Սլիտերեի ազգային պարկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Սլիտերեի ազգային պարկ
Pēterezera dabas taka.jpg
ՏեսակԼատվիայի ազգային պարկ
ԵրկիրFlag of Latvia.svg Լատվիա
ՎարչատարածքԴունդագայի շրջան
Հիմնվել է2000
Մակերես26 490 հեկտար
Սլիտերեի ազգային պարկը գտնվում է Լատվիաում
Սլիտերեի ազգային պարկ
Սլիտերեի ազգային պարկը գտնվում է Երկիրում
Սլիտերեի ազգային պարկ

Սլիտերեի ազգային պարկ (լատիշ․՝ Slīteres nacionālais parks), ազգային պարկ Լատվիայի արևմտյան ափին գտնվող Կուրզեմե մարզի Տալսիի շրջանում։ Թեև պաշտոնապես հիմնադրվել է 2000 թվականին, այն ստեղծվել է Բալթյան երկրներում հնագույն բնության արգելոցներից մեկի՝ նախկին Սլիտերեի արգելոցի վրա։ Դա Լատվիայում ամենափոքր ազգային պարկն է։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այգին տեղակայված է Կուռլանդիայի թերակղզում, Կոլկայի հրվանդանի մոտ, որը գտնվում է Իրբենյան նեղուցի վերջում, հարավային ճանապարհը սկիզբ է առնում Ռիգայի ծոցից[1]։

Այն ընդգրկում է 265 քառ. մղոն տարածք (102 քառ. կմ) (ներառյալ՝ 101 քառ. կմ (39 քառ. մղոն) Բալթիկ ծովում), դարձնելով այն ամենափոքր ազգային պարկը Լատվիայում։

"Zilie Kalni" -ն կամ "Blue Hills" -ը ազգային պարկի առավել ճանաչված երկրաբանական առանձնահատկություններից են։ Հազարավոր տարիներ առաջ Զիլի Կալնին ձևավորել է Բալթյան սառցե հինավուրց լճի ափը։ Շատ ավելի վաղ, 40 միլիոն տարի առաջ, կլիման մերձարևադարձային էր. այդ ժամանակաշրջանից ֆոսիլիզացված (բրածո) սաթ է դեռևս հայտնաբերվում ծովի ափին, երբ ուժեղ փոթորիկները շարժում են ծովի հատակի նստվածքը[2]։

Փոքրիկ Իրբե գետն անցնում է հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք, Իրբենյան նեղուցի ափագծի ուղղությամբ, դեպի Բալթիկ ծով և հասնում է ծովի Սլիտերե ազգային պարկի տարածքում գտնվող ծովին[3]։ Գետի դարչնագույն մռայլ ջրերը մշտապես շարժում են իր գետաբերանի ավազոտ ծանծաղուտները։ Աշնան վերջին շագանակագույն իշխան ձկները բազմանալու համար լողալով բարձրանում են՝ հասնելով գետի ակունքներին[2]։

Բուսական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սլիտերե ազգային պարկը հայտնի է նախկին ծովափնյա հատվածի լայնատարած անտառներով և ավազաբլուրների յուրահատուկ համալիրով (լատիշ.՝ kangari) և ցածրավայրերը (լատիշ.՝ vigas), որոնք ներառում են միջավազաթմբային ճահիճները։ Լայնատարած տերևախիտ անտառների մեծ մասը գտնվում է Zilie Kalni -ի կամ Blue Hills -ի վրա։
Այգու մյուս 30% -ը ծածկված է փշատերև անտառներով։

Ազգային պարկում աճում են հարյուրավոր տեսակի բույսեր և մամռատիպեր, որոնցից 29-ը Լատվիայի այլ տարածքում չեն հայտնաբերվել։

Կենդանական աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սլիտերե ազգային պարկը գտնվում է Բալթյան չվող թռչունների թռչելու ուղիների երկայնքով, Սլիտերե ազգային պարկը դարձնելով Լատվիայում լավագույն վայրերից մեկը թռչուններին հետևելու համար[4]։ Օրինակ, նրա ծովափը ուշ աշնանը կանգառ է հանդիսանում փոքրիկ ճահճային կտցարի համար հյուսիսային տունդրայից դեպի հարավ ճանապարհին, մեծ մոխրագույն անտառաբուն այստեղ է գաղթում Ռուսաստանից ձմռանը[2]։ Փաստորեն, Լատվիայում հայտնաբերված թռչուններիի գրեթե բոլոր տեսակները պահպանվել են Սլիտերեում, ժամում 60,000 թռչնի թռիչքով, որը նկատվում է գարնանը և միգրացիայի անկման ժամանակ[4] :

Գորշ գայլը, սովորական լուսանը և որմզդեղնը կարելի է գտնել ամենուր Սլիտերեում։ Ազգային պարկն ունի միջատների և խխունջների շատ հազվագյուտ տեսակներ՝ փարթամ բուսականության և կենսաբազմազանության շնորհիվ։ Ափի երկայնքով բալթյան մոխրագույն փոկերը սառցակալած ծովում ձմռանը հիմնում են իրենց ձագերով համայնքը, սա նրանց ամենահարավային վայրն է աշխարհում[2]։ Երբեմն երևում են օղակաձև փոկեր։

Բնակավայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սլիտերեն պահպանում է Līvõd Rãnda -ի մեծ մասը՝ Լիվոնյան ափը, որտեղ գտնվում են Լիվոնյան գյուղերը։ Տես՝ Կոլկայի հրվանդան և Վայդե, Սաունագս, Պիտրագս գյուղերը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Slītere National Park, location map on google.com/maps.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 The Baltic coast, video by Free High-Quality Documentaries, on youtube.com. Cape Kolka: 38'16 - 38'30. Slītere national park: 38'31 - 38'42. Ilbe river moor waters reaching the coast: 38'43 - 38'48. Sandbanks: 38'48 - 39'06. Trouts reproducing up river Irbe: 39'06 - 39'33. Bar-tailed godwit: 39'43 - 40'35. Sub-tropical climate: 42'32 - 42'42. Fossilised amber: 41'12 - 42'29 (notably 42'14 - 42-25). Great grey owl: 43'04 - 43'15. Sea frozen over in winter from cape Kolka to the Estonian islands in the north of the bay of Riga: 44'05 - 44'22. Grey seals: 44'22 - 44'51.
  3. Irbe river, location map on google.com/maps.
  4. 4,0 4,1 Slītere National Park : fauna

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]