Ջաիշ-է-Մուհամմադ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջաիշ-է-Մուհամմադ
Jaishi-e-Mohammed.svg
Տեսակպարտիզանական շարժում և ահաբեկչական կազմակերպություն
ՀիմնադիրMasood Azhar?
Ղեկավար կենտրոնBahawalpur, Bahawalpur Division, Փենջաբ, Պակիստան
Ստեղծման տարեթիվ1998

Ջաիշ-է-Մուհամմադ, հպվ.՝ ՋէՄ (ուրդու՝ جيش محمد, բառ.՝ «Մուհամմեդի բանակ»), իսլամական ահբեկչական կազմակերպություն Քաշմիրում (Հնդկաստան)[1]: Կազմակերպության գլխավոր նպատակը Քաշմիրի առանձնացումն է Հնդկաստանից: Ջաիշ-է-Մուհամմադը մի քանի հարձակում է իրականացրել, հատկապես՝ հնդկական Ջամու և Քաշմիր հնդկական նահանգում[2][3]:

Կամզակերպությունը ահաբեկչական է ճանաչվել Պակիստանում (2002 թվականից)[4], Ավստրալիայում, Կանադայում, Հնդկաստանում, Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում և Միավորված ազգերի կազմակերպությունում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պակիստանի Միջգերատեսչական հետախուզական կազմակերպության տվյալների համաձայն՝ Ջաիշ-է-Մուհամմադն ստեղծվել է այնպիսի մարդկանց կողմից, ովքեր կապված էին Հարակատ ալ Մուջահիդին կազմակերպության հետ[5]: 1999 թվականի դեկտեմբերին ահաբեկիչները գերեվարեցին Indian Airlines ինքնաթիռը, որը պետք է Դելիից թռչեր Կատմանդու, և այն ուղղորդեցին Ղանդահար, որտեղ այն գտնվում էր աֆղանական թալիբանների և պակիստանյան լիազորված անձանց հսկողության ներքո, ովքեր տեղավորվել էին օդանավակայանում: Այն բանից հետո, երբ նրանք կտրեցին ուղևորի կոկորդը, Հնդկաստանի կառավարությունը համաձայնեց նրանց պահանջներին և ազատ արձակեց Մաուլան Մասուդ Ազհարին, Ահմեդ Օմար Սաիդ Շեյխին, Մուշտակ Ահմեդ Զարգարին և Հարկատ ալ Մուջահիդին կազմակերպության երեք անդամների, ովքեր կալանավորված էին Հնդկաստանի բանտերից մեկում[6]: Ազատված կալանավորներին ուղեկցում էին Պակիստանի միջգերատեսչական հետախուզական կազմակերպության աշխատակիցները[5], իսկ Մասուդ Ազհարն ընտրվեց Ջաիշ-է-Մուհամմադի նոր խմբավորման ղեկավար[7]:

Ջաիշ-է-Մուհամմադի անդամները հիմնականում Հարկատ ալ Մուջահիդինի նախկին անդամներն են, ովքեր կապված են աֆղանական և պակիստանյան թալիբանների և Ալ-Կաիդայի հետ: Ջաիշ-է-Մուհամմադի անդամները մարզվում են Ալ-Կաիդայի աֆղանական ճամբարներում[8][1][9]: Հարկատ ալ Մուջահիդինի անդամների մեծամասնությունը Ջաիշ-է-Մուջահիդինի կազմի մեջ է մտել ոչ բավարար ֆինանսավորման պատճառով[10][1]:

Հնդկաստանի կառավարությունը Ջաիշ-է-Մուհամմադին մեղադրեց 2001 թվականին հնդկական խորհրդարանի վրա կազմակերպած հարձակման մեջ: 2002 թվականի դեկտեմբերին Ջաիշ-է-Մուհամմադի չորս անդամներ ձերբակալվեցին հնդկական իշխանությունների կողմից և հանձնվեցին դատարանին: Բոլոր չորս կասկածյալները մեղավոր ճանաչվեցին, իսկ մեղադրյալներից մեկը՝ Աֆզալ Գուրուն, ենթարկվեց մահապատժի[11]:

2002 թվականի հունվարին Պակիստանի նախագահ Պերվեզ Մուշարրաֆի կառավարությունն արգելեց խմբավորման գործունեությունը: Ի պատասխան՝ Ջաիշ-է-Մուհամմադը փոխեց իր անվանումը՝ այն դարձնելով Հադդամ ուլ-Իսլամ[1]:

Ահաբեկչություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2001 թվականին Լաշկարե-Թաիբեի հետ միասին Ջաիշ-է-Մուհամմադ խմբավորումը Նյու Դելիում հարձակում գործեց Հնդկաստանի խորհրդարանի վրա[1]:
  • Ջաիշ-է-Մուհամմադին կասկածում են ամերիկացի լրագրող Դանիել Փերլի՝ Կարաչիում տեղի ունեցած սպանության մեջ[2][4]:
  • 2008 թվականին կանխվել է հնարավոր դավադրությունը, ինչի նպատակը Նյու Յորքի սինագոգաների պայթեցումն էր, ինչպես նաև FIM-92 Stinger հրթիռներով ԱՄՆ-ի ռազմական ինքնաթիռների խոցումը[12][13][14]:
  • Խմբավորման անդամները կասկածվում են 2016 թվականի հունվարի սկզբին Պատհանկոտայում տեղի ունեցած ահաբեկչության մեջ[15][16][17]:
  • 2019 թվականի փետրվարի 19-ին Պուլվամա շրջանի Ջամմու-Սրինագար միջպետական խճուղու վրա մահապարտ ահաբեկիչն իր ականապտված մեքենայով մխրճվեց ավտոբուսի մեջ, որը տեղափոխում էր հնդիկ ոստիկանների. պայթյունի արդյունքում 40 ոստիկան զոհվեց: Ջաիշ-է-Մուհամմադն իր վրա վերցրեց այս ահաբեկչության պատասխանատվությունը[18]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Cronin Audrey Kurth, Huda Aden, Adam Frost, Benjamin Jones (2004-02-06)։ «Foreign Terrorist Organizations»։ CRS Report for Congress (Washington, D.C.: Congressional Research Service): 40–43։ Վերցված է 2009-12-02 
  2. 2,0 2,1 «Jaish-e-Mohammad: A profile», BBC News, 2002-02-06, http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1804228.stm, վերցված է 2009-12-02 
  3. «Attack May Spoil Kashmir Summit»։ spacewar.com։ Վերցված է 20 May 2015 
  4. 4,0 4,1 «Terror group builds big base under Pakistani officials' noses»։ McClatchy։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-01-10-ին։ Վերցված է 3 Jan 2016 
  5. 5,0 5,1 C. Christine Fair, Bringing back the Dead: Why Pakistan Used the Jaishe-Mohammad to Attack an Indian Airbase, Huffington Post, 12 January 2016.
  6. Jaffrelot, 2015, էջ 520
  7. Barzilai, Yaniv (2014), 102 Days of War: How Osama bin Laden, al Qaeda & the Taliban Survived 2001, Potomac Books, Inc., pp. 97–, ISBN 978-1-61234-533-8, https://books.google.am/books?id=I0KkAgAAQBAJ&pg=PA97 
  8. Popovic, 2016, էջեր 921, 925, 926
  9. Sanskar Shrivastava (10 March 2011)։ «JeM top commander killed in encounter in Kashmir»։ World Reporter 
  10. Raman B. (2001)։ «Jaish-e-Mohammed (JeM)—A Backgrounder»։ South Asia Analysis Group։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-06-16-ին։ Վերցված է 2015-07-17 
  11. 4 convicted in attack.
  12. [1] Արխիվացված է Մայիս 23, 2009 Wayback Machine-ի միջոցով:Wayback Machine.
  13. «Synagogue targeted in NY plot, four charged»։ Reuters։ 2009-05-21 
  14. «US men charged over synagogue plot»։ Al Jazeera։ Վերցված է 20 May 2015 
  15. «Pathankot attack: First terrorist was killed while he was climbing 10 meter high wall»։ The Indian Express։ Վերցված է 2 January 2016 
  16. NIA registers case in Pathankot terror strike rediff.com
  17. «Власти Пакистана арестовали нескольких боевиков «Джаиш-е-Мухаммад»»։ РИА Новости։ 2016-01-13։ Վերցված է 2016-03-06 
  18. Pulwama Attack 2019, everything about J&K terror attack on CRPF by terrorist Adil Ahmed Dar, Jaish-eMohammad, India Today, 16 February 2019.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]