Valeri Petrov Վիքիպահեստում

Վալերի Նիսիմով Պետրով (բուլղար․՝ Валери Нисимов Петров, իսկական անունը՝ Վալերի Նիսիմ Մևորախ (բուլղար․՝ Валери Нисим Меворах), 22 ապրիլի, 1920, Սոֆիա - 27 օգոստոսի, 2014, Սոֆիա), բուլղարացի արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (2003)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վալերի Պետրովը ծնվել է 1920 թվականի ապրիլի 22-ին Սոֆիայում՝ հրեայի և բուլղարացու ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Նիսիմ Մևորախը, եղել է հայտնի իրավաբան, մասնագետ ընտանեկան իրավունքի բնագավառում, փաստաբան, հասարակական գործիչ և դիվանագետ, 1945-1947 թվականներին եղել է դեսպան ԱՄՆ-ում, ներկայացրել է Բուլղարիան ՄԱԿ-ում, հեղինակել է Պեյո Յավորովին նվիրված գիրք։ Վալերի Պետրովի մայրը՝ Մարիա Պետրովան, մայրաքաղաքի գիմնազիաներում աշխատել է որպես ֆրանսերենի ուսուցչուհի։ Մարիա Պետրովան ծնվել է Վառնայում, որտեղ Վալերի Պետրովն անցկացրել է իր արձակուրդները[4]: 1939 թվականին Վալերի Պետրովն ավարտել է մայրաքաղաքի Իտալական լիցեյը (գիմնազիական դասընթաց)։ Մկրտվելով Սոֆիայի ավետարանական եկեղեցում՝ պրոֆեսոր Նիսիմ Մևորախն ու նրա կինը դարձել են բողոքականներ և որոշել, որ իրենց որդին պիտի կոչվի Վալերի Նիսիմով Պետրով։

15 տարեկան հասակում Վալերի Պետրովը տպագրել է իր «Թռչունները դեպի հյուսիս» (բուլղար․՝ Птици към север) պոեմը, 1936 թվականին նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են «Ученически подем» («Աշակերտական թռիչք») ամսագրում, իսկ 1938 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Թռչունները դեպի հյուսիս», որ նա տպագրել է Ասեն Ռակովսկի կեղծանունով։ Հետագայում նա իր գրական ստեղծագործությունները ստորագրել է մոր ազգանունով (Պետրով)։

Վալերի Պետրովը գրել է «Палечко», «На път» («Ճանապարհին»), «Ювенес дум сумус», «Край синьото море» («Կապույտ ծովի երկիրը»), «Тавански спомен» («Հիշողություններ ձեղնահարկի մասին») պոեմները և «Нежности» («Քնքշություն») բանաստեղծությունների շարքը։

1944 թվականին Վալերի Պետրովն ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, ինչից հետո մի որոշ ժամանակ զբաղվել է բժշկությամբ։

1944 թվականի աշնանն ու ձմռանը՝ այն բանից հետո, երբ Բուլղարիան անցել էր հակահիտլերյան կոալիցիայի կողմը, Վալերի Պետրովն աշխատել է Սոֆիայի ռադիոյում։ 1947-1950 թվականներին նա՝ որպես մշակույթի ու տպագրության հարցերով կցորդ, աշխատել է Իտալիայում Բուլղարիայի դեսպանատանը։ Դրանից հետո զբաղվել է հիմնականում գրական գործունեությամբ։ 1945-1962 թվականներին եղել է «Ձիաստաց» (բուլղար․՝ Стършел) սատիրական ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։

Հեղինակել է բանաստեղծությունների բազմաթիվ ժողովածուներ։ Նրա երկերից առավել հայտնի է «Մեղմ աշնանը» (բուլղար․՝ В меката есен, 1960, Դիմիտրովի մրցանակ) պոեմը։ Միջազգային լայն ճանաչում է ձեռք բերել երեխաների համար նախատեսված «Հինգ հեքիաթ» (բուլղար․՝ Пет приказки) գիրքը։ Վալերի Պետրովը բուլղարերեն է թարգմանել Վիլյամ Շեքսպիրի պիեսների քառահատոր ժողովածուն (1970-1974), Ռեդյարդ Կիպլինգի, Ջաննի Ռոդարիի և այլոց ստեղծագործությունները։ Նա նաև գեղարվեստական չորս ֆիլմերի սցենարների հեղինակ է։

Դեռ դպրոցում սովորելու տարիներից Վալերի Պետրովն ունեցել է ձախակողմնյան հայացքներ և եղել է սոցիալիստ[5]: Նրա ստեղծագործությանը հատուկ է սոցիալական սուր ուղղվածությունը, իրոնիան, հեղինակություններ չընդունելը, հրաժարումն, այսպես կոչված, ուռա-հայրենասիրությունից։ Այդ տեսանկյունից հատկանշական են «Գարնանային զբոսանք» և «Ճապոնական կղզի» բանաստեղծությունները։ Դրանցից առաջինում Վալերի Պետրովը ցույց է տվել նախապատերազմական Բուլղարիայի կյանքի մութ կողմերը, իսկ երկրորդում քննադատության է ենթարկել հայտնի կինոռեժիսոր Կանետո Սինդոյի «Մերկ կղզի» ֆիլմը[6]: Վալերի Պետրովը եղել է մոլի հակաֆաշիստ և երբեք չի մոռացել իր հրեական ծագման մասին («Еврейски смешки», «Հրեական հումորներ»)։

1991 թվականին Վալերի Պետրովն ընտրվել է Բուլղարիայի VII Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր։ Այդ ժողովն ընդունել է երկրի նոր Սահմանադրությունը։

Վալերի Պետրովն արժանացել է Խրիստո Դանովի անվան մրցանակի բուլղարական գրականության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար (2006), ինչպես նաև պարգևատրվել է Սուրբ Պաիսի Խիլենդարսկու շքանշանով (2007)։

Վալերի Պետրովը մահացել է 2014 թվականի օգոստոսի 27-ին Սոֆիայում 94 տարեկան հասակում[7][8][9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Петров Валери // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119321319 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. МС, Варна, новини, 30-11-2002, линк от 9 октомври 2009
  5. Красимир Крумов. «Социалистический социум и Валерий Петров» (болг.)
  6. Болгарская поэзия. ХХ век. — М.: Художественная литература, с. 334—342
  7. Associated Press (August 27, 2014), «Bulgarian poet Valeri Petrov dies», Washington Times, http://www.washingtontimes.com/news/2014/aug/27/bulgarian-poet-valeri-petrov-dies, վերցված է 29 August 2014 
  8. «PASSINGS: George Barrett, Enrique Zileri, Valeri Petrov, Steven R. Nagel», Los Angeles Times, August 27, 2014, http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-passings-20140828-story.html, վերցված է 29 August 2014 
  9. «Bulgaria's most prominent poet and a former Nobel Prize nominee Valeri Petrov dies at 94», Winnipeg Free Press, August 27, 2014, http://www.winnipegfreepress.com/world/bulgarias-most-prominent-poet-and-a-former-nobel-prize-nominee-valeri-petrov-dies-at-94-272842001.html, վերցված է 29 August 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]