Միհայ Վյորյոշմարտի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միհայ Վյորյոշմարտի
Vörösmarty Mihály
Barabas-vorosmarty.jpg
Միհայ Վյորյոշմարտիի դիմանկարրը, Հեղ․՝ Միկլոշ Բարաբաշ, 1836
Ծնվել էդեկտեմբերի 1, 1800
ԾննդավայրԿապոլնաշենեկ Ավստրո-Հունգարիա
Մահացել էնոյեմբերի 19, 1855
Մահվան վայրԲուդապեշտ Ավստրո-Հունգարիա
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
Ազգությունհունգարացի
ԿրթությունԲուդապեշտի համալսարան
Մասնագիտությունբանաստեղծ, դրամատուրգ, քննադատ
ԱմուսինLaura Csajághy
Զբաղեցրած պաշտոններՀունգարիայի Ազգային ժողովի անդամ
ԱնդամությունՀունգարիայի գիտությունների ակադեմիա
ԵրեխաներBéla Vörösmarty և Ilona Vörösmarty
Mihály Vörösmarty Վիքիպահեստում

Միհայ Վյորյորշմարտի, (հունգ.՝ Vörösmarty Mihály, դեկտեմբերի 1, 1800, Կապոլնաշենեկ - նոյեմբերի 19, 1855, Բուդապեշտ), հունգար բանաստեղծ, դրամատուրգ, քննադատ։ Հունգարիայի ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։ Ավարտել է Բուդապեշտի համալսարանի փիլիսոփայական և իրավաբանական ֆակուլտետները։ 1825 թվականին հրատարակել է «Զալանի փախուստը» հայրենասիրական ռոմանտիկ պոեմը։ «Վտարանդիները» (1830) պիեսում մարմնավորել է բռնակալ թագավորի դեմ ապստամբելու օրինականության գաղափարը, «Չոնգոր և Տյունդե» (հրատարակված 1831) հեքիաթ պիեսում պատկերել կյանքի հաղթանակը մահվան նկատմամբ։ Վյորյոշմարտին բնորոշ է ժողովրդին կարեկցելը («Գեղեցկուհի Իլռնկան», 1832, բալլադ), ազատասիրության ոգին («Ցիլլեին և Հունյադին», հրատարակության 1844, պատմական դրամա, «Կոչ», բանաստեղծությունը և այլն)։ Վյորյոշմարտը ողջունել է 1848-1849 թվականների հեղափոխությունը Հունգարիայում, ընտրվել է հեղափոխական պառլամենտի դեպուտատ, իսկ 1849 թվականին դարձել է Հունգարիայի բարձրագույն վճռաբեկ դատարանի դատավոր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո գրված բանաստեղծությունները («Նախաբան», 1851, «Ալևոր գնչուն», 1854) հավաստում են Վյորյոշմարտի հավատարմությունը ազգային-ազատագրական գաղափարներին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 480 CC-BY-SA-icon-80x15.png