Տեղաբնիկ ժողովուրդներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նավախո տղամարդը ձիու վրա Արիզոնայի Մոնումենտ հովտում:

Տեղաբնիկ ժողովուրդներ, նաև հայտնի որպես առաջին ժողովուրդներ, աբորիգեն ժողովուրդներ, բնիկ ժողովուրդներ, էթնիկ խումբ, որոնք համարվում են տարածքի բնիկ բնակչությունը ի տարբերություն ժողովուրդների, որոնք տարածքը գրավել են կամ գաղութականացրել: Խմբերը համարվում են տեղաբնիկ, եթե նրանց ավանդույթները, վաղ մշակույթը համահունչ է տարածքին, որտեղ նրանք ապրում են: Տեղաբնիկ ժողովուրդները կարող են նաև բնակություն հաստատել այլ տարածքներում կամ քոչվորի կյանքով ապրել, սակայն նրանք պատմականորեն համարվում են հատուկ տեղամասի տեղաբնիկ, որը նրանք ներկայացնում են: Տեղաբնիկ ազգեր հայտնաբերվել են բնակեցված աշխարհի յուրաքանչյուր կլիմայական գոտում և աշխարհամասում[1][2]:

Տեղաբնիկությունը հաճախ համարվում է անկախության պայմանագրերի գլխավոր նախապայման կամ պետության մեջ հատուկ իրավունքների ձեռք բերման համար համաձայն միջազգային իրավունքի նորմերի[1]: ՄԱԿ-ը թողարկել է Տեղաբիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիր, որպես ուղեցույց անդամ երկրների ազգային քաղաքականության և մարդու իրավունքերի պաշտպանության, համար, որը իր մեջ ներառում է տեղաբնիկ ժողովուրեդների մշակույթի, ինքնորոշման, լեզվի, աշխատանքի իրավունքի, առողջության, կրթության և բնական ռեսուրսների պահպանության հարցը: Ներկայումս տեղաբնիկ բնակչության քանակը աշխարհում տատանվում է 220 միլիոնից 350 միլիոն[3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դասական հին աշխարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հունական դասական աղբյուրները նշում են տեղաբնիկ ժողովուրդների մասին, ում կոչել են «Պելասգներ»: Այս ազգերը բնակվել են Էգեյան ծովի շրջակա կղզիներում, մինչև հելենական նվաճողները հասել են նրանց տարածքներ: Այս ժողովուրդների մասին աղբյուրները շատ քիչ են, իսկ Հոմերոսի, Հեսիոդոսի և Հերոդոտոսի աղբյուրներում նկարագրված են հիմնականում ավանդապատման տեսքով: Այնուամենայնիվ պարզ է, որ տեղաբնիկներ եղել են, ում մշակույթը և լեզուն լիովին տարբերվել է հելենականից:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Sanders, Douglas (1999)։ «Indigenous peoples: Issues of definition»։ International Journal of Cultural Property 8: 4–13։ doi:10.1017/S0940739199770591 
  2. Acharya, Deepak and Shrivastava Anshu (2008): Indigenous Herbal Medicines: Tribal Formulations and Traditional Herbal Practices, Aavishkar Publishers Distributor, Jaipur- India. ISBN 978-81-7910-252-7. p. 440
  3. Bodley 2008:2