Պոմելո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շադդոկ, Պոմելո
Pomelo fruit.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Ենթաթագավորություն բարձրակարգ
Լատիներեն անվանում
Pomelo
Հատուկ պահպանություն


Ցիտրուս մաքսիմա (նաև Ցիտրուս գրանդիս, Շադդոկ[1], Պոմելո, Պումմելո, Պոմմելո, Պամպելմաուսս), ցիտրուսային միրգ է մեծ թուրինջի տեսքով։ Հիմնականում հանդիպում է հարավային և Հարավ-Արևելյան Ասիայում։

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս նկարը նկարվել է կարմիր պոմելո հայտնաբերելուց հետո, 1885 թվականին

Ցիտրուս մաքսիման անգլերեն կոչվել է "shaddock", նվիրված այն նավապետին, ով Արևելահնդկական ընկերության նավը հացրել է Ճամայկա[2]։ հետագայում "պոմելո" անվանումը ավելի կիրառական է դառնում։ Վերջինս թուրինջի պատմական անունն էր։

"Պոմելո" բառի ստուգաբանությունը անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ այս անվանումը եկել է գերմաներեն pompelmoes, որը նշանակում է ցիտրուս մաքսիմա։ նաև կարծիք կա, որ սա եկել է ֆրանսերեն "pomme" (խնձոր) և "melon" (սեխ) բառերից[3]:

Այս միրգը Հնդկաստանում հայտնի է տարբեր անուններով, որոնցից են "Բատաբի լեբու"-ն বাতাবি লেবু) արևմտյան Բենգալում,"Ռոբաբ տենգա" Ասսամում, "Նոբաաբ" Մանիպուրում[4], և "կամբիլի նարանգա" Կերալայում[5]։ Հնդկերենում այն կոչվում է "Չակոտրա" चकोतरा և "Բիջուրա"։ Նեպալում այն կոչվում է "Բհոգատ" भोगटे։

Ցիտրուս մաքսիմա հարազատ է հարավարևելյան Ասիային[6]։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Citrus maxima (Pampelmuse) 005.jpg

Պոմելոն հիմնականում կանաչ և դեղին է երբ հասած է, ունի քաղցր, սպիտակ(հաճախ նաև կարմիր ու վարդագույն) միջուկ ու հաստ կեղև։ Սա մեծ ցիտրուսային միրգ է, 15-25 սանտիմետր տրամագծով[7], և կշռում է 1-2 կիլոգրամ։ Տերևները հիմնականում լայն ու երկար են։ Միրգը ունի քաղցր ու նուրբ թուրինջի համ(համը հիշեցնում էր Նարինջ[8])։ Սակայն իր համի մեջ հաճախ նաև զգացվում է թուրինջի թթվայնություն։ Ունի բազում կորիզներ, որոնք հանդիսանում մրգի սերմերը։

Բաղադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էներգիա 159 կՋ (38 կկալ)
Կարբոհիդրաներ 9,62 գ․
սննդային մանրաթելեր 1 գ․
ճարպեր 0,04 գ․
սպիտակուցներ 0,76 գ․
Տրիամին (վիտամին B1) 0,034 մգ․
Ռիբլոֆլամին (վիտամին B2) 0.027 մգ․
Նիացին (վիտամին B3) 0,22 մգ․
Վիտամին B6 0.036 մգ.
Վիտամին C 61 մգ․
Երկաթ 0,11 մգ
Մագնեզիում 6 մգ․
Մանգան 0,017 մգ․
Ֆոսֆոր 17 մգ․
Կալիում 216 մգ․
Նատրիում 1 մգ․
Ցինկ 0,08 մգ․

Պատմական իրադարձություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս միրգը նաև համարվել է Ճապոնիայի հիմնական սնունդը Ան՛էի ժամանակաշրջանում (1772–1781)[9] ։ 20-րդ դարում մրգից պատրաստել են թանկարժեք լիկյորներ և կոկտեյլներ, որոնցից հայտնի է Դոչեստեր կոկտեյլը։ Բրազիլիայում պոմելոն համարվել է գլխավոր սնունդներից մեկը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Shaddock»։ Britannica Online։ Encyclopedia Britannica, Inc։ Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 13 
  2. American Heritage Dictionary, 1973.
  3. pomelo, n.” listed in the Oxford English Dictionary [Draft revision; June 2008]
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Manipur
  5. «Fruity delight»։ Down To Earth։ 2014-02-15։ Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 30–ին 
  6. «Pummelo»։ Hort.purdue.edu։ Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 7 
  7. Growing the granddaddy of grapefruit, SFGate.com, December 25, 2004
  8. Grapefruit «Grapefruit»։ Hort.purdue.edu։ Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 12 
  9. «阿久根市: 観光・特産品(ボンタン)»։ City.akune.kagoshima.jp։ Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 7 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]