Մուշեղ Ադոնց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մուշեղ Ադոնց
Ծնվել էմայիսի 16, 1910(1910-05-16)
Բաքու, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհուլիսի 2, 1994(1994-07-02) (84 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունտնտեսագետ
Ալմա մատերՀայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Մոսկվայի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանտնտեսագիտության դոկտոր

Մուշեղ Համբարձումի Ադոնց (մայիսի 16, 1910(1910-05-16), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 2, 1994(1994-07-02), Երևան, Հայաստան), Մ. Ադոնցը հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական ուսումնասիրության, հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1961)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Բաքվում Համբարձում Ավետի Ադոնցի ընտանիքում։ Սերում է Ադոնցների հանրահայտ տոհմից: 1932 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը։ 1945-1948 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում, պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսություն։ 1948-1955 թվականներին Մուշեղ Ադոնցը ղեկավարել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական ինստիտուտի քաղաքատնտեսության ամբիոնը, 1955-1958 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի քաղաքատնտեսության սեկտորը: 1958 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Արևելյան Հայաստանի տնտեսական զարգացումը 19-րդ դարում» թեմայով։ 1961 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում:

1958-1961 թվականներին Ադոնցը եղել է Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի քարտուղար: 1962-1966 թվականներին վարել է ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի տնօրենի տեղակալի պաշտոնը։ 1966-1989 թվականներին եղել է Տնտեսագիտության և պլանավորման գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։

Մ.Ադոնցը հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական ուսումնասիրության,առանձին գրքերով հրատարակել է մի շարք աշխատություններ, որոնցից են. «Արևելյան Հայաստանի տնտեսական զարգացումը XIX դարում» (ռուսերեն, Երևան, 1957), «Սոցիալիստական հասարակարգի ազգային եկամուտը» (1963), «Արտադրանքի ինքնարժեքը և նրա իջեցման ուղիները», «Հայաստանի ժողովրդական տնտեսությունը XX դարի առաջին քսանամյակում» և այլն[1][2]:

Եղել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի, Երևանի քաղաքային խորհրդի և շրջանային խորհրդի պատգամավոր, Երևանի շրջկոմի պլենումի անդամ:

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով, մեդալներով և ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրերով[2]: 2010 թ. գիտնականի 100- ամյակի առթիվ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանում կազմակերպվեց գիտաժողով: Հանրապետական գիտաժողովի նյութերը «Հայաստանի տնտեսության զարգացման արդի հիմնախնդիրները» վերնագրով լույս տեսավ առանձին գրքով:

2013 թ. Սիսիանում բացվեց Մուշեղ և Հրանտ Ադոնցների քանդակները :

Ադոնցների նշանավոր տոհմի երախտավոր ժառանգորդ Ռոլանդ Ադոնցի նախաձեռնությամբ և ֆինանսավորմամբ Սիսիանի՝ Երևանյան զբոսայգում կանգնեցվեց տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, պետական, կուսակցական գործիչ Մուշեղ Համբարձումի Ադոնցի և տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ակադեմիկոս, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Հրանտ Տիգրանի Ադոնցի քանդակները:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆաբգործարանային յոթնամյակների ծրագիր: Պրակ 1: 1. Ֆիզիկա, 2.Աստղաբաշխություն, 3.Քիմիա, Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Բաբայան Ռ., Լուսժողկոմատ-ուսումնա-մեթոդական սեկտոր, ՀՍԽՀ, Յերևան, Տպ. Պետհրատի, 1932:
  • Ֆաբգործարանային յոթնամյակների ծրագիր: Պրակ IV: Բիոլոգիա, Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Բաբայան Ռ., Լուսժողկոմատ-ուսումնա-մեթոդոդական սեկտոր ՀՍԽՀ, Յերևան, Տպ. Պետհրատի, 1932:
  • Ֆաբգործարանային յոթնամյակների ծրագիր: Պրակ III: Մաթեմատիկա, Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Բաբայան Ռ., Լուսժողկոմատ-Ուսման-մեթոդական սեկտոր, ՀՍԽՀ, Յերևան , Տպ. Պետհրատի, 1932:
  • Արտադրանքի ինքնարժեքը և նրա իջեցման ուղիները: Երևանում կարդացած հրապարակային դասախոսության սղագրությունը: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, ՀՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն, 1950:
  • Սոցիալիզմի հիմնական տնտեսական օրենքի մասին: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, Հայպետհրա, 1953:
  • Արդյունաբերական արտադրանքի ինքնարժեքը և նրա իջեցման ուղիները: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, Հայպետհրատ, 1956:
  • Սոցիալիզմի շրջանի ապրանքային արտադրության, արժեքի օրենքի և գնագոյացման հարցերի շուրջը: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, ՀՍՍՌ ԳԱ, 1957:
  • Экономическое развитие Восточной Армении в XIX веке = Արևելյան Հայաստանի տնտեսական զարգացումը XIX դարում, Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Институт экономики АН АрмССР, Ереван, Изд-во АН АрмССР, 1957.
  • Վլադիմիր Իլյիչ Լենին: Կենսագրություն = Владимир Ильич Ленин: Биография, Պոսպելով Պ. Ն, Եվգրաֆով Վ. Ե, Զևին Վ. Ե, Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Բարսեղյան Խիկար Հակոբի, Հայաստանի ԿՊ Կենտկոմին կից պարտիայի պատմության ինստիտուտ, ՍՄԿՊ Կենտկոմին կից Մարքսիզմ-Լենինիզմի ինստիտուտ, Հայկական ֆիլիալ, Երևան, Հայպետհրատ, 1961:
  • Սոցիալիստական հասարակարգի ազգային եկամուտ: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, Հայպետհրատ, 1963:
  • Материалы всесоюзной научной конференции по проблемам народонаселения Закавказья. Ереван, Б. и., 1968, 294 с.
  • Հայաստանի ժողովրդական տնտեսությունը և հայ տնտեսագիտական միտքը XX դարի սկզբին: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1968:
  • Պետական պլանավորման զարգացումը Սովետական Հայաստանում: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, «Հայաստան», 1972, 132 էջ:
  • Միջտնտեսային կոոպերացիան և ագրոարդյունաբերական ինտեգրացիան: Ադոնց Մուշեղ Համբարձումի, Երևան, «Հայաստան» , 1978:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Ա։ Երևան: «Հայաստան»։ էջ էջ 31 
  2. 2,0 2,1 Կենսագրական հանրագիտարան, Ե., ԵՊՀ հրատ., 2009, էջ 60-61: