Նշան Պեշիկթաշլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նշան Պեշիկթաշլյան
Nichan Béchiktachlian.jpg
Ծնվել է1898
ԾննդավայրԿոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել է1972
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, թատրոնի դերասան և ուսուցիչ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Flag of France.svg Ֆրանսիա
ԱշխատավայրՅառաջ, Դպրոցասէր վարժարան, Մենք և Զվարթնոց

Նշան Պեշիկթաշլյան (1898, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1972, Փարիզ, Ֆրանսիա), հայ գրող, երգիծագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշան Պեշիկթաշլյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում, որտեղ ստացել է նախնական և միջնակարգ կրթությունը (Բերայի նախակրթարաններոմ)։ Ստեղծագործել սկսել է պատանի տարիքում` պոլսահայ մամուլի էջերում հրապարակելով իր բանաստեղծություններն ու պատմվածքները։ Կարճ ժամանակ զբաղվել է հայերենի ուսուցչությամբ, որից հետո ամբողջ կյանքը նվիրել է գրականությանը։

1922 թվականին՝ Զմյուռնիայի մեծ աղետից հետո տեղափոխվել է Հունաստան, որտեղ կարճ ժամանակ զբաղվել է Կորֆուի որբանոցներում հավաքված հայ մանուկների հայեցի դաստիարակությամբ։ Այնուհետև (1922 թվականին) վերջնականապես հաստատվել է Փարիզում, որտեղ կես դար իր աշխույժ մասնակցությունն է բերել արևմտահայ գրականության և ընդհանրապես հոգեմտավոր ժառանգության պահպանման ու զարգացման նվիրական պայքարին։

Գրական վաստակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրել սկսել է տասներկու տարեկանից։ Բանաստեղծական հենց առաջին գործերում ի հայտ է եկել նրա երգիծելու տրամադրությունը։

Աշխատակցել է սփյուռքահայ բազմաթիվ պարբերականների՝ «Յառաջին», Բոստոնի «Հայրենիքին», Աթենքի «Ազատ օր»-ին, Բեյ­րութի «Ազդակին» և «Սփյուռքին»՝ տպագրելով առավելապես երգիծական գործեր։

1927 թվականից սկսել է հրատարակվել։ Հաջորդ երեք տասնամյակներում տպագրվել են Պեշիկթաշլյանի բազմաթիվ հատորներ՝ մեծ մասը երգիծական։ Նա ունի արձակ՝ քնարերգական երկեր, իսկ չափածո՝ առակներ։

Հատուկ հետաքրքրություն է ցուցաբերել թատրոնի հանդեպ՝ երիտասարդ տարիներին ունենալով նաև դերասանական գործունեություն։ 1919-1921 թվականներին խաղացել է Կ. Պոլսի հայ դրամատիկ թատերախմբում։ Մամուլում հրապարակել է արևմտահայ դերասանների ընդարձակ դիմանկարները, որոնք հետագայում հրատարակել է «Թատերական դեմքեր» ստվար հատորում (1969, Անթիլիաս

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պեշիկթաշլյանի 1927-1972 թվականների գրական վաստակը ներկայանում է հետևյալ ստեղծագործություններով.

  • «Ընկեր Շահազար» (1927)
  • «Սիդոննա» (1928)
  • «Ռապպի» (1932)
  • «Երգիծական» (1933)
  • «Հիւանդտես» (1936)
  • «Ծաղրանկարներ» (1938)
  • «Հայ Աղբրտիք» (1941)[1]
  • «Երգիծավէպեր» (1942)
  • «Լուլուտի» (1942)
  • «Ծիրանի գօտի» (1945)
  • «Զէն ու զարդ» (1946)
  • «Մեր պարտէզէն» (1947)
  • «Յակոբ Օշական» (1947)
  • «Մեր դրախտէն» (1948)
  • «Գրիգոր Նարեկացի եւ Սմրատ Բ.» (1950)
  • «Նոր ծազրանկարներ» (1952)
  • «Յուզումը» (1953)
  • «Մոմիաներ» (նորագույն ծաղրանկարներ, 1954)
  • «Սադայէլին պոչին տակ ու շուքին» (1954)
  • «Թատերական դէմքեր» կոթողական գործը, ավելի քան 1100 մեծադիր էջերով (1969)
  • «Հրաշալուր պատմութիւն Հայոց» (1972, հրատարակվել է մահվանից երկու ամիս անց)

Պեշիկթաշլյանն ունի առօրյա մամուլի և պարբերականների մեջ հրապարակված բազմաթիվ երգիծավեպեր, կատակերգություններ, առակներ, պատմվածքներ և արձակ էջեր, ինչպէս նաև անտիպ էջեր։

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Պէշիկթաշլեան Նշան (1941)։ Հայ աղբրտիք (հայերեն)։ A. Der Agopian imp. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 188-190։
  • Գառնիկ Ստեփանյան, Կենսագրական բառարան, հատոր Գ, գիրք I, էջ 262։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]