Նինա Գուալինգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նինա Գուալինգա
Ծնվել էհունիս 1993[1] (28 տարեկան)
ԾննդավայրSarayaku, Պաստասա, Էկվադոր
ՔաղաքացիությունFlag of Ecuador.svg Էկվադոր
Մասնագիտությունակտիվիստ և բնապահպան

Նինա Գուալինգա (անգլ.՝ Nina Gualinga, հունիս 1993[1], Sarayaku, Պաստասա, Էկվադոր)[2], շվեդական ծագմամբ էկվադորցի բնապահպանության և տեղաբնիկ ժողովուրդների իրավունքների ակտիվիստ։ Նա կիչվա լեզվով խոսող համայնքի մի մասն է և իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Էկվադորյան Ամազոնի շրջակա միջավայրի և վայրի բնության բնակիչների, ինչպես նաև այս միջավայրից կախված մարդկանց պաշտպանության օգտին[3][4]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուալինգան ծնվել և մեծացել է Էկվադորի Ամազոնի Պաստասա պրովինցիայում գտնվող կիչվա լեզվով խոսող իր մայրիկի Սարայակու համայնքում[4][5]։ Յոթ տարեկանից նա հանդես է եկել կլիմայի արդարության և բնիկների իրավունքների պաշտպանության օգտին[4][6][7]։ Անտառի մասին իր գիտելիքները նա ձեռք է բերել ծնողների և տատիկ-պապիկների շնորհիվ[3]։ Գուալինգայի քույրը՝ Հելենա Գուալինգան, և մայրը՝ Նոեմի Գուալինգան, նույնպես բնապահպանական ակտիվիստներ էին և Կիչվա Սարայակու համայնքի ակտիվ անդամներ՝ ընկերությունների և Էկվադորի կառավարության կողմից Ամազոնի անտառի շահագործման դեմ պայքարում։ Տեղաբնիկ ժողովուրդների և տարածքային իրավունքների պաշտպանությունը սկսվել է այն ժամանակ, երբ նավթային ընկերությունը Էկվադորի կառավարության ռազմական զորքերի օգնությամբ սկսել էր բռնությամբ շահագործել համայնքի բնիկների հողերը[5]։ Այս ներխուժումը հանգեցրել է Էկվադորի կառավարության և Սարայակու համայնքի իրավական պայքարին Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանի առջև, ինչը, ի վերջո, բերեց Սարայակու համայնքի հաղթանակին[3][8][9]։ 18 տարեկան Գուալինգան գործի վերջին դատաքննության ժամանակ Սարայակուի ներկայացնում էր երիտասարդներին[4][3][6]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նինա Գուալինգան սովորում է Լունդի համալսարանի Մարդու իրավունքներ բաժնում[10][11][5]։

Գուալինգան արժանացել է Amazon Watch ոչառևտրային կազմակերպության Օքլենդի (Կալիֆոռնիա) տեղաբնիկների կրթաթոշակի, որտեղ նա մշակել է իր սեփական հասարակական կազմակերպության առաջարկը՝ ուղղված Սարայակուի տեղաբնիկ երիտասարդների և կանանց իրավունքների ու հնարավորությունների ընդլայնմանը և Հարավային Էկվադորի Ամազոնը պաշտպանելուն[6]։ Նրա Hakhu Amazon Design կազմակերպությունը վաճառում է ձեռքի աշխատանքի զարդեր և աքսեսուարներ[4][6][12]։ Նա պահանջում է, որ Էկվադորի կառավարությունը Ամազոնի անտառն ինքնին ճանաչի որպես ակտիվ և կառավարությունը դադարեցնի խոշոր նավթարդյունաբերական ընկերությունների հետ պայմանագրային գործարքները[3]։

Բնապահպանական միջոցառումների մասնակից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նա նաև ակտիվ է որպես տեղական իրավապաշտպան միջազգային մակարդակում՝ կենտրոնանալով տների և հողերի պաշտպանությանը ձեռնարկատիրական շահերից[8][5]։ Նա հանածո վառելիքի արդյունահանումը դադարեցնելու 2014 թվականի Մարդկանց կլիմայական երթի համաշխարհային կոչին է մասնակցել[11][13]։ Նա նաև «Կենդանի անտառների» պաշտպանությանը նվիրված COP20 և COP21 կլիմայական համաժողովներում պատվիրակների կազմում է եղել, որոնք կայացել են, համապատասխանաբար, Լիմայում (2014) և Փարիզում (2015)[11][6]։ COP21- ի ընթացքում նա Սեն գետով կանոեով նավարկել է իր գյուղից Փարիզի՝ ուշադրություն հրավիրելով իր ժողովրդի պահանջների վրա[14]։

Գուալինգան բնիկ ժողովուրդների կին ներկայացուցիչներից է, որոնք 2016 թվականին COP22 ընթացքում երթով շարժվել են 7 ազգությունների կանանց իրավունքների և տարածքների միավորման և պաշտպանության համար[12][6]։ Գուալինգան ավելի շատ լույս է սփռել Մարաքեշի COP22- ում կեչուա բնակչության վրա կլիմայի փոփոխության հետևանքների վրա և կառավարությանը կոչ է արել առաջնահերթ դարձնել կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի միջոցները, որոնք ուղղված են բնիկների համար ածխածնի արտանետումները նվազեցնելուն[8][7]։ Նա Բոննում կայացած 2017 թվականի COP23- ում «Կանանց երկրագնդի և կլիմայի գործողությունների ցանցի» (WECAN), Amazon Watch-ի Սարայակուի պատվիրակության անդամ և միջոցառման բանախոս է եղել[15][16]։ Նինան նաև WECAN- ի պատվիրակության կազմում է եղել 2019 թվականին Մադրիդում կայացած COP25 կլիմայի բանակցություններում[17]։ Միջոցառմանը նա նշել է, որ կլիմայական ճգնաժամից դուրս գալու ելքն այն տեղաբնիկ ժողովրդին լսելն է, որոնք հազարամյակներ շարունակ գտել են երկիրը պահպանելու լուծումներ[12]։ 2020 թվականի փետրվարի 25-ին Բարսելոնայում՝ «Կատալոնիայի առաջավոր ճարտարապետության ինստիտուտի» (IAAC) լսարանի առջև նա կարդացել է «Ամազոնի բնիկ ժողովուրդները․ մեր ապագայի պահապանները» թեմայով դասախոսություն[18][19]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականին WWF միջազգային կազմակերպության նախագահի երիտասարդական մրցանակ[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://www.eluniverso.com/noticias/2020/07/03/nota/7893996/nina-gualinga-luchadora-indigena-galardonada-premio-international
  2. «Nina Gualinga, la luchadora ambiental que batalla contra la violencia de género»։ El Universo (իսպաներեն)։ 2020-07-04։ Վերցված է 2020-11-11 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 «Activist Nina Gualinga on protecting the Amazon»։ World Wildlife Fund (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Cartagena (2018-05-08)։ «Environmental and indigenous rights activist to receive WWF’s top youth conservation award»։ World Wide Fund For Nature։ Վերցված է 2020-11-10 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 «Nina Gualinga > IAAC Lecture Series»։ IAAC (en-US)։ 2020-02-18։ Վերցված է 2020-11-10 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 «Nina Sicha Siren Gualinga | SDLAC»։ sdlac.yale.edu։ Վերցված է 2020-11-10 
  7. 7,0 7,1 «Climate justice day at COP22 considers climate impacts on indigenous people - Business & Human Rights Resource Centre»։ www.business-humanrights.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  8. 8,0 8,1 8,2 «OHCHR | Spotlight on indigenous rights at COP22 climate talks»։ www.ohchr.org։ Վերցված է 2020-11-10 
  9. International WECAN (2019-12-21)։ «People Power Rises for Climate Justice at COP25: WECAN International Analysis & Reflection»։ WECAN International (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-03-19 
  10. «Indigenous Environmental Activism in the Amazon: Nina Gualinga»։ Never Apart (en-US)։ Վերցված է 2020-11-10 
  11. 11,0 11,1 11,2 Amazon Watch (2014-12-12)։ «Indigenous Voices: A Call to Keep the Oil in the Ground»։ HuffPost (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  12. 12,0 12,1 12,2 International WECAN (2019-12-21)։ «People Power Rises for Climate Justice at COP25: WECAN International Analysis & Reflection»։ WECAN International (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  13. «Indigenous Voices: A Call to Keep the Oil in the Ground»։ Amazon Watch (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  14. «8 women who are changing the world without you even realising»։ LifeGate (en-US)։ 2016-03-07։ Վերցված է 2020-11-10 
  15. «Women's Voices for Climate Justice»։ Women's Voices for Climate Justice (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  16. «Amazon Watch and Sarayaku Delegation to COP 23»։ Amazon Watch (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  17. «Advocacy at UN Climate Forums»։ WECAN International (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  18. Cm | (2020-02-24)։ «Nina Gualinga Lecture»։ Architecture Walks and Tours in Barcelona (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-11-10 
  19. «Nina Gualinga > IAAC Lecture Series»։ IAAC (en-US)։ 2020-02-18։ Վերցված է 2020-11-10 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]