Նաիվ արվեստ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նաիվ արվեստի թանգարան Փարիզում
Նաիվ կտավ
Անհայտ նկարչի նաիվ կտավ, 1792

Նաիվ արվեստ (ֆր.՝ art naïf, անգլ.՝ naïve art), 18-21-րդ դարերի պրիմիտիվիզմի ուղղություններից մեկը, որը ներառում է ինչպես ինքնագործ արվեստը (գեղանկարչություն, գրաֆիկա, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, քանդակագործություն, ճարտարապետություն), այնպես էլ ինքնուս նկարիչների կերպարվեստը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նաիվ արվեստը նշանակալի ներդրում է ունեցել շատ երկրների գեղարվեստական մշակույթում: Ռուսաստանում այն նշանակալի ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից շատ ռուս նկարիչների գեղագիտական կողմնորոշման վրա, նույնը տեղի ունեցավ բանաստեղծական արվեստում, երբ կոնցեպտուալիստ Դմիտրի Պիրոգովը, իսկ ավելի ուշ նաև արմատական Նեմիրովը յուրացրին «գրամոլական» նամակի գեղագիտությունը: Որպես օրինակ կարելի է բերել Միտկովի «նաիվ» նկարները, Կոնստանտին Զվեզդոչետովի ցածրարվեստ գործերը, Մարտինչիկովի «Սև ցուցահանդեսը» և Իրա Վալդրոնի խայտաբղետ կտորտանքներից կազմված կոլլաժները («Ֆակյու, Դանտես» նախագիծը):

Նաիվ արվեստը միշտ գոյություն է ունեցել տարբեր երկրների գեղարվեստական մշակույթում: Ռուսաստանում, հատկապես վերջին տասնամյակում այն ստացել է գեղագիտական ճանաչում: Երկար ժամանակ տիրապետող էր դրա «երկրորդականության» մասին կարծիքը: Հաճախ անտեսվում էր, որ վաղ ավանգարդիստները, պոստմոդեռնիստները և նկարիչ-կոնցեպտուալիստները նոր կերպարվեստի ձևերի որոնումներում դիմում էին անմիջականությանը և պարզահոգի նաիվներին: Ինքնուսների ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրությունը դրսևորվում էր շատ երկրներում, Ռուսաստանը ևս բացառություն չէր կազմում: Ռուսաստանում նաիվ արվեստի նկատմամբ հետաքրքրություն էին դրսևորում ինչպես արվեստից հեռու մարդիկ, այնպես էլ ճանաչված նկարիչները, օրինակ դրանով հետաքրքրվում էր Շագալը, իսկ ռուսական ցածրաճաշակ արվեստին անդրադարձել է Կազիմիր Մալևիչը, նաիվը հատուկ տեղ էր գրավում նաև Լարիոնովի և Նատալյա Գոնչարովայի ստեղծագործություններում: Նաիվ արվեստի տեխնիկայի և ձևերի շնորհիվ հաջողությունը ուղեկցում է Իլյա Կաբակովի, Բրուսկինի, Կոմարի և Մելամիդի աշխատանքների ցուցադրություններին: Քանդակագործության և փոքր արձանագործության բնագավառում աշխատում էր օսական քանդակագործ Սոսլանբեկ Եձիևը:

Ներկայացուցիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նաիվ արվեստի ստեղծագործությունների շարքին են դասվում 18-21-րդ դարերի անհայտ նկարիչների ռուս մարդկանց գավառական դիմանկարները:

19-20-րդ դարերի նաիվ արվեստի վառ ներկայացուցիչներից է ֆրանսիացի նկարիչ Անրի Ռուսոն: 20-րդ դարի սկզբին Վրաստանում աշխատել է Նիկո Փիրոսմանին:
ԱՄՆ-ում` Մոզես Տատիկը:
Ուկրաինայում` Մարիա Պրիմաչենկոն, Կատերինա Բիլոկուրը, Ալեքսանդր Սեմերնյան, Պելագեա Ռայկոն:
Սերբիայում և Խորվաթիայում ակտիվորեն զարգանում էր ապակու կերպարվեստի վրա հիմնված նաիվ արվեստը, որի վկայությունն էին Իվան Գեներալիչի աշխատանքները:
1980-ական թվականներին Ռուսաստանում առաջատար նաիվ նկարիչներից էին Ելենա Վոլկովան, Լեոնիդ Պուրիգինը, Սելիվանովը, Մայկովան, (տատիկ Լյուբա) և Պլաստինինը:
1990-ական թվականներին Ռուսաստանում ճանաչում ստացան Կատյա Մեդվեդևան, Պավել Լեոնովը, Վ. Ռոմանենկովը և Մ. Ռժաննիկովը:
2000-ական թվականներին արենա դուրս եկան Ալևտինա Պիժովան, Սերգեյ Զագրաևսկին, Ալեքսանդր Լոբանովը, Ալեքսանդր Բելիխը, Վալերի Երյոմենկոն, Ալյոնա Ազյորնայան, նկարիչ-կերամիստ Սերգեյ Գերասիմենկոն (Կիև, Ուկրաինա):

Հետազոտողներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից նաիվ արվեստի մասին գրքերի շարք է հրատարակել Կ. Բոգեմսկայան:

Հավաքածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գերմանիայում խոշորագույն հավաքածուներից է համարվում Շարլոտտա Ցանդերի թանգարանը: Ցարիցինի թանգարանում նաիվ արվեստի հավաքածու է ստեղծել Պոմեշչիկովը: Սուզդալի պետական թանգարան-արգելոցում նաիվ արվեստի մեծ հավաքածու կա: Մոսկվայում[1], Նովոգիրևոյում գործում է Նաիվ արվեստի թանգարան: Մեծ դեր են խաղում նաև մասնավոր կոլեկցիոներները:
  • Նաիվ արվեստի Անատոլի Ժակովսկու թանգարանը (Նիս, Ֆրանսիա):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]