Իսպանացիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իսպանացիներ
Spanish people.png
Ընդհանուր քանակ

{{{2}}} Իսպանիա — 40 միլիոն
{{{2}}} Արգենտինա — 385,388[1]
{{{2}}} Ֆրանսիա — 206,589[1]
{{{2}}} Վենեսուելա — 186,163[1]
{{{2}}} Գերմանիա — 116,056[1]
{{{2}}} Բրազիլիա — 110,422[1]
{{{2}}} Մեքսիկա — 100,782[1]
{{{2}}} Շվեյցարիա — 99,539[1]
{{{2}}} Կուբա — 97,980[1]
ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ — 94,585 (ներառյալ Պուերտո Ռիկո)[1]
Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա — 74,389[1]
Flag of Uruguay.svg Ուրուգվայ — 62,491[1]
Flag of Chile.svg Չիլի — 51,768[1]
Բելգիա Բելգիա — 50,318[1]
{{{2}}} Անդորրա — 24,014[1]
{{{2}}} Էկվադոր — 21,009[1]
Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ — 20,926[1]
{{{2}}} Իտալիա — 19,707[1]
{{{2}}} Կոլումբիա — 18,213[1]
{{{2}}} Ավստրալիա — 17,679[1]
{{{2}}} Դոմինիկյան Հանրապետություն — 17,382[1]
Flag of Peru.svg Պերու — 17,315[1]
Flag of Canada.svg Կանադա — 13,283[1]
{{{2}}} Պորտուգալիա — 10,635[1]

Բնակեցում
Լեզու(ներ)
Իսպաներեն
Հավատք(ներ)
Կաթոլիկություն

Իսպանացիներ (ինքնանվանում՝ Pueblo español), Պիրենեյան թերակղզում ապրող ժողովուրդ։ Իսպանացիներն առաջացել են թերակղզու բնիկների, վեստգոթերի, կելտա-իբերացիների, հռոմեացիների և մավրերի խառնման արդյունքում։ Խոսում են իսպաներեն, արագոներեն, աստուրերեն։ Իսպանացիների թվաքանակն ամբողջ աշխարհում հասնում է մոտ 47 միլիոնի, որի մեծ մասը բնակվում է Իսպանիայում (ավելի քան 40 մլն), մյուսներն ապրում են Արևմտյան Եվրոպայի և Լատինական Ամերիկայի երկրներում։

1983 թվականին երկրի պատմական բոլոր 17 մասերը ստացել են ինքնավարություն և այժմ ունեն սեփական կառավարություն ու խորհրդարան: Դրանք են Կատալոնիան, Բասկերի երկիրը, Գալիսիան, Անդալուզիան, Վալենսիան, Էստրեմադուրան, Կանարյան կղզիները, Բալեարյան կղզիները, Կաստիլիա և Լեոնը, Կաստիլիա լա Մանչան, Աստուրիան, Նավարան, Մուրսիան, Ռիոխան, Արագոնը, Կանտաբրիան և Մադրիդը:

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Estoria de España ձեռագրի էջը (Ալֆոնսո X), որտեղ արձանագրված է hyspanis բառը:

Իսպանական առաջին ժամանակագրության («Estoria de Espanna», 1282 կամ 1284) լատինական էպիգրաֆում, որ պատրաստել էր Ալֆոնսո X արքան, արքայի հպատակները խիսպանիս, իսպանական տարբերակով իսպանոս անունով են հիշատակվում.

Aquote1.png Rex, decus Hesperie, tesaurus philosophie, Dogma dat hyspanis; capiant bona, dent loca uanis.
- — Primera Crónica General. Estoria de España. Tomo I. - Madrid, Bailly-Bailliere e hijos, 1906, էջ 2
Aquote2.png


Այս նույն գրքում խոսվում է Հերակլեսի զարմիկ Էսպանի (Espan) մասին, որ նրանց առասպելական նախնին է[2]:

Լեզու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսպանիայում տարածում ունեցող լեզուներ
     Իսպաներեն պաշտոնական լեզու, խոսում են ամբողջ Իսպանիայում:      Կատալոներեն      Բասկերեն      Գալիսերեն      Օքսիտաներեն      Աստուրերեն      Արագոներեն

Իսպաներենը պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ռոմանական ճյուղին: Նրա նախալեզուն ժողովրդական լատիներենն է: Առավել մոտ է պորտուգալերենին, գալիսերենին և կատալոներենին[3]: Վերջին երկուսը կապող օղակ են. գալիսերենը օղակ է հանդիսանում իսպաներենի ու պորտուգալերենի, իսկ կատալոներենը` իսպաներենի ու ֆրանսերենի: Ավելի քիչ, բայց բավականին նմանություններ կան իտալերենի հետ:

Հաճախ սխալմամբ իսպաներենի բարբառ են համարում ասուրերենը (բաբլե), որը, սակայն, իսպաներենի հյուսիսային բարբառների ու գալիսերենի միջին տարբերակ է, իսկ արագոնա-նավառական լեզուն մեծ նմանություններ ունի Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում տարածում ունեցող գասկոներենին: Այս բոլոր լեզուները` իսպաներենը, կատալոներենը, գալիսերենը, աստուրերենը և արագոնա-նավառերենը, ձևավորվել են ինքնուրույն, իրարից անկախ, իբերական լատիներենի հիմքի վրա:

Անգլերենի, չինարենի, ֆրանսերենի, գերմաներենի, արաբերենի, ռուսերենի, պորտուգալերենի հետ իսպաներենը ևս միջազգային լեզու է: Այն Լատինական Ամերիկայի երկրների մեծ մասում պետական լեզվի կարգավիճակ ունի (բացի Սուրինամից, Բրազիլիայից, Ֆրանսիական Գվինեայից, Գայանայից): Իսպաներենը պետական լեզու է նաև Հասարակածային Գվինեայում: Իսպաներենը տարածված է Ֆիլիպիններում, ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքում, Արևմտյան Սահարայում[4]:

Իսպաներենը երբեմն անվանում են կաստիլերեն, քանի որ գրական իսպաներենը ձևավորվել է կաստիլական բարբառի վրա: Ներկայումս Իսպանիայում խոսում են այլ բարբառներով ևս` արագոնական, անդալուզական, էկստրեմադուրական, հին կաստիլական, լեոնյան և այլն: լեզվի գրավոր տարբերակը լատինատառ է:

Իսպաներենի նախնական տարբերակը հին իսպաներենն է: Այդ լեզուն ձևավորվել է այն շրջանում, երբ իսպանացիները արաբներից հետ են նվաճել Տոլեդոն (1085), Կորդովան (1236) և Սևիլյան (1248): Այն զարգացել է ֆրանսերենի, Ֆրանսիայի տրուվերների և Պրովանսի տրուբադուրների լեզուների ազդեցությամբ: Ներկայումս այն փոքր-ինչ փոփոխված պահպանվել է իսպանական հրեաների` սեֆարդների շրջանում, որոնք հաստատվել են Բալկաններում: Նրանց լեզուն հայտնի է լադինո անունով:

Էթնիկ ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախնական շրջանում Իսպանիայի տարածքը բնակեցրել են իբերները, որոնք հետագայում միախառնվել են կելտերին: Առաջացել է նոր հասարակություն` կելտիբերներ, իսկ երկիրը կոչվել է Իբերիա: Բացի դրանից` այստեղ ապրել են այլ ծագումով ժողովուրդներ: Իսպանիան հռոմեացիների կողմից նվաճվելուց հետո կելտիբերները ձուլվել են նրանց` աստիճանաբար վերածվելով իբերա-հռոմեացիների: 1-ին հազարամյակի սկզբին` 5-րդ դարում, այս տարածք են ներխուժել գերմանական ցեղախմբերը: Երկիրը ղեկավարել են վեստգոթական արքաները: 8-րդ դարում հարավից Պիրենեյան գրեթե ողջ թերակղզին գրավում են արաբներն ու բերբերները: Հաստատվում է արաբական արաքայատոհմերի իշխանություն: Այդ ժամանակներից գոթական ոչ մեծ թագավորությունները` Աստուրիան, Լեոնը, Արագոնը, Նավարան, սկսում են պայքարը արաբների դեմ, որն ավարտվում է 15-րդ դարում Ֆերդինանդ Արագոնացի արքայի և թագուհի Իզաբելա Կաստիլացու ջանքերով: Սկսվում է երկրների ու ազգությունների միացման գործընթացը: 15-րդ դարի վերջին սկսվում է աշխարհագրական նոր հայտնագործությունների դարաշրջանը, որում իսպանացիներն իրենց զգալի դերն են ունեցել իրենց մրցակիցների` Պորտուգալիայի ու Անգլիայի հետ: Ինչպես այս երկրները, Իսպանիան ևս ուներ մեծ թվով գաղութներ: Իսպանացիների ու տեղի բնիկների միախառնման արդյունքում նոր ազգություններ են առաջացել Լատինական Ամերիկայում, Ֆիլիպիններում: Ի տարբերթյուն անգլիացիների, ովքեր, որպես կանոն, չէին ամուսնանում տեղի կանանց հետ, իսպանացիները հեշտությամբ էին խառնամուսնության մասնակիցներ դառնում: Իսպանացիների մարդաբանական տեսակը միջերկրածովյան է. նրանք աչքի են ընկնում երկարավուն դեմքով, երկար, ուղիղ կամ կեռ քթերով: Ունեն թուխ մազեր ու մուգ մաշկ, սակայն հանդիպում են և բաց մաշկ ունեցողներ:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության զբաղվածությունը տարբերվում է` կախված շրջանից ու էթնիկ խմբերից: Ամենուրեք տարածված է ոռոգովի հողագործությունը, աճեցնում են ձիթենիներ, խաղող, հատիկաընդեղեն բույսեր: Հատիկավոր մշակաբույսեր են աճեցնում Անդալուզիայում, Արագոնում, Մեսետում, եգիպտացորեն, կարտոֆիլ, աշորա` հյուսիսային շրջաններում, ցիտրուսային բույսեր` արևելյան ափին: Անասնապահությունն ու ծովային ձկնորսությունը տարածված է Կատալոնիայում, Աստուրիայում, Բասկերի երկրում: Մադրիդի շրջանում ևս տարածված է անասնապահությունը: Մարդիկ պահում են խոշոր եղջերավոր անասուններ, խոզեր, ոչխարներ: Առանձին խմբեր ունեն ավանդական զբաղմունք: Այսպես, Կանտաբրիայի պասիեգոսները, Լեոնի մարագատոսները, Աստուրիայի վակեյրոսները (բոլորն էլ` անասնապահներ) իրենց ապրանքը փոխում են հացով, բանջարեղենով, ատաղձագործական իրերով:

Իսպանիան տնտեսական բավական բարձր զարգացվածություն ունի: Նրա պատմության մեջ եղել է անկումային շրջան, երբ բազմաթիվ գաղութներից նավերը կենտրոն են հասցրել ոսկի ու արժեքավոր նյութեր: Այս հանգամանքով պայմանավորված` տնտեսության զարգացումը երկրում կանգ է առել, սակայն գաղութների ազատագրումից հետո երկրի տնտեսությունն աստիճանաբար զարգացել է:

Տմտեսության կարևորագույն ճյուղերից են հանքագործությունը, սև մետալուրգիան, մեքենաշինությունը, էլեկտրատեխնիկական, քիմիական ու տեքստիլ արդյունաբերությունը: Տնտեսության մեջ զգալի դեր է բաժին հասնում զբոսաշրջությանը:

Գյուղատնտեսության մեջ պահպանվել են ֆեոդալական մնացուկներ. տնտեսությունների մեջ գերակշռում են խոշոր լատիֆունդիաները: Միլիոնավոր գյուղացիներ արտագաղթում են քաղաքներ: Բնակչության մեծ մասը ներկայումս զբաղված է արդյունաբերության ու ծառայությունների ոլորտում:

Երկրում մեծ տեղ ունի գինեգործությունը: Գինու առավել հայտնի տեսակ է խերեսը (արտադրվում է Խերեսում), մալագան (Մալագա քաղաքում), պորտվեյնն ու մադերան (պորտուգալական ծագման գինիներ): Միջերկրածովյան երկրներում սովորաբար ճաշի ժամանակ չափավոր քանակով օգտագործում են չոր, թույլ գինիներ: Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում տարածում ունի օրուխոն, իսկ Գալիցիայում` կեյմադան:

Իսպանացիների ավանդական զբաղմունքներից է կիրառական արվեստը, որը ներկայացվում է կերամիկական իրերի պատրաստումով, փայտագործությամբ, գեղարվեստական ասեղնագործությամբ, գործվածքով, կտավագործությամբ:

Բնակավայրերը տարբեր տեսակի են: Կան մեծ բնակավայրեր, միջնադարյան տարատեսակ քաղաքներ` հարուստ պատմական ավանդույթներով և հուշարձաններով, փոքր գյուղեր: Առավել մեծ, բազմաֆունկցիոնալ քաղաքներից են Մադրիդը, Բարսելոնան, Վալենսիան: Շատ են նավահանգիստները: Լեռնային շրջանների բնակավայրերը հիշեցնում են կովկասյան բազմաշերտ բնակավայրեր, տները հիմնականում սպիտակ են: Հնում իսպանացիներն օգտագործել են անձավներ ու քարանձավներ, կառուցել են շրջանաձև և օվալաձև կիսագետնափորներ:

Երկրի հյուսիս-արևմուտքում տարածում ունեն անտաշ քարից պատրաստված տները` հարդե տանիքով (պալյասո): Հյուսիսում, որը երկրի խոնավ մասն է, տարածված են բասկ-նավարական կամ աստուրա-գալիսիական քարե տները: Դրանք ունեն երկու հարկ. վերին հարկում ննջասենյակներն են, ճաշասենյակը, խոհանոցը, իսկ առաջին հարկում` տնտեսական տարածքներ: Հարավում` չորային մասերում, տները միահարկ են, իսկ տնտեսական հատվածներն ու անասնապահական շինությունները` առանձին: Շատ թաղամասեր աղքատ են փայտանյութից ու քարից, այդ պատճառով էլ օգտագործում են կավ և աղյուս: Կան փոքր տներ` տափակ տանիքներով: Անդալուզիայում տները փակ բակ ունեն:

Տղամարդկանց հագուստը նեղ է, տաբատները` կարճ (մինչև ծնկները). այսպիսի հագուստ են կրել Եվրոպայում 18-րդ դարում: Իսպանացիների կարճ բաճկոնները սովորաբար զարդարված են առաջամասում, իսկ հետևի մասում կան ասեղնագործություններ: Կոշիկ պատրաստել են կաշվից և ճիպոտանման կեմենուց: Հյուսիսում անձրևին հագել են փայտե մաշիկներ: Իսպանացիները դրել են ֆետրե, ծղոտե լայնեզր գլխարկներ, բասկյան բերետ: Կանանց հագուստը երկրի կենտրոնում եղել է բրդե կարճ վերնազգեստ և լայն կիսաշրջազգեստ, իսկ Անդալուզիայում` երկար, նեղ զգեստ: Գլխին դրել են սպիտակ ժանեկազարդ մանթիլյա: Զուգագուլպաները եղել են ասեղնագործ: Որպես զարդ մազերին դրել են ծաղիկներ: Իսպանական բնորոշ զգեստ է լայն կիսաշրջազգեստը` բազմաթիվ դարսերով:

Խոհանոցը բազմազան է: Ընդհանուր տարածում ունեն խոզի ճարպը, ձիթապտուղը, պոմիդորով, սոխով, սխտորով, կարմիր պղպեղով կծու համեմունքները, բանջարեղենն ու մրգերը: Անդալուզիայում ձկնեղենից, իսկ հարավ-արևելքում բրնձից տարատեսակ ուտեստներ են պատրաստում: Բնորոշ ուտեստ է պաելյան. այն պատրաստվում է տարբեր արգանակներով և բրնձով ու համեմվում սոխով, տաքդեղով, կանաչեղենով, լիմոնի հյութով, ձեթով: Տարածում ունեցող մեկ այլ ուտեսետ է օլյա պոդրիդան, որը պատրաստում են մսով, երշիկով, կանաչ ոլոռով, կարտոֆիլով, գազարով, կաղամբով, տաքդեղով և համամում աղով, մաղադանոսով, քերած պանրով և պոմիդորով: Տորտիլյասը տապակած ձուն է` կարտոֆիլով ու բանջարեղենով:

Կաթոլիկ ավանդույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամեն տարի ունի իր հովանավորը, որի օրը նշվում է: Տոները կազմակերպում են էրմանդադները: Հարավում դրանք նշվում են շքեղ, հյուսիսում` առավել համեստ: Գարնանային դիմակահանդեսները, տոնավաճառները, թատերականացված ներկայացումները բնորոշ են կոնկրետ տեղերի:

Մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշակույթում պահպանվել են ազգային հավատալիքները, գրականության և պոեզիայի մեջ` ժողովրդական ժանրերը` լետրիլիաներ, սեգիդիլիաներ, սերենադներ, վիլյանսիկո: Իսպանական պոեզիային բնորոշ ժանր է կոպլան (քառյակ): Անդալուզիայում ձևավորվել է երգի ու պարի ինքնատիպ ժանր` ֆլամենկոն, որի կատարման ընթացքում ռիթմով խփում են ոտնաթաթով, կրունկով (իսպաներեն` սապատաեդո): Նման պարը մեծ տարածում չունի. հայտնի են շոտլանդական ու իռլանդական տեսակները և ամերիկյան ստեպը: Պարերը հիմնականում խմբային են` թռիչքներով ու վազքերով: Առավել հայտնի են իսպանական պարի հետևյալ տեսակները` պասադոբլ, ֆանդանգո, սարաբանդա և պավանա:

Իսպանական երաժշտությունը լավագույններից մեկն է համարվում աշխարհում: Իսպանական գրականության առավել հին նմուշներից են ասպետական վեպերը, ինչպես հյուսիսային Եվրոպայի երկրներում: Դրանցից առանձնանում են «Երգ իմ Սիդի մասին» (իսպ.՝ Cantar de mío Cid), «Ամադիս Գալիացի» (իսպ.՝ Amadís de Gaula) վեպերը, որոնց գործողությունները կատարվում են Իսպանիայում, և հերոսներն էլ իսպանացիներ են: Իսպանիայի գրականութունը Վերածննդի ժամանակաշրջանում զարգացել է քաղաքական դժվար իրավիճակում: Իսպանական վերածնունդը զիջում է իտալականինի ու ֆրանսիականին, սակայն հենց այս շրջանում են ի հայտ եկել գրողներ, որոնց անունները հայտնի են ամբողջ աշխարհում: Նրանք են` Լոպե դե Վեգա, Միգել Սերվանտես: Հենց Իսպանիայում է առաջացել վեպերի խաբեբայապատում տեսակը: Այս ժանրում գրական առաջին ստեղծագործությունը եղել է «Լասարիլիոն Տորմեսից» պատմվածքը, որն անանուն տպագրվել է 1554 թվականին, իսկ ժանրի առաջին հեղինակը համարվում է Մատեո Ալեման, ով գրել է «Գուսման դե Ալֆարաչե» վեպը: Մեծ ճանաչում ունի Լուիս Վելես դե Գևարայի «Կաղացող սատանան» վեպը: Ոչ մի այլ երկրում վեպի այս տեսակը նման զարգացում չի ապրել: Ֆրանսիայում խաբեբայապատում վեպերից հայտնի է Ալեն-Ռենե Լեսաժի` «Սանտիլյանացի Բլասի ուղևորությունները» վեպը: 19-րդ դարում զարգացել է կոստումբրիզմ ժանրը, որն աչքի է ընկնում կենցաղի նկարագրությամբ:

Իսպանիայի ճարտարապետությունը ներկայանում է նույն գծերով, ինչ մյուս երկրների ճարտարապետությունը, սակայն այն ունի միայն իրեն բնորոշ ինքնատիպ դիմագիծ: Նրա առանձնահատկություններից է մուսուլմանական ճարտարապետության ազդեցությունը (հատկապես երկրի հարավում): Իսպանական գոթիկան գրեթե չի առանձնանում ընդհանուր եվրոպական տեսակից (այստեղ այն ստացել է մուդեխար անվանումը), սակայն Վերածնունդն արդեն ինքնատիպ է[5]: Այն ստացել է պլատերեսկո անվանումը (իսպ.՝ platero` ոսկերչական, իսպ.՝ plata` արծաթ բառից): Բարոկկո ոճը այստեղ ևս ունեցել է ուրիշ անվանում` չուրիգերեսկո (ճարտարապետ Խոսե Բենիտո Չուրիգերայի անունից): Ճարտարապետական առավել նշանավոր շինություններից են Սանտյագո դե Կոմպոստելայի տաճարը, Բուրգոսի տաճարը, Վալյադոլիդի համալսարանի շենքը: Հետագայում Իսպանիայում զարգացել են ողջ Եվրոպային բնորոշ մնացած ոճերը: Իսպանիային է բնորոշ ճարտարապետ Անտոնիո Գաուդիի ոճը, որ մասնագետները գնահատում են մոդեռն: Նա եղել է կատալոնացի, և նրա նախագծերը տարածված են Կատալոնիայում` Բարսելոնայում: Բացի ինքնատիպ ոճով շատ տներից` նա նախագծել է Սագրադա Ֆամիլիան, որը վերջին ժամանակներս վերածվել է Իսպանիայի խորհրդանիշի (ինչպես, օրինակ, Էյֆելյան աշտարակը Փարիզում): Նախկինում Իսպանիայի խորհրդանիշներն էին Դոն Կիխոտի ու Սանչա Պանսայի կերպարները «Դոն Կիխոտ» վեպից:

Իսպանական մշակույթը մեծ ազդեցություն է թողել այլ երկրների մշակույթների վրա: Ֆրանսիացի Ժորժ Բիզեն գրել է «Կարմեն» օպերան, իտալացի Ջոակինո Ռոսինին` «Սևիլյան սափրիչ» օպերան, ավստրիացի Լյուդվիգ Մինկուսը` «Դոն Կիխոտ» բալետը:

Իսպանական անուններ ու ազգանուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տղամարդկանց անուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագուստին, Ալբերտո, Ալֆոնսո, Ալֆրեդո, Արսենիո, Ալոնսո, Ալեխանդրո, Ամբրոսիո, Անդրես, Անտոն, Անտոնիո, Աուգուստո:

Բարտոլոմե, Գոնզալո, Կառլոս, Սեսար, Սերխիո, Կլեմենտե, Դիեգո, Դոմինգո, Էդուարդո, Էմիլիանո, Էնրիկե, Էստեբան, Ֆեդերիկո:

Ֆելիպե, Ֆելիքս, Ֆերնանդո, Ֆրանսեսկ, Ֆրանսիսկո, Գոնսալո, Գիլիերմո, Գուստավո, Էռնանդո, Ուգո, Ումբերտո, Իգնասիո, Ինյիգո, Կրիստոբալ, Խեսուս:

Խոակին, Խորխե, Խոսե (Խոսեպ, Խուսեպե), Խուան, Խուլիան, Խուլիո, Լեոն, Լուիս, Մանուել, Մարկո, Միգել, Նիկոլաս:

Օկտավիո, Պաբլո, Պեդրո, Պիո, Ռաֆայել, Ռամոն, Ռաուլ, Ռենատո, Ռիկարդո, Ռոբերտո, Ռոդրիգո, Սալվադոր, Սանչո, Թոմաս, Վիսենտե, Վիկտոր, Խավիեր:

Կանանց անուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալիսիա, Ալբա, Ամալյա, Անա, Անխելիկա, Անխելես, Աուրորա, Բլանկա, Կարմեն, Կոնչա, Դելմիրա, Դոլորես, Գաբրիելա, Ինես, Իսաբել, Խիմենա, Խոսեֆինա, Խուլիա:

Լաուրա, Լենիդա, Լուսիա, Մարգարիտա, Մարիա, Մերսեդես, Մոնսերատ, Ներեա, Պաոլո, Պատրիցիա, Պիլար, Սոլեդադ, Սուսանա, Տերեսա, Էլենա, Էլիսա, Էստեֆանիա:

Ազգանունները կազմվում են` անվանը -ես ածանց ավելացնելով, այսպես` Ռամիրո-Ռամիրես, Ռոդրիգո-Ռոդրիգես և այլն:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 Explotación estadística del Padrón de Españoles Residentes en el Extranjero a 1 de enero de 2013
  2. Primera Crónica General. Estoria de España. Tomo I. — Madrid, Bailly-Bailliere e hijos, 1906, стр. 11
  3. «Lenguas de España»։ Proel.org։ Վերցված է 25 April 2007 
  4. Fennig Charles D., ed. (2016)։ Ethnologue: Languages of the World (Nineteenth ed.)։ Dallas, Texas: SIL International։ Վերցված է 26 January 2017 
  5. «Morisco – Britannica Online Encyclopedia»։ Britannica.com։ Վերցված է 24 February 2014