Սոֆորա ճապոնական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սոֆորա ճապոնական
Sophora japonica JPG2Aa.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Դաս Բակլազգիներ
Ընտանիք Թիթեռնածաղկավորներ
Տեսակ Սոֆորա ճապոնական
Լատիներեն անվանում
Styphnolóbium japónicum


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերների որոնում
Վիքիպահեստում




Sophora japonica 144-8764.jpg

Սոֆորա ճապոնական (ռուս.՝ Софора японская, լատ.՝ Styphnolóbium japónicum), բակլազգիների ընտանիքի թիթեռնածաղկավորների ենթաընտանիքին պատկանող բույս։ Հանդիպում է Չինաստանում, Ճապոնիայում, Կորեայում։ Հայաստանի Հանրապետությունում մշակվում է ցածրադիր գոտու չոր, շոգ, անտառազուրկ վայրերում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 25 մ բարձրությամբ տերևաթափ ծառ է, կլորավուն սաղարթով և մինչև 1 մ բնի տրամագծով։ Տերևը մուգ մոխրավուն է, ճաքճքած, տերևները՝ կենտ փետրաձև, փայլուն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, մանր, դեղնասպիտակավուն ծաղիկներով, որոնք հավաքված են խոշոր, մինչև 35 սմ երկարություն ունեցող հուրաններում, բուրումնավետ են, մեղրատու, սակայն միաժամանակ՝ թույն են պարունակում։ Պտուղը երկար ունդ է, որը դեղնականաչավուն կպչուն հյութ է պարունակում։ Սերմերն օվալաձև են, մուգ դարչնագույն։ Պատկանում է բակլազգիների ընտանիքի թիթեռնածաղկավորների ենթաընտանիքին։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, դիմանում է հողի աղակալմանը, չափազանց երաշտադիմացկուն է, ջերմասեր և միաժամանակ՝ բավականին ցրտադիմացկուն (-25 C)։ Արագ է աճում, բազմանում է սերմերով։ Բույսն իր հայրենիքում համարվում է Սուրբ ծառ, այն աճեցնում են տաճարների մոտակայքում։ Հազարավոր տարիներ առաջ մարդիկ իմացել են բույսի բուժիչ հատկությունների մասին[1]։

Բուժական նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բույսի պատրաստուկներն ունեն նաև վերքամոքիչ, անոթների պատերն ամրացնող հատկություն, նպաստում են C վիտամինի յուրացմանը, ծանր մետաղների դուրսբերմանը օրգանիզմից։ Օգտագործվում է 12-մատնյա աղիի, հիպերտոնիայի, շաքարային դիաբետի, թոքախտի, վարիկոզի, էնդարտերիտի, տրոֆիկ խոցերի, փսորիազի, էկզեմայի, տրոմբոֆլեբիտի, կարմրախտի, ռևմատիզմի և այլ հիվանդությունների բուժման համար։ Նպաստում է սպիների հարթեցմանը, ամրացնում մազարմատները, վերացնում կորյակները, հասունացնում և չորացնում է չիբանը[2]։ Ունի աչքի ցանցաթաղանթն ամրացնող ազդեցություն, ուժեղ հակաալերգեն է։ Սոֆորան մեծ կիրառում ունի դեղաբուսային հավաքածուներում՝ վահանագեղձի որոշ հիվանդություններ, թոքախտ, ստամոքսաբորբ, կոլիտ, սրտի ցավեր, և այլն։ Գիտական բժշկությունն օգտագործում է ճապոնական սոֆորայի և սպիտակ ճագոմի խոտի խառնուրդի ոգեթուրմը։ Այս միջոցը մաքրում է արյունատար անոթների պատերն օրգանական աղերից։

Բուժական նշանակությունը Բուլղարիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆորա ճապոնական

Սոֆորան շատ մեծ տարածում ունի Բուլղարիայում, լայնորեն կիրառվում է քաղաքների կանաչապատման համար։ Այս երկրում որպես բուժիչ հումք օգտագործում են դեռ չբացված ծաղկի կոկոնը։ Սոֆորան պարունակում է մեծ քանակությամբ ռուտին՝ տերևը և մատղաշ ընձյուղը՝ մինչև 4,5 տոկոս, կոկոնը՝ 12-17, երբեմն՝ մինչև 30 տոկոս։ Որպես ռուտինի հումք՝ բույսն ունի մեծագույն նշանակություն։ Բուլղարիայում ռուտինն օգտագործվում է գիտական բժշկությունում՝ տարբեր բնույթի արյունազեղումների դեպքում։ Կոկոնը և նրա հասունացող պտուղը պարունակում են նաև բույսին բնորոշ ֆլավոններ, ալկալոիդներ և գլիկոզիդներ։ Սերմը պարունակում է մինչև 10 տոկոս ճարպայուղ[3]։

Ոգեթուրմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճագոմի և սոֆորայի ոգեթուրմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոգեթուրմը մաքրում է արյունատար անոթների պատերն օրգանական աղերից։ Ոգեթուրմ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է աղալ ճագոմի թարմ խոտը (1։3), ավելացրեք օղի։ Երկու շաբաթ թրմել մութ տեղում, պարբերաբար թափահարել։ Ընտրել առավել առողջ պտուղները, լավ լվանալ, մանրացնել, ավելացել օղի 1։3 ծավալային հարաբերությամբ։ Երկու շաբաթ թրմել մութ տեղում, պարբերաբար թափահարել։ Խառնել ոգեթուրմերը 1։1 քաշային հարաբերությամբ, խմել 1-ական թ/գ, օրը 3 անգամ՝ ջրի հետ։ Շարունակել 1 ամիս։

Դդմի յուղի և սոֆորայի ոգեթուրմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆորան կարելի է թրմել նաև դդմի յուղի մեջ։ Փոշիացնել չոր պտուղը սերմի հետ, ավելացնել 1։3 հարաբերությամբ յուղ, խառնել, 30 օր թրմել տաք տեղում, օրը 2 անգամ թափահարել ապակե տարան։ Քամել թանզիֆով։ Խմել 1-ական թ/գ, օրը 2 անգամ՝ սնվելուց կես ժամ առաջ կամ մեկ ժամ հետո՝ 2 ճ/գ մածունի հետ։

Սոֆորայի և կարմիր երեքնուկի ոգեթուրմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լավ արդյունք է տալիս նաև սոֆորայի և կարմիր երեքնուկի ոգեթուրմերի խառնուրդը։ Մանրացրել երեքնուկը, ավելացնել 1։3 հարաբերությամբ օղի, թրմել 2 շաբաթ մութ տեղում։ Խառնել սոֆորայի ոգեթուրմի հետ (1։1)։ Խմել 1-ական թ/գ, օրը 2 անգամ՝ սնվելուց կես ժամ առաջ կամ մեկ ժամ հետո՝ 2 ճ/գ մածունի հետ։ Օգնում է գանգուղեղի ծանր վնասվածքի՝ ուղեղի ցնցում և տեսողության մասնակի կորուստ, գլխուղեղի անոթների աթերոսկլերոզի, բարձր ներգանգային ճնշման, ականջների աղմուկի դեպքում։ Միշտ չէ, որ ոգեթուրմերը կարելի է խառնել, նշված դեպքերն ավելի շատ բացառություն են, քան օրինաչափություն։ Չինաստանում բույսը կիրառվում է դեղամիջոցներում, նրանք գտնում են, որ սոֆորան 80 տոկոսով նվազեցնում է ինսուլտի և նախաինսուլտային վիճակի հավանականությունը։

Այլ օգտակար Կիրառություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիպերտոնիայի դեպքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանրացնել սոֆորայի պտուղը, սերմը, ճագոմի խոտը (գնել դեղատնից)։ Խառնել 1։1 հարաբերությամբ, կես թ/գ հումքը 6 ժամ թրմել տաք ջրով (50-60C) ջերմապահում։ Խմել 100-ական մլ, օրը 3 անգամ՝ սնվելուց 1 ժամ հետո։ Շարունակել 7 օր, ընդմիջել 3 օր։ Կրկնել 3-4 անգամ։

Այրվածքի հետևանքով առաջացած վերքի դեպքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թրջել քառատակ ծալած սավանի լաթը սոֆորայի ոգեթուրմի մեջ, դնել վերքի վրա, ծածկել թրջոցի համար նախատեսված թղթով։ 2-3 օրից փոխել վիրակապը։

Փսորիազի դեպքում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշակել մաշկը սոֆորայի ոգեթուրմով։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմում են, թե մի չարաճճի ճապոնացի տղա ծառից պոկած ճյուղով դաղում էր անցորդներին։ Բարձրացավ փոթորիկ, և բոլորը թաքնվեցին իրենց տներում։ Տղան լսեց լացի ձայն և գնաց հիվանդ պապիկի սենյակը, սակայն նա քնած էր։ Աղերս էր տալիս ծառի ճյուղը, որ տղան թողել էր փողոցում։ «Ինչո՞ւ ես իզուր տեղը պոկել, տար հետ և տնկիր տաճարի մոտ»,- ասաց պապը։ «Հավաքիր իմ արցունքները (սերմը) և տար բուժիր պապիկիդ սիրտը»,- ասաց ծառը։ Այդ օրվանից բուժված մարդիկ երիզում են ծառը կարմիր ժապավենով։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. Шретер. Зелёная аптека. — М.։ Планета, 1986. — С. 20.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Japanese axes and adzes»։ Robin Wood։ Վերցված է 2012-02-24 
  2. «Beautiful axes, Japanese carpentry tools» 
  3. «Sophora japonica - Plants For A Future database report»։ Վերցված է 2008-02-19  (չաշխատող հղում)