Մարիա Պավլիկովսկա-Յասնոժևսկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա Պավլիկովսկա-Յասնոժևսկա
լեհ.՝ Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska-NAC1-K-1734-1.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 24, 1891(1891-11-24)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԿրակով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4]
Վախճանվել էհուլիսի 9, 1945(1945-07-09)[1][2][3][…] (53 տարեկան)
Վախճանի վայրՄանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն[4]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, դրամատուրգ և գրող
Լեզուլեհերեն[5]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա և Flag of Poland (1928–1980).svg Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն
ԿրթությունԿրակովի գեղարվեստի ակադեմիա
Ստեղծագործական շրջան1922-1941
Ուշագրավ աշխատանքներBaba-Dziwo?
ՊարգևներԱկադեմիական ոսկե դափնի
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Վիքիպահեստում

Մարիա Պավլիկովսկա-Յասնոժևսկա (լեհ.՝ Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, նոյեմբերի 24, 1891(1891-11-24)[1][2][3][…], Կրակով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4] - հուլիսի 9, 1945(1945-07-09)[1][2][3][…], Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն[4]), լեհ բանաստեղծուհի։ Հայտնի է որպես լեհական Սապփո և Լեհաստանի միջպատերազմական ժամանակաշրջանի քնարական պոեզիայի թագուհի[6]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարիա Պավլիկովսկա-Յասնոժևսկան ծնվել է 1983 թվականի նոյեմբերի 24-ին Կրակովում։ Նկարիչ Վոյցեխ Կոսակի դուստրն է։ Սովորել է Կրակովի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Երիտասարդության տարիներին զբաղվել է ինչպես գրականությամբ, այնպես էլ նկարչությամբ։ Վլադիսլավ Բզովսկու հետ ամուսնալուծությունից հետո ամուսնանում է Յան Պավլիկովսկու հետ։ Սակայն երկրորդ ամուսնությունը նույնպես երկար չի տևում։

Մարիա Պավլիկովսկա-Յասնոժևսկան՝ որպես դրամատուրգ, իր կարիերան սկսել է 1924 թվականին. նրա առաջին դրամատիկական ստեղծագործությունը՝ Szofer Archibald, հրատարակվել է Վարշավայում։ Մինչ 1939 թվականը նա գրել էր 15 դրամա։

1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, իր երրորդ ամուսնու՝ Ստեֆան Յասնոժևսկի հետ մեկնում է Ֆրանսիա, իսկ 1940 թվականի հունիսին՝ Անգլիա։ Այնտեղ նա հրատարակում է հայրենասիրական բանաստեղծությունների «Վարդն ու այրվող անտառները» (1940), «Զոհ աղավնին» (1941) ժողովածուները։

1944 թվականին նրա մոտ ախտորոշվում է քաղցկեղ։ Մահացել է 1945 թվականի հուլիսի 9-ին Մանչեսթերում։ Թաղված է Մանչեսթերի Հարավային գերեզմանատանը։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քնարերգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Niebieskie migdały, Kraków 1922
  • Różowa magia. Poezje, Kraków 1924 – z ilustracjami autorki
  • Pocałunki, Warszawa 1926
  • dancing. karnet balowy, Warszawa 1927
  • Wachlarz. Zbiór poezyj dawnych i nowych, Warszawa 1927
  • Cisza leśna, Warszawa 1928
  • Paryż, Warszawa 1929
  • Profil białej damy, Warszawa 1930
  • Surowy jedwab, Warszawa 1932
  • Śpiąca załoga, Warszawa 1933
  • Balet powojów, Warszawa 1935
  • [[Krystalizacje, Warszawa 1937
  • Szkicownik poetycki, Warszawa 1939
  • Róża i lasy płonące, Londyn 1940
  • Gołąb ofiarny. Zbiór wierszy, Glasgow 1941
  • Ostatnie utwory, zebrał i opracował [[Tymon Terlecki, Londyn 1956 – wydany pośmiertnie zbiór ostatnich utworów poetki
  • Etiudy wiosenne, Warszawa 1976 – niepublikowane juwenilia
  • Pocałunki, Warszawa – Rzeszów 2008
  • Moja siostra poetka, Warszawa 2010 – wybór poezji, także niepublikowanej, dokonany przez Magdalenę Samozwaniec wraz z płytą CD na której Samozwaniec deklamuje 8 wierszy siostry-poetki.
  • Wojnę szatan spłodził. Zapiski 1939-1945, Warszawa 2012 - dziennik wojenny poetki opracowany przez Rafała Podrazę.

Դրամատուրգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Szofer Archibald. Komedia w 3 aktach, 1924
  • Kochanek Sybilli Thompson. fantazja przyszłości w 3 aktach, 1926
  • Egipska pszenica. sztuka w 3 aktach, 1932
  • Powrót mamy. Komedia w 3 aktach, 1935
  • Mrówki (myrmeis). sztuka w 3 aktach, 1936
  • Rezerwat. Farsa w 3 aktach, 1968
  • Zalotnicy niebiescy. Sztuka w 3 aktach, 1933
  • Dowód osobisty. Komedia w 3 aktach, 1936
  • Nagroda literacka. Komedia w 4 aktach, 1937
  • [[Baba-Dziwo|Baba-Dziwo. Tragikomedia w 3 aktach, 1938
  • Dewaluacja Klary. Komedia w 3 aktach, 1939
  • Popielaty welon. Fantazja sceniczna w 9 obrazach, 1939
  • Biedna młodość, (słuchowisko radiowe) radio 1936
  • Pani zabija pana, (słuchowisko radiowe) radio 1936
  • Złowrogi portret, (słuchowisko radiowe) radio 1937

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #119020866 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  6. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska: Biography and A Woman of Wonder Archived 2007-01-26 at the Wayback Machine., University of Toronto.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sandauer A., Skłócona z historią, в кн.։ Poeci trzech pokoleń, 2 wyd., Warsz., 1962; «Poezja», Warsz., 1970, № 7, s. 9—41.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]