Jump to content

Պալեխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Պալեխ
Դրոշ Զինանշան

ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Մակերես5,8 կմ²
Բնակչություն4633 մարդ (2021)[1]
Ժամային գոտիUTC+3
Հեռախոսային կոդ49334
Փոստային դասիչ155620
Պալեխ (Ռուսաստան)##
Պալեխ (Ռուսաստան)

Պալեխ (ռուս.՝ Па́лех ), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության եվրոպական մասի հյուսիսարևելյան հատվածում՝ Իվանովոյի մարզում, երկրի մայրաքաղաք Մոսկվայից մոտավորապես 350 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, Պալեշկա գետի ափին։ Նույնանուն շրջանի և համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 5,8 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4821։ Պալեխը արվեստների և արհեստների ավանդական կենտրոն է և պատմական այլ քաղաքների պես երբեմն ներառվում է Ռուսաստանի ոսկե օղակ անվանումով հայտնի զբոսաշրջային երթուղում։

Տասնչորսերորդ և տասնհինգերորդ դարերում Պալեխը եղել է գավառային իշխանությունների կենտրոն, հետագայում պատկանել է Բուտուռլինների ազնվականական տոհմին։ 1762–1774 թվականներին բնակավայրում կառուցվել է Տիրոջ Համբարձման ուղղափառ եկեղեցին, որը բարոկկո ոճի ճարտարապետության գեղեցիկ նմուշ է։ 18-րդ դարից գյուղը համբավվել է նաև որպես սրբապատկերների ստեղծման կենտրոն[2]։ Բոլշևիկների իշխանության գալուց հետո տեղի արվեստագետները ստիպված են եղել կենտրոնանալ աշխարհիկ թեմաների վրա, ստեղծել են գունավոր լաքապատ պապիե-մաշե տուփերի նոր, ինքնատիպ ժանր։ 1947 թվականին Պալեխն ստացել է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ[3] (մինչ այդ՝ խորհրդային առաջին տարիներին նրան տրվել էր բանավանի՝ բանվորական ավանի կարգավիճակ[4]): Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այստեղ տեքստիլ և սննդի արդյունաբերությունը գրեթե վերացել է, ուստի քաղաքն ապրում է հիմնականում զբոսաշրջության, հուշանվերների արտադրության հաշվին։

Պալեխում է ծնվել նշանավոր նկարիչ Պավել Կորինը, ում տունը վերածվել է թանգարանի[5]։ Քաղաքում գործում է նաև լաքապատ մանրանկարչության թանգարան։

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թվաքանակը
1859[6]1897[7]1905[8]1939[9]1959[10]1970[11]1979[12]
128014196422583336346785273
1989[12]2002[13]2009[14]2010[12]2012[15]2013[16]2014[17]
6192581455035337524050834964
2015[18]2016[19]2017[20]2018[21]2019[22]2020[23]2021[24]
4929488048214801471046204633

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx (ռուս.)
  2. Rodon.cz
  3. «Поселки городского типа: описание, особенности. Чем отличается ПГТ от города :» (ռուսերեն). SYL.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  4. «Административно-территориальное деление РСФСР - Российская Империя - история государства Российского» (ռուսերեն). www.rusempire.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  5. (ռուսերեն)Дом-музей П.Д. Корина на официальном сайте Государственного музея Палехского искусства.
  6. Списки населённых мест Российской империи. VI. Владимирская губерния. По сведениям 1859 года / Обработано ст. ред. М. Раевским. — Центральный статистический комитет министерства внутренних дел. — СПб., 1863. — 283 с.
  7. Населенные места Российской империи в 500 и более жителей с указанием всего наличного в них населения и числа жителей преобладающих вероисповеданий, по данным первой всеобщей переписи населения 1897 г.. — типография "Общественная польза". — Санкт-Петербург, 1905.
  8. Список населённых мест Владимирской губернии. — Центральный статистический комитет министерства внутренних дел. — Владимир, 1907.
  9. «Всесоюзная перепись населения 1939 года. Численность сельского населения СССР по районам, крупным селам и сельским населённым пунктам - районным центрам» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014-12-17-ին. Վերցված է 2014-01-02-ին.
  10. «Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу» (ռուսերեն). Демоскоп Weekly. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-28-ին. Վերցված է 2013-09-25-ին.
  11. «Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу» (ռուսերեն). Демоскоп Weekly. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-09-29-ին. Վերցված է 2013-09-25-ին.
  12. 12,0 12,1 12,2 «Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года, том 1. Численность и размещение населения Ивановской области» (PDF) (ռուսերեն). Վերցված է 2021-03-30-ին.
  13. «Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-03-ին.
  14. «Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2015-05-18-ին. Վերցված է 2014-01-02-ին.
  15. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-16-ին. Վերցված է 2014-05-31-ին.
  16. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года» (ռուսերեն). М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат. 2013. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-12-ին. Վերցված է 2013-11-16-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ location (link)
  17. «Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2014-08-10-ին. Վերցված է 2014-08-02-ին.
  18. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года» (ռուսերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-23-ին. Վերցված է 2015-08-06-ին.
  19. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года
  20. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года». 2017-07-31. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-07-31-ին. Վերցված է 2017-07-31-ին.
  21. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года». Արխիվացված է օրիգինալից 2018-07-26-ին. Վերցված է 2018-07-25-ին.
  22. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года». Վերցված է 2019-07-31-ին.
  23. «Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020-10-17-ին. Վերցված է 2020-10-17-ին.
  24. «Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более» (XLSX) (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022-09-01-ին. Վերցված է 2022-09-01-ին.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Жидков Г. В. Пушкин в искусстве Палеха. — М.; Л.: Гос. изд-во изобр. иск-в, 1937. — 168 с. — 5000 экз.
  • Пильняк Б. А. Собрание сочинений в 6 томах. — М.: Терра, 2004. — Т. 6: Рассказы; Созревание плодов; Соляной амбар. — ISBN 5-275-01045-1
  • Колесова О. А. Палех: Путеводитель. — Иваново: Референт, 2016. — 116 с. — ISBN 978-5-902022-94-7
  • Котов В. Т. (Kotov V.) Палех. Государственный Музей Палехского искусства. (The State Museum of Palekh Art). Альбом. На русском и английском языках. — М.: Изобразительное искусство, 1975. — 370 с., илл.
  • Кривошеина Н. В. «Вятский Палех» в монументальной церковной живописи конца XIX века [Текст] : (монография). – Киров : Лобань, 2009. – 152 с., илл.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պալեխ» հոդվածին։