Նիկողոս Թահմիզյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նիկողոս Թահմիզյան
Nikoghos Tahmizian's portrait.jpg
Ծնվել էմայիսի 9, 1926(1926-05-09)
ԾննդավայրԱթենք, Հունաստան
Մահացել էօգոստոսի 30, 2011(2011-08-30) (85 տարեկանում)
Մահվան վայրՓասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ[1]
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Flag of Greece.svg Հունաստան
Flag of Armenia.svg Հայաստան
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիա
Գիտական աստիճանարվեստագիտության դոկտոր
Մասնագիտությունպատմաբան և երաժշտագետ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ և «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
Nikoghos Tahmizian Վիքիպահեստում

Նիկողոս Կիրակոսի Թահմիզյան (մայիսի 9, 1926(1926-05-09), Աթենք, Հունաստան - օգոստոսի 30, 2011(2011-08-30), Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հայ երաժշտագետ: Արվեստագիտության դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1987): ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1984):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկողոս Թահմիզյանը ծնվել է 1926 թվականի մայիսի 9-ին Աթենքում: Սովորել է Կիպրոսի Մելքոնյան կրթական հաստատությունում: 1946 թվականին հայրենադարձել է: 1956 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիան: 1960 թվականին ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան: 1947-1956 թվականներին եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի նվագախմբի երաժիշտ, 1960-1990 թվականներին՝ Մատենադարանի գիտաշխատող: 1972-1990 թվականներին դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում[2]:

1990 թվականից բնակվել է ԱՄՆ-ում, 1995 թվականին ստացել է ԱՄՆ քաղաքացիություն:

Ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ երաժշտության պատմության, տեսության և գեղագիտության խնդիրներին[3][4][5][6]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երաժշտագիտության պատվավոր դոկտոր, 1980, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիա, Մոսկվա, ԽՍՀՄ
  • ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1984, Երևան
  • Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պատվավոր պրոֆեսոր, 1987, Երևան
Վաչե Բարսումյան, Օհան Դուրյան, Նիկողոս Թահմիզյան
Սվետլանա և Նիկողոս Թահմիզյանները Տիգրան Մանսուրյանի հետ

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ներսես Շնորհալին երգահան և երաժիշտ, Երևան, 1973[7]:
  • Մակար Եկմալյան: Կյանքն ու ստեղծագործությունը, Երևան, 1981[8]:
  • Հայ երգի գոհարներ: Ոսկեփորիկ: Թահմիզյան, Նիկողոս Կիրակոսի, Երևան, «Սովետական գրող», 1982:
  • Երաժշտությունը հին և միջնադարյան Հայաստանում: Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Մատենադարան ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, Երևան, «Սովետական գրող», 1982[9]:
  • Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն: Դասագիրք կոնսերվատորիայի ուսանողների համար, Դերոյան Նովալիս Վարազդատի, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Երևան, «Լույս», 1985:
  • Գրիգոր Նարեկացին և հայ երաժշտությունը 5-6-րդ դարեր, Երևան, 1985:
  • Տաղեր և գանձեր: Ներսես Շնորհալի, Քյոշկերյան Արմինե, Խաչատրյան Պ. Մ, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Մատենադարան. Հայկական ԽՍՀ մինիստրների խորհրդին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱԱ հրատարակչություն, 1987:
  • Երաժշտական բացատրական բառարան: Մելիք-Վրթանեսյան Կոնստատին Եփրեմի, Տոնյան Մարիամ Արշակի,, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Երևան, «Խորհրդային գրող», 1989[10]:
  • Երաժշտությունը հայկական Կիլիկիայում: Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Սամվելյան Լուիզա Օնիկի, «Գիտելիք» ընկերություն, ՀԽՍՀ, Երևան, «Գիտելիք», 1989:
  • Կոմիտասը եւ հայ ժողովուրդի երաժշտական ժառանգութիւնը: Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Փասատենա, «Դրազարկ», 1994:
  • Հայ երգի գոհարներ: Ոսկեփորիկ, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Լոս Անճելըս, Ապրիլ, 1994:
  • Սայեաթ-Նովան եւ հայ գուսանա-աշուղական երգ-երաժշտութիւնը: Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Դրազարկ, 1995:
  • Կարեւոր նկատողութիւններ Ալեքսանդր Սպենդիարեանի կեանքի եւ գործի մասին: Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Փասատենա, «Դրազարկ», 1996:
  • Կոմիտասը և հայ ժողովրդի երաժշտակաան ժառանգությունը, Փասադենա, 1995: Փասատենա, «Դրազարկ», 1998:
  • Արդի խազաբանութիուն, Փասադենա, 2003[11]:
  • Հայ վիպական երգեր: Նոտաներ, Քոչարյան Արամ Կարապետի, Խուդաբաշյան Կարինե Էմանուելի, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի, Մեհրաբյան Ժ, Սարգսյան Ն, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստի ինստիտուտ, ՀՀ Մշակույթի նախարարություն, Երևան, «Ամրոց գրուպ», 2012:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #13736329d // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005:
  3. «Тагмизян Н. К. - это... Что такое Тагмизян Н. К.?»։ Словари и энциклопедии на Академике (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019-07-03 
  4. «Նիկողոս Կիրակոսի Թահմիզյան»։ www.librarything.com։ Վերցված է 2019-07-03 
  5. Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1995: Հ. 2:
  6. «Koha online catalog › Entry»։ haygirk.nla.am։ Վերցված է 2019-07-03 
  7. Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի (1973)։ Ներսես Շնորհալին երգահան եւ երաժիշտ (հայերեն)։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ. 
  8. Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի (1981)։ Ծատուրյան Մ Է, ed.։ Մակար Եկմալյան: Կյանքն ու ստեղծագործությունը։ Երևան: Սովետական գրող 
  9. Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի (1982)։ Երաժշտությունը հին եւ միջնադարյան Հայաստանում (հայերեն)։ Սովետական գրող 
  10. Մելիք-Վրթանեսյան Կոնստատին Եփրեմի, Տոնյան Մարիամ Արշակի, Թահմիզյան Նիկողոս Կիրակոսի (1989)։ Երաժշտական բացատրական բառարան (հայերեն)։ Խորհրդային գրող։ ISBN 9785550001714 
  11. Թահմիզեան Նիկողոս Կիրակոսի (2003)։ Արդի խազաբանութիւն (հայերեն)։ Դրազարկ