Նշան Պեշիկթաշլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նշան Պեշիկթաշլյան
արմտ. հայ.՝ Նշան Պէշիկթաշլեան
Nichan Béchiktachlian.jpg
Ծնվել է1898
ԾննդավայրԲեյօղլու, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել է1972
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, թատրոնի դերասան և ուսուցիչ
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանյան կայսրություն և Flag of France (1958–1976).svg Ֆրանսիա
ԱշխատավայրԱրաջ, Դպրոցասէր վարժարան, Մենք և Զվարթնոց
Նշան Պեշիկթաշլյան Վիքիդարանում
Nshan Beshiktashlian Վիքիպահեստում

Նշան Պեշիկթաշլյան (1898, Բեյօղլու, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1972, Փարիզ, Ֆրանսիա), հայ գրող, երգիծագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշան Պեշիկթաշլյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում, որտեղ ստացել է նախնական և միջնակարգ կրթությունը (Բերայի նախակրթարաններոմ)։ Ստեղծագործել սկսել է պատանի տարիքում` պոլսահայ մամուլի էջերում հրապարակելով իր բանաստեղծություններն ու պատմվածքները։ Կարճ ժամանակ զբաղվել է հայերենի ուսուցչությամբ, որից հետո ամբողջ կյանքը նվիրել է գրականությանը։

1922 թվականին՝ Զմյուռնիայի մեծ աղետից հետո տեղափոխվել է Հունաստան, որտեղ կարճ ժամանակ զբաղվել է Կորֆուի որբանոցներում հավաքված հայ մանուկների հայեցի դաստիարակությամբ։ Այնուհետև (1922 թվականին) վերջնականապես հաստատվել է Փարիզում, որտեղ կես դար իր աշխույժ մասնակցությունն է բերել արևմտահայ գրականության և ընդհանրապես հոգեմտավոր ժառանգության պահպանման ու զարգացման նվիրական պայքարին։

Գրական վաստակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրել սկսել է տասներկու տարեկանից։ Բանաստեղծական հենց առաջին գործերում ի հայտ է եկել նրա երգիծելու տրամադրությունը։

Աշխատակցել է սփյուռքահայ բազմաթիվ պարբերականների՝ «Յառաջին», Բոստոնի «Հայրենիքին», Աթենքի «Ազատ Օր»-ին, Բեյ­րութի «Ազդակին» և «Սփյուռքին»՝ տպագրելով առավելապես երգիծական գործեր։

1927 թվականից սկսել է հրատարակվել։ Հաջորդ երեք տասնամյակներում տպագրվել են Պեշիկթաշլյանի բազմաթիվ հատորներ՝ մեծ մասը երգիծական։ Նա ունի արձակ՝ քնարերգական երկեր, իսկ չափածո՝ առակներ։

Հատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերել թատրոնի հանդեպ՝ երիտասարդ տարիներին ունենալով նաև դերասանական գործունեություն։ 1919-1921 թվականներին խաղացել է Կ. Պոլսի հայ դրամատիկ թատերախմբում։ Մամուլում հրապարակել է արևմտահայ դերասանների ընդարձակ դիմանկարները, որոնք հետագայում հրատարակել է «Թատերական դեմքեր» ստվար հատորում (1969, Անթիլիաս

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պեշիկթաշլյանի 1927-1972 թվականների գրական վաստակը ներկայանում է հետևյալ ստեղծագործություններով.

  • «Ընկեր Շահազար» (1927)
  • «Սիդոննա» (1928)
  • «Ռապպի» (1932)
  • «Երգիծական» (1933)
  • «Հիւանդտես» (1936)
  • «Ծաղրանկարներ» (1938)
  • «Հայ Աղբրտիք» (1941)[1]
  • «Երգիծավէպեր» (1942)
  • «Լուլուտի» (1942)
  • «Ծիրանի գօտի» (1945)
  • «Զէն ու զարդ» (1946)
  • «Մեր պարտէզէն» (1947)
  • «Յակոբ Օշական» (1947)
  • «Մեր դրախտէն» (1948)
  • «Գրիգոր Նարեկացի եւ Սմրատ Բ.» (1950)
  • «Նոր ծազրանկարներ» (1952)
  • «Յուզումը» (1953)
  • «Մոմիաներ» (նորագույն ծաղրանկարներ, 1954)
  • «Սադայէլին պոչին տակ ու շուքին» (1954)
  • «Թատերական դէմքեր» կոթողական գործը, ավելի քան 1100 մեծադիր էջերով (1969)
  • «Հրաշալուր պատմութիւն Հայոց» (1972, հրատարակվել է մահվանից երկու ամիս անց)

Պեշիկթաշլյանն ունի առօրյա մամուլի և պարբերականների մեջ հրապարակված բազմաթիվ երգիծավեպեր, կատակերգություններ, առակներ, պատմվածքներ և արձակ էջեր, ինչպէս նաև անտիպ էջեր։

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Պէշիկթաշլեան Նշան (1941)։ Հայ աղբրտիք (հայերեն)։ A. Der Agopian imp. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 188-190։
  • Գառնիկ Ստեփանյան, Կենսագրական բառարան, հատոր Գ, գիրք I, էջ 262։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]