Մագելանի նեղուց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մագելանի նեղուց
Estrecho de Magallanes (es)
15mrz08 P Arenas 08.jpg
Մագելանի նեղուցը Պունտա Արենասում
Երկիր Չիլի
Բաժանում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքն ու Հրո Երկիր արշիպելագը
Առավելագույն խորություն 32 մ
Երկարություն 550 կմ
Լայնություն 3.3 կմ
##Մագելանի նեղուց (Չիլի)
Blue pog.svg

Մագելանի նեղուց (իսպ.՝ Estrecho de Magallanes), նեղուց Հարավային Ամերիկա մայրցամաքի և Հրո Երկիր կղզիախմբի (արշիպելագի) միջև։

Ափերը պատկանում են Չիլիին։ Միացնում է Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսները։ Երկարությունը մոտ 550 կմ է, նվազագույն լայնությունը՝ 3,3 կմ, նվազագույն խորությունը նավարկուղում՝ 20 մ։ Նավարկությունը վտանգավոր է Արևմտյան քամիների, ստորջրյա ժայռերի և ծանծաղուտների պատճառով։ Գլխավոր նավահանգիստը Պունտա Արենասն է (Չիլի)։ Հաղթահարել և առաջինն անցել է Ֆերնան Մագելանը, 1520 թվականին, շուրջերկրյա ճանապարհորդության ժամանակ։ Հրո Երկիր կղզիախումբը երկար ժամանակ համարվում էր Անհայտ Հարավային երկրի հյուսիսային մասը:

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1520 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, Սուրբ Ուրսուլայի՝ «Տասնմեկ հազար կույսերի» տոնին, մոտավորապես հարավային լայնության 52-րդ զուգահեռականում Մագելանը հայտնագործեց ծայրակետ (հրվանդան), որը նա անվանեց այդ տոնի՝ «Cabo Virgenes»ի պատվին: Նոյեմբերի 1-ին, Բոլոր Սրբերի տոնին, ուժեղ փոթորիկը Մագելանի նավերը տեղափոխեց ծովածոց, որտեղից հետագա նավարկությունը տարավ այն նեղուցով, որով անցնելով արշավախումբը հայտնվեց Խաղաղ օվկիանոսում:Նեղուցը Ատլանտիկայից մինչև Խաղաղ օվկիանոս Մագելանն անցել է 1520 թվականի նոյեմբերի 28-ին: Մագելանը նեղուցին պորտուգալական անուն տվեց, ի պատիվ Բոլոր Սրբերի տոնի՝ Estreito de todos os Santos, սակայն հետագայում Իսպանիայի թագավորը փոխեց այն, շնորհելով իսպանական անուն, ի պատիվ Ֆերնան Մագելանի՝ Estrecho de Magallanes: Այդ ժամանակվա քարտեզներում տարածված էր նաև ֆրանսիական անունը՝ Օնզ-միլ-Վյերժ (ֆր. Détroit des Onze mille Vierges), «Տասնմեկ հազար կույսերի» նեղուց: Մագելլանի նեղուցը շրջապատող հողերի առաջին նահանգապետը Պեդրո Սարմենտո դե Գամբոան էր, ով 1584 թվականին հիմնադրել էր Ռեյ-Դոն-Ֆելիպեն, ներկայիս Պունտա Արենասից հարավ: Խիստ կլիմայի,տեղաբնիկների ագրեսիվության և սննդի պակասի պատճառով բնակեցումը տևեց ընդամենը երեք տարի: 1587 թվականին անգլիական նավը ընդունեց 2000 գաղութաբնակներից կենդանի մնացածներից միայն մեկին, ով ժամանակին Իսպանիայից ուղարկվել էր այս հեռավոր ափերը: հետագայում, երկու դարերի ընթացքում անհաջող գաղութը նավաստիներին հայտնի էր Puerto del Hambre «Սովի նավահանգիստ»:

Աշխարագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մագելանի նեղուցը բաժանում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքի հարավը Հրո Երկիր կղզիախմբից: Նեղուցի արևելյան մասը սկսվում է Վիրժին հրվանդանից և կազմված է երեք խոշոր ավազաններից, որն իրար է միացնում երկու նեղուցներ՝ ցածրավայրային և անապատային ափերով: Ընդհանուր ուղղությունը արևելքից արևմուտք մոտ է 53 զուգահեռականին: Սկսած Նեգրո հրվանդանից սկսվում է նեղուցի միջին մասը ունի բարձր և զառիթափ լանջեր, ծածկված անտառներով: Նեղուցի արևմտյան մասը սկսվում է Ֆրոուերդ հրվանդանից և գնում է ուղիղ գծով հյուսիս-արևմուտք մայրցամաքի և Կլարենս, Սանտա Ինես, Դեզոլասյոն կղզիների միջև: Նեղուցի բարձր, երբեմն կախված, խիստ մասնատված ափերը հարուստ են խորը ֆիորդներով, որոնք տեղի փոթորիկներ համար նավահանգիստ են ծառայում: Բուսականությունը՝ մամուռներ, թփուտներ և ցածրահասակ ծառեր: Լեռներից սառցադաշտերն իջնում են դեպի նեղուց: Օդը խոնավ է և սառը: Նեղուցի ելքին մոտ, Խաղաղ օվկիանոսի ափին գտնվում է Պիլար հրվանդանը և Նարբորո կղզին: Հոսանքների արագությունը նեղուցում 25 կմ/ժ է: Գլխավոր նավահանգիստը Պունտա Արենաս չիլիական քաղաքն Է:


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]