Հոնդուրասցիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հոնդուրասցիներ
General Francisco Morazán.JPG
Ընդհանուր քանակ
Բնակեցում
Հոնդուրաս Հոնդուրաս 8.060.000
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 1,500,000 [1]
Իսպանիա Իսպանիա 58,572 [2]
Լեզու(ներ)
Իսպաներեն, գարիֆունա, միստիկո, Bay Islands Creole անգլերեն
Հավատք(ներ)
Կաթոլիկ, բողոքական[3]

Հոնդուրասցիներ (իսպ.՝ Hondureños), Հոնդուրասի բնակչությունն է (լայն իմաստով)[4]: Ավելի նեղ իմաստով իսպանալեզու ժողովուրդ, որը կազմում է Հոնդուրասի բնակչության 93 %-ը: Երկրի բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 7,3 միլիոն մարդ (2007):

Ազգային կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոնդուրասի բնակչության ռասայական հարաբերակցությունը ունի հետևյալ պատկերը`

  • իսպանո-հնդկացիական մետիսներ, կոչվում են նաև լադինո (անգլերեն) կազմում են բնակչության 90 % -ը
  • հնդկացիներ 6-7 %
  • սևամորթներ և մուլատներ` 2-3 %
  • սպիտակներ, երկրի բնակչության ընդհանուր թվի 1-ից 1,2 %-ը

Բնակչության հիմնական մասը կազմում են իսպանալեզու հոնդուրասցիները: Բնակչության թվով երկրորդը կազմող հնդկացիների կեսը հնդկացի լենկերն են: Մյուս հնդկացի ժողովուրդներից կարելի է նշել պայա, խիկախե, միսկիտո, սումո և չորտի հնդկացիներին: Հոնդուրասում բնակվում են նաև ոչ մեծ թվաքանակությամբ մայա հնդկացիներ:

Հոնդուրասի հնդկացի բնակչության թվի մեկ երրորդից ոչ պակասը կազմում են գարիֆները, Սևամորթների հետ միախառնվում են հնդկացի-կարիբները պահպանելով հնդկացիական մշակույթն ու ինքնագիտակցությունը: Գարիֆները այստեղ են վերաբնակեցվել Վեստ Ինդիայից 18-րդ դարի վերջերին:

Անկախություն ստանալու պահին` 1821 թվականին, հնդկացիները կազմում էին բնակչության ընդհանուր թվի մոտավորապես 40 %-ը, մետիսները 30 %-ը, սպիտակները և սևամորթները` համապատասխանաբար 12 և 15 %-ը:

Վերաբնակեցում և դինամիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսպանացիները Հոնդուրաս մտնելով (Գվատեմալայից) 16-րդ դարի 30-ական թվականներից սկսեցին միախառնվել հնդկացիների հետ: Նույն դարի վերջից սկսվեց Գվատեմալայից գաղթած իսպանալեզու մետիսների տարաբնակեցումը: Եկվորները հիմնականում բնակություն են հաստատում հարավ-արևմուտքում և դառնում ներկայիս հոնդուրասցիների միջուկը: Ներկայումս լադինոները ապրում են ամենուր, և մեծամասնություն են կազմում Հոնդուրասի բոլոր դեպարտամենտներում, բացառությամբ երկուսի, Ինտիբուկայի, որտեղ գերակշռում են հնդկացիները, և Իսլաս-դե- լա- Բայյայի (Կարիբյան ծովի կղզիներում), որտեղ բնակչության մեծ մասը կազմում են Վեստ Ինդիայից ներգաղթյալները: Ավելի քան կեսը հնդկացիների կեսից ավելին, այդ թվում լենկերի զգալի մասը ապրում են երկրի հարավ-արևմուտքում: Ինտիբուկա դեպարտամենտում նրանք կազմում են բնակչության կեսից ավելին, իսկ Լա Պաս դեպարտամենտում, 1/5-ը: Լենկից արևելք ապրում են պայաները և խիկակները, Կարիբյան ծովափին բնակվում են միսկիտոները, իսկ ծովից մի քիչ ավելի հեռու, սումոները: Գվատեմալայի հետ սահմանի վրա կան չորտիների բնակավայրեր և մայաների ոչ մեծ խմբեր: Ռիո Տինտո գետից հյուսիս ծովափի երկանքով և ծովալճակներում, տարածված են գարիֆները: Այստեղ կարիբյան ծովափին, հատկապես մոտակա կղզիներում բնակվում են Աֆրիկայից, Յամայկայից և Վեստ Ինդիայի որոշ կղզիներից բերված Սևամորթներ և մուլատներ: Կարիբյան ծովափին բնակվում են Հոնդուրասում ապրող գվատեմալցիների, նիկարագուացիների և սալվադորցիների հիմնական մասը: Բնակչության միջին խտությունը երկրում կազմում է 63 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրի վրա: Հատկապես խիտ են բնակեցված ծովափնյա շրջանները, որտեղ զարգացած է պլանտացիոն տնտեսությունը և երկրի արևմուտքի ու կենտրոնի լեռնային հովիտները: Բնակչության առավել ցածր խտությունը բնորոշ է Գրասիաս-ա-Դիոս արևելյան դեպարտամենտին: Բնակչության ներքին տեղաշարժերը մեծ չեն, միայն նկատվում են գյուղական շրջաններից հոսքեր դեպի քաղաք: Արտաքին տեղաշարժերը կրում են ինտենսիվ բնույթ, բայց ընդհանուր առմամբ երկրից ելքերը համարյա հավասար են մուտքերին: Հոնդուրասին բնորոշ է բնակչության բարձր բնական աճը, որը չի իջնում հազար մարդու հաշվով տարեկան 30 մարդուց, իսկ երբեմն հասնում է 35-ից 38 մարդու: Այսպես, միայն 1950 թվականից մինչև 1983 թվականը երկրի բնակչության թիվը աճել է 3 անգամ, իսկ քաղաքային բնակչությունը, 6,2 անգամ:

Լեզուներ և կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետական լեզուն երկրում համարվում է իսպաներենը, որին տիրապետում է բնակչության մեծամասնությունը: Սևամորթների և մուլատների մեջ գերակշռում է անգլերեն լեզվի տեղական բարբառը, որը համալրված է իսպանական և հնդկացիական բառերով: Գարիֆների զգալի մասը խոսում է անգլերենի վեստ հնդկական բարբառով, գարիֆների ոչ մեծ խմբեր օգտագործում են տարբեր հնդկացիական լեզուներ: Լենկաները և առանձին հնդկացիական ժողովուրդներ պահպանել են իրենց մայրենի լեզուն, չնայած գիտեն նաև իսպաներեն: Հոնդուրասի բնակչության զգալի մասը կաթոլիկներ են: Գարիֆները, սևամորթները և մուլատները հիմնականում բողոքական են, գլխավորապես անգլիականներ և մեթոդիստներ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Fischer Weltalmanach 2007.Zahlen-Daten-Fakten
  • Брук С. И. «Население мира. Этнодемографический справочник», Москва 1986.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]