Ձմերուկ (ցեղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ձմերուկ (այլ կիրառումներ)
Ձմերուկ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Դդմածաղկավորներր
Ընտանիք դդմազգիներ
Ցեղ Citrullus
Տեսակ Ձմերուկ
Լատիներեն անվանում
Citrullus
Հոմանիշներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Ձմերուկ (լատ.՝ Citrullus)` դդմազգիների (լատ.՝ Cucurbitaceae) ընտանիքին պատկանող ծաղկավոր բույսերի տեսակ։ Ձմերուկի պտուղը հատապտղային է։ Ձմերուկ սովորական (լատ.՝ Citrullus lanatus), լայնորեն օգտագործվում է սննդի, ինչպես նաև որպես դեղաբույս բժշկության մեջ։ Դասի ներկայացուցիչների վայրի տեսակներն աճում են Աֆրիկայի գրեթե ողջ տարածքում, Արևմտյան և Կենտրոնական Ասիայում։ Աճեցվում է արևադարձային և բարեխառն գոտիներում։

Բուսաբանական նկարագիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս է, երկար և մագլցող թփերով։ Տերևները հերթադիր, կլորավուն կամ եռանկյուն ուրվագծված, ձվաձև։ Ծաղիկները բազմահամաչափ են, միատուն կամ երկտուն, առանձին, երբեմն խմբերով։ Ծաղիկները ունեն մեծ զանգականման փոշանոթ, 5 նեղ բաժակաթերթերով և պսակաթերթերով, հնգաբաժան, դեղին ծաղկապսակով, որոնք ունեն երկարավուն, ձվաձև կոպիտ բաժանումներ, ունեն 5 առէջներ։ Ծաղիկները ունեն ծաղկապատյան։ Ձվարաները ձվաձև են՝ կարճ սյուներով։ Պտուղը գնդաձև կամ էլիպսաձև, հյութալի կամ չոր։ Սերմերը գնդաձև, տափակացած հաճախ սև կետերով։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղկի կառուցվածքը

Ներկայացուցիչները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դասը պարունակում է 5-7 տեսակ[1], նրանցից մի քանիսը ներկայացվում են ստորև՝[2]:

Արտադրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հազար տոննա (2008 թ.)
{{{2}}} Չինաստան 67 203
{{{2}}} Թուրքիա 4002
{{{2}}} Իրան 2566
{{{2}}} Բրազիլիա 1995
ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ 1814
{{{2}}} Եգիպտոս 1485
Flag of Russia.svg Ռուսաստան 1382
{{{2}}} Մեքսիկա 1199
{{{2}}} Ուզբեկստան 981
Flag of South Korea.svg Հարավային Կորեա 856

Տաքսոնոմիան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձմերուկի հետևյալ տեսակը մտնում է Benincaseae ցեղի, Cucurbitoideae ենթաթագավորության և դդմազգիների (Cucurbitaceae) ընտանիքի մեջ։ Անվանումը Citrullus առաջին անգամ հիշատակել է շվեդ բուսաբան Պետրուս Ֆորսկալը (Petrus Forskal) 1775 թվականին, բայց նա չի տալիս տեսակի բնութագիրը։ Բայց բնութագիրը ավելի ուշ տվեց գերմանացի բուսաբան Գ. Շրադերի կողմից, ով դարձավ միակ օրինական հեղինակը Citrullus-ի։ Citrullus Schrad անվանումն օրինականացվել է 8-րդ միջազգային բուսաբանական կոնգրեսում 1964 թվականին և ընդգրկվել անունների պահվող ցուցակում։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. По данным книги «Флора СССР» (см. раздел Литература).
  2. По данным сайта GRIN (см. карточку растения).