Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի
Sochan (24).jpg
Ծնվել էհունվարի 16, 1847(1847-01-16)[1][2][3]
ԾննդավայրՀլբոկե, Senica District, Տրնավայի երկրամաս, Սլովակիա
Վախճանվել էօգոստոսի 17, 1916(1916-08-17)[1][2] (69 տարեկան)
Վախճանի վայրՄարտին, Ժիլինայի շրջան
ԳերեզմանNational Cemetery in Martin
Գրական անունSvetozár Vajanský[4]
Մասնագիտությունգրող, գրական քննադատ, քաղաքական գործիչ, լրագրող, բանաստեղծ, փաստաբան և իրավաբան
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա
ԿուսակցությունSlovak National Party?
ԱզգականներՍամուել Յուրկովիչ և Dušan Jurkovič?
Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի Վիքիքաղվածքում
Commons-logo.svg Svetozár Hurban-Vajanský Վիքիպահեստում

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի (իսկական անունը՝ Սվետոզար Գուրբան, սլովակ.՝ Svetozár Hurban-Vajanský, հունվարի 16, 1847(1847-01-16)[1][2][3], Հլբոկե, Senica District, Տրնավայի երկրամաս, Սլովակիա - օգոստոսի 17, 1916(1916-08-17)[1][2], Մարտին, Ժիլինայի շրջան), սլովակ բանաստեղծ, արձակագիր, գրաքննադատ, հրապարակախոս։ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Սլովակիայի քաղաքական ու մշակութային ականավոր գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկին ծնվել է 1847 թվականին Սլովակիայի ազգային զարթոնքի քաղաքական գործիչ և գրող Յոզեֆ Միլոսլավ Գուրբանի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է հայրենի քաղաքում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Մոդրայում, Ցեշինում, Շտենդալում։ Ավարտել է Բանսկա-Բիստրիցայի գիմնազիան, որից հետո ընդունվել է Բրատիսլավայի ակադեմիա, որտեղ ուսումնասիրել է իրավագիտություն, վերապատրաստվել է Բուդապեշտում։ Տրնավայում, Բուդապեշտում, Բրատիսլավայում և Վիեննայում զբաղվել է իրավաբանի կարիերայով, հետագայում Սկալիցայում բացել է իր սեփական իրավաբանական գրասենյակը։ 1878 թվականից եղել է Մարտինեում հրատարակվող «Národnie noviny» թերթի խմբագիրը, 1906 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր։ Լրագրողական և հասարակական գործունեության ընթացքում մի քանի անգամ բանտարկվել է, բազմիցս եղել է Ռուսաստանում, Պրահայում, Բուդապեշտում, Վիեննայումն, Մյունխենում։ 19-րդ դարի 80-ական թվականներին եղել է տաղանդավոր բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։ Լյուդովիտ Շտուրի նման գլխավորել է գրողների և ազգային մշակութային գործիչների ամբողջ դպրոց։ Որպես իսկական պանսլավիստ՝ նա սլովակ ժողովրդի փրկությունն ակնկալել է ռուս ժողովրդից և քննադատվել է «Hlas» ամսագրի շուրջ համախմբված մի խումբ բուրժուական դեմոկրատների կողմից։ Համագործակցել է «Orol» ամսագրի հետ, 1881 թվականին վերսկսել է «Slovenské pohlady» թերթի հրատարակությունը։ 1894 թվականից մինչև մահը եղել է «Živena» սլովակ կանանց ընկերության քարտուղարը։ Եղել է նաև «Naprej» ուսանողական միավորման անդամ և Սլովակիայի ազգային կուսակցության ակտիվ գործիչ։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Bratislava tabula S H Vajanskemu.jpg

Վայանսկուն է պատկանում սլովակյան սոցիալական վեպի ստեղծման պատիվը[5]։

  • «Տարիներու ծովը», 1879
  • «Լծի տակից», 1884
  • «Բանաստեղծություններ», 1890
  • «Չորացած ճյուղ», 1884
  • «Արմատ և ընձյուղներ», 1895-1896
  • «Կոտլին», 1901
  • «Թեկնածուն», 1881
  • «Պառավի ամառ», 1882
  • «Թռչող ստվերներ», 1883

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sobrané diela, sv. I-18, Turč. sv. Martin, 1936-49; в рус. пер. — Летящие тени, в кн.: Словацкие повести и рассказы, М., 1953.
  • Vlček J., Dejiny literatury slovenskej, Brat., 1953.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. 3,0 3,1 Discogs — 2000.
  4. Czech National Authority Database
  5. Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]